EBW
, DIE REGERING
BETEKENIS VAN REGERING:
REGERING → groep mense > beleide opstel & maak van wette > beheer hoe land funksioneer
Z Verantwoordelik vir versekering van orde en genoeg geld vir infrastruktuur
Z Demokrasieë (SA) > burgers [18+ jaar oud] stem vir die regering van keuse
Z ADMINISTRATEER DIE STAAT
Gebruik BELASTINGS vir:
W Gladde bestuur van die staat
W Versekering van wetnakoming
W Gee die infrastruktuur wat benodig is vir groei van ekonomie
VLAKKE VAN DIE REGERING:
NASIONALE REGERING → oppergesag oor SA
→ deel verantwoordelikheid met provinsies
2 HUISE VAN PARLEMENT:
1. Nasionale vergadering
3 Takke:
Wetgewend → maak wette > Suid-Afrikaanse
Parlement
Uitvoerend → lei die land > President, Adjunk-
President en ministers
Regterlik → verseker geregtigheid oor oortreding
van Parlement se wette >
Konstitutionele hof, Hoogste hof van
Appèl, Hoë howe en magistraats howe
2. Nasionale Raad Van Provinsies
[NASIONALE STAATSDEPARTMENTE > Basiese Onderwys,
Energie, Vervoer, Watersake, Arbeid & Toerisme]
PROVINSIALE REGERING → regering in elk van die 8 provinsies
→ elke provinsie = eie Premier (hoof) & eie wetgewende tak
→ gebind deur wette en beleide op nasionale vlak > maak eie
wette en beleide binne die raamwerk
→ PROVINSIALE WETGEWERS > kondig eie grondwette af (in
lyn met Grondwet van SA)
2 © Noted Summaries Graad 8 EBW Deel 1:Bedryfstudies www.notedsummaries.co.za
, Vanaf Februarie 2023 is die nege Premiers:
Z Oos-Kaap: Oscar Mabuyane (ANC)
Z Vrystaat: Mxolisi Dukwana (ANC)
Z Gauteng: Panyaza Lesufi (ANC)
Z KwaZulu-Natal: Nomusa Dube-Ncube (ANC)
Z Limpopo: Stanley Mathabatha (ANC)
Z Mpumalanga: Refilwe Mtsweni-Tsipane (ANC)
Z Noordwes: Job Mokgoro (ANC)
Z Noord-Kaap: Zamani Saul (ANC)
Z Wes-Kaap: Alan Winde (DA)
PLAASLIKE REGERING → bestaan uit munisipaliteite wat baie van die dienste lewer
wat mense daagliks gebruik
→ voorsien landsburgers van veilige & gesonde omgewing
[taak]
[SA = 283 munisipaliteite]
DOELWITTE VAN MUNISIPALITEITE:
Z Verskaf demokratiese & rekenpligtige regering >
plaaslike gemeenskappe
Z Verseker van lewering van dienste
Z Bevorder maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling
ROL VAN REGERING > HUISHOUDELIKE GEBRUIK VAN
HULPBRONNE:
HUISHOUDINGS BESIGHEDE
Z PRODUSENTE > verkoop arbeid as ‘n Z PRODUSENTE > produseer goedere /
produk (besighede) dienste om te verkoop (huishoudings)
Z VERBRUIKERS > koop produkte Z VERBRUIKERS > koop (gebruik)
(besighede produseer) huishoudings se arbeid om produkte te
maak
ROL VAN EKONOMIE IN DIE VLOEI VAN GELD IN DIE EKONOMIE
[REGERING = VERBRUIKER VAN HUISHOUDINGS SE ARBEID & VERSKAF VAN
HULPBRONNE EN DIENSTE AAN HUISHOUDINGS]
d.w.s regering = produsent in hierdie geval (huishoudings verkry goedere en dienste soos
elektrisiteit & water van munisipaliteite)
3 © Noted Summaries Graad 8 EBW Deel 1:Bedryfstudies www.notedsummaries.co.za
, Nasionale regering > geld aan
provinsiale & plaaslike regering
om produkte en dienste aan
huishoudings te lewer Huishoudings > bestee geld
aan regeringshulprbonne en
dienste
Huishoudings > verdien geld
by besighede & verskaf
Huishoudings > betaal
arbeid aan besigheid en
belasting aan die nasionale
regering
regering
ROL VAN REGERING > BESIGHEDE GEBRUIK VAN
HULPBRONNE:
Z Besighede > lede van huishoudings in diens geneem & betaal vir arbeid → huishoudings =
betaal dan belasting (regering)
Z Besighede > betaal belasting aan regering
Z Besighede > gebruik dienste van provinsiale & plaaslike regering
Nasionale regering > geld aan
provinsiale & plaaslike regering Besighede > betaal belasting &
om produkte en dienste aan neem lede van huishoudings in
huishoudings te lewer diens & gebruik hulpbronne
en dienste van regering
Besighede > groei in sterk
ekonomie > betaal meer
belasting & neem meer mense
in diens (huishoudings) Nasionale regering
reguleer werking van
besighede > versterk
& groei die ekonomie
Meer indiensnemende lede van
huishoudings > meer belasting
betala aan die nasionale
regering
4 © Noted Summaries Graad 8 EBW Deel 1:Bedryfstudies www.notedsummaries.co.za
