MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: ONDERBEENPIJNEN
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
1. CHRONIC COMPARTMENT SYNDROME (CECS)
1.1 DEFINITIE
= aandoening waarbij een gestegen druk is in een gesloten anatomische ruimte, het belemmert de
circulatie en de weefsels binnen die ruimte
à Acute / exertional compartment syndrome
à onderbeen, voet, arm, onderrug, quadriceps, hamstrings…
Het onderbeen heeft vier compartimenten, waarvan het anterieure en diep posterieure het vaakst
betrokken zijn bij compartiment syndroom. Een apart oppervlakkig posterieur compartiment syndroom
komt praktisch nooit voor.
1.2 PATHOFYSIOLOGIE
Door sportinspanning zal de spier uitzetten (oa door meer bloed dat ernaartoe stroomt – de spier kan tot
20% uitzetten in massa). In normale omstandigheden kan de fascia rond de spier mee uitrekken. Bij
sommige gevallen zal die fascia niet mee uitrekken. Dan zullen er bloedvaten afgekneld raken, dit
veroorzaakt ischemie. Dat doet pijn!
MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: ONDERBEENPIJNEN 1
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
, 1.3 DIAGNOSE
Het compartiment syndroom (CECS) gaat gepaard met inspanningsgelinkte pijn, geen pijn in rust (als de
inspanning stopt, verdwijnt de zwelling en daarmee de pijn ook. De pijn wordt progressief erger tijdens
inspanning. Bij pijn wordt de activiteit meestal gestopt, omdat het zo pijnlijk is. Na het stoppen van de
inspanning stopt de pijn en is er ook snel al een normale pulsatie.
Mogelijks ook neurologische symptomen.
KLINISCH ONDERZOEK
à in rust: negatief
à na een provocatieve test:
o Spieren zijn steenhard
o Pijn bij palpatie, stretch en contractie
o Normale distale arteriële pulsaties
o Mogelijke neurologische tekorten
à intracompartimentele druk meten (voor en na de inspanning) – dynamisch meten
• resting pressure > 15 mm Hg
• 1-minute postexercise pressure > 30 mm Hg
• 5-minute postexercise pressure > 20 mm Hg
Bij een normale bloeddruk is de binnendruk 120-80 mmHg dus is er niet zo heel snel een probleem. Maar
stel dat je de druk blijft stijgen binnen een compartiment, zullen ook de grote arteries toevallen, een
normale persoon zal echter al lang gestopt zijn met sporten op dat moment (te veel pijn).
EXAMENVRAAG Als het compartiment geleidelijk aan onder druk komt te staan door de inspanning;
welke bloedvaten collapsen als eerste? à De kleinste: de arteriolen, capillairen… want die hebben geen
stevige spierwand. Zo komt er geen bloed tot het spierweefsel, dit veroorzaakt ischemie.
BEPERKINGEN VAN IMP METING
- Afhankelijk van hydrostatische druk (positionering van de extremiteit)
- Obstructie van de catheter
- Diepte van de naald / catheterpunt
- Accuraatheid van de naald / catheterpunt-positie
- Correcte plaatsing in de spiervezels
- Spierrelaxatie tijdens de meting (belangrijk)
2 MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: ONDERBEENPIJNEN
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
1. CHRONIC COMPARTMENT SYNDROME (CECS)
1.1 DEFINITIE
= aandoening waarbij een gestegen druk is in een gesloten anatomische ruimte, het belemmert de
circulatie en de weefsels binnen die ruimte
à Acute / exertional compartment syndrome
à onderbeen, voet, arm, onderrug, quadriceps, hamstrings…
Het onderbeen heeft vier compartimenten, waarvan het anterieure en diep posterieure het vaakst
betrokken zijn bij compartiment syndroom. Een apart oppervlakkig posterieur compartiment syndroom
komt praktisch nooit voor.
1.2 PATHOFYSIOLOGIE
Door sportinspanning zal de spier uitzetten (oa door meer bloed dat ernaartoe stroomt – de spier kan tot
20% uitzetten in massa). In normale omstandigheden kan de fascia rond de spier mee uitrekken. Bij
sommige gevallen zal die fascia niet mee uitrekken. Dan zullen er bloedvaten afgekneld raken, dit
veroorzaakt ischemie. Dat doet pijn!
MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: ONDERBEENPIJNEN 1
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
, 1.3 DIAGNOSE
Het compartiment syndroom (CECS) gaat gepaard met inspanningsgelinkte pijn, geen pijn in rust (als de
inspanning stopt, verdwijnt de zwelling en daarmee de pijn ook. De pijn wordt progressief erger tijdens
inspanning. Bij pijn wordt de activiteit meestal gestopt, omdat het zo pijnlijk is. Na het stoppen van de
inspanning stopt de pijn en is er ook snel al een normale pulsatie.
Mogelijks ook neurologische symptomen.
KLINISCH ONDERZOEK
à in rust: negatief
à na een provocatieve test:
o Spieren zijn steenhard
o Pijn bij palpatie, stretch en contractie
o Normale distale arteriële pulsaties
o Mogelijke neurologische tekorten
à intracompartimentele druk meten (voor en na de inspanning) – dynamisch meten
• resting pressure > 15 mm Hg
• 1-minute postexercise pressure > 30 mm Hg
• 5-minute postexercise pressure > 20 mm Hg
Bij een normale bloeddruk is de binnendruk 120-80 mmHg dus is er niet zo heel snel een probleem. Maar
stel dat je de druk blijft stijgen binnen een compartiment, zullen ook de grote arteries toevallen, een
normale persoon zal echter al lang gestopt zijn met sporten op dat moment (te veel pijn).
EXAMENVRAAG Als het compartiment geleidelijk aan onder druk komt te staan door de inspanning;
welke bloedvaten collapsen als eerste? à De kleinste: de arteriolen, capillairen… want die hebben geen
stevige spierwand. Zo komt er geen bloed tot het spierweefsel, dit veroorzaakt ischemie.
BEPERKINGEN VAN IMP METING
- Afhankelijk van hydrostatische druk (positionering van de extremiteit)
- Obstructie van de catheter
- Diepte van de naald / catheterpunt
- Accuraatheid van de naald / catheterpunt-positie
- Correcte plaatsing in de spiervezels
- Spierrelaxatie tijdens de meting (belangrijk)
2 MSK REVALIDATIE OL – ZIEKTELEER: ONDERBEENPIJNEN
REVAKI BACH -2023 KOEN PEERS