, DIE REGERING
BETEKENIS VAN REGERING:
REGERING → groep mense > beleide opstel & maak van wette > beheer hoe land funksioneer
Z Verantwoordelik vir versekering van orde en genoeg geld vir infrastruktuur
Z Demokrasieë (SA) > burgers [18+ jaar oud] stem vir die regering van keuse
Z ADMINISTRATEER DIE STAAT
Gebruik BELASTINGS vir:
W Gladde bestuur van die staat
W Versekering van wetnakoming
W Gee die infrastruktuur wat benodig is vir groei van ekonomie
VLAKKE VAN DIE REGERING:
NASIONALE REGERING → oppergesag oor SA
→ deel verantwoordelikheid met provinsies
2 HUISE VAN PARLEMENT:
1. Nasionale vergadering
3 Takke:
Wetgewend → maak wette > Suid-Afrikaanse
Parlement
Uitvoerend → lei die land > President, Adjunk-
President en ministers
Regterlik → verseker geregtigheid oor oortreding
van Parlement se wette >
Konstitutionele hof, Hoogste hof van
Appèl, Hoë howe en magistraats howe
2. Nasionale Raad Van Provinsies
[NASIONALE STAATSDEPARTMENTE > Basiese Onderwys,
Energie, Vervoer, Watersake, Arbeid & Toerisme]
PROVINSIALE REGERING → regering in elk van die 8 provinsies
→ elke provinsie = eie Premier (hoof) & eie wetgewende tak
→ gebind deur wette en beleide op nasionale vlak > maak eie
wette en beleide binne die raamwerk
→ PROVINSIALE WETGEWERS > kondig eie grondwette af (in
lyn met Grondwet van SA)
2 © Noted Summaries Graad 8 EBW Deel 1:Bedryfstudies www.notedsummaries.co.za
, Vanaf Februarie 2023 is die nege Premiers:
Z Oos-Kaap: Oscar Mabuyane (ANC)
Z Vrystaat: Mxolisi Dukwana (ANC)
Z Gauteng: Panyaza Lesufi (ANC)
Z KwaZulu-Natal: Nomusa Dube-Ncube (ANC)
Z Limpopo: Stanley Mathabatha (ANC)
Z Mpumalanga: Refilwe Mtsweni-Tsipane (ANC)
Z Noordwes: Job Mokgoro (ANC)
Z Noord-Kaap: Zamani Saul (ANC)
Z Wes-Kaap: Alan Winde (DA)
PLAASLIKE REGERING → bestaan uit munisipaliteite wat baie van die dienste lewer
wat mense daagliks gebruik
→ voorsien landsburgers van veilige & gesonde omgewing
[taak]
[SA = 283 munisipaliteite]
DOELWITTE VAN MUNISIPALITEITE:
Z Verskaf demokratiese & rekenpligtige regering >
plaaslike gemeenskappe
Z Verseker van lewering van dienste
Z Bevorder maatskaplike en ekonomiese ontwikkeling
ROL VAN REGERING > HUISHOUDELIKE GEBRUIK VAN
HULPBRONNE:
HUISHOUDINGS BESIGHEDE
Z PRODUSENTE > verkoop arbeid as ‘n Z PRODUSENTE > produseer goedere /
produk (besighede) dienste om te verkoop (huishoudings)
Z VERBRUIKERS > koop produkte Z VERBRUIKERS > koop (gebruik)
(besighede produseer) huishoudings se arbeid om produkte te
maak
ROL VAN EKONOMIE IN DIE VLOEI VAN GELD IN DIE EKONOMIE
[REGERING = VERBRUIKER VAN HUISHOUDINGS SE ARBEID & VERSKAF VAN
HULPBRONNE EN DIENSTE AAN HUISHOUDINGS]
d.w.s regering = produsent in hierdie geval (huishoudings verkry goedere en dienste soos
elektrisiteit & water van munisipaliteite)
3 © Noted Summaries Graad 8 EBW Deel 1:Bedryfstudies www.notedsummaries.co.za
, Nasionale regering > geld aan
provinsiale & plaaslike regering
om produkte en dienste aan
huishoudings te lewer Huishoudings > bestee geld
aan regeringshulprbonne en
dienste
Huishoudings > verdien geld
by besighede & verskaf
Huishoudings > betaal
arbeid aan besigheid en
belasting aan die nasionale
regering
regering
ROL VAN REGERING > BESIGHEDE GEBRUIK VAN
HULPBRONNE:
Z Besighede > lede van huishoudings in diens geneem & betaal vir arbeid → huishoudings =
betaal dan belasting (regering)
Z Besighede > betaal belasting aan regering
Z Besighede > gebruik dienste van provinsiale & plaaslike regering
Nasionale regering > geld aan
provinsiale & plaaslike regering Besighede > betaal belasting &
om produkte en dienste aan neem lede van huishoudings in
huishoudings te lewer diens & gebruik hulpbronne
en dienste van regering
Besighede > groei in sterk
ekonomie > betaal meer
belasting & neem meer mense
in diens (huishoudings) Nasionale regering
reguleer werking van
besighede > versterk
& groei die ekonomie
Meer indiensnemende lede van
huishoudings > meer belasting
betala aan die nasionale
regering
4 © Noted Summaries Graad 8 EBW Deel 1:Bedryfstudies www.notedsummaries.co.za
