Samenvatting Notities persoonsgerichte methoden (PMCI)

PERSOONSGERICHTE METHODEN

1. DE POSITIE EN SPECIFITEIT VAN DE CRIMINOLOOG

RELATIE TUSSEN JUSTITIE EN HULPVERLENING


INLEIDING

- Evenwicht tussen justitie en welzijn is broos
= relatie tussen justitie en hulpverlening = spanningsrelatie
- Gestructureerde en gesystematiseerde samenwerking tussen justitie en hulpverlening is nieuw
o Regelgeving
o Samenwerkingsinitiatieven
o Bv. Behandeling daders van seksueel misbruik
o Bv. Slachtofferzorg
- Moet er überhaupt een relatie zijn?
o Twee aparte ‘instituten’
o Verschillende, en soms conflicterende, doelstellingen en werkwijzen
- Geen relatie: hardere justitie
o Geen straffen en maatregelen meer gebaseerd op persoon van delinquent en zijn sociale
omstandigheden
o Geen probatie, geen VOV, geen penitentiair verlof, geen VI
- Relatie tussen J en Hvl = noodzakelijke relatie
o Basisinstituties om rechtvaardige, solidaire samenleving op te bouwen en te behouden
waarin mensen het recht hebben op een menswaardig bestaan
o Plicht bij te dragen tot het respecteren en realiseren van sociale grondrechten van mensen
(art. 23 Grondwet)
o Voltrekken zich beiden aan één en dezelfde persoon


SPANNINGSVELD TUSSEN JUSTITIE EN HULPVERLENING

Relatie tussen justitie en hulverlening = spanningsrelatie
 6 verschillende aspecten die deze spanning duidelijk maken:

,DOELSTELLINGEN

JUSTITIE
Het recht:
- Reguleert het ‘samen’ leven adhv gedragsregels (wetten)
- Geheel van gedragsregels = wetten die het samenleven in de maatschappij reguleert
- Basisprincipe: streven naar evenwicht van macht  doelstelling, democratie
- Legt noodzakelijke verhoudingen vast tussen:
o Burgers onderling
o Burgers en overheid
o Verschillende machten
- Doel van het recht =
o Proberen te vermijden van intermenselijke waardengeladen- en belangenconflicten, als deze
voordoen zorgen dat ze opgelost geraken
o Met oog op behoud van veilige en geordende maatschappij
o Minimaliseren onzekerheid en maximaliseren gezamenlijk welzijn
o Collectieve belang primeert!  CENTRAAL
 niet iedereen gelukkig maken maar ervoor zorgen dat we verder kunnen met elkaar,
minimumgrens, met zen alle verder evolueren
- Doel justitie =
o Creëren en handhaven van de orde
o Er op toezien dat de doelstellingen van het recht worden bewerkstelligd
- Hulpmiddelen: politie en strafuitvoering
o Politie: toezien op naleving van wetten/gedragsregels
o Strafuitvoering: rechterlijke beslissingen uitvoeren

HULPVELENING

- Doel = verhogen welzijn van de individuele client
- Individuele belang primeert!  CENTRAAL
- Maximaliseren welzijn client  kunnen groeien/bloeien
- Houden rekening met de andere die de cliënt omringen  belang van de cliënt staat centraal

VERGELIJKING DOELSTELLINGEN

- Relatief gelijk doel: welzijn van mensen (verhogen of bewaken)
- Maar in praktijk moeizame samenwerking
- Verschil? = in de operationalisering van de doelstelling  spanningsveld voor de criminoloog

,HET STURENDE MENSBEELD

~ Constructieve samenwerking? Gedeeld mensbeeld nodig!
 justitie en hulpverlening hebben verschillende mensbeelden

MENSBEELD BINNEN STRAFRECHT (JUSTITIE)

2 belangrijke elementen:

- Vrije wil
- Intentie

 mensen kunnen enkel gestraft worden wanneer men uit vrije wil of intentioneel andere schade hebben
toegebracht  schade omschreven in het strafrecht

MENSBEELD BINNEN PSYCHOLOGIE (HULPVERLENING)

- Vrije wil en intentie niet altijd aanwezig
- Verschillende paradigma’s die aan basis liggen van vele interventies die ook criminologen gebruiken in
de dienstverlening
- 4 belangrijke theorieën rond menselijk gedrag
o Psychoanalyse:
 vrije wil is relatief / onbewuste innerlijke conflicten
 we kennen maar een bepaald aspect (bepaald deel bewust van functioneren)
 intentie is onduidelijk  groot deel doen we onbewust, maar belangrijke invloed
hoe we denken, voelen en handelen
 relatief: we kennen maar een klein deel), groot deel is onbewust, deel waarvan we
geen idee hebben heeft een grote rol
 vrije wil maar: gestuurd door ongestuurde/niet-observeerbare krachten
o Leerpsychologie:
 ~ psychoanalyse
 Intentie en vrije wil zijn geen objecten van de studie
 geen studie van intentie en vrije wil, want niet observeerbaar (S-R; S-O-R)
 alles wat we niet kunnen waarnemen bestuderen we niet
o Humanistische stromingen:
 Innerlijke belevingswereld staat centraal (individu)
 Wel vrije wil en intentie maar dingen die vanbuiten zijn opgelegd bedreigingen
 mens is zichzelf actualiserend wezen  alle belevingen bepaalt gevoel, denken en
gedrag
 recht is potentieel bedreiging voor zelfactualisatie/ontwikkeling van mensen 
normen die worden opgelegd

, o Cognitivisme:
 mens is informatieverwerker en beslisser
 intentie en vrije wil hebben een belangrijke rol
 alle elementen in kader van ontwikkeling van mensen: niet botsen met centrale
plaats vrije wil en intentie in het recht
 meer systematische relatie tussen justitie en hulpverlening
 Komt voor eerst in buurt van mensvisie in het recht!!


WAARDENGEBONDEN VS WAARDEVRIJ

RECHT (JUSTITIE)

- Prescriptief en normerend
= recht probeert normen vast te leggen om noodzakelijke verhoudingen te operationaliseren
- Waardengeladen gedragsregels  waardengebonden
= recht is normerend en vaardigt waardengeladen gedragsregels uit

PSYCHOLOGIE (HULPVERLENING)

- Waardevrij = Descriptief en verklarend  waarden van mensen niet beïnvloeden
- Uiteindelijk meer aandacht voor de waarden, belangrijke rol in de hulpverlening
- Psychotherapie: uiteindelijk niet waardevrij maar één van de beste manieren om aan de waarden iets
veranderen
- Lange tijd geen plaats voor waardendebat
O Invloed humanisme en cognitivisme: met verschuiving mensbeeld, ook intrede van waarden
O Waarden belangrijkere rol in therapeutisch proces dan gedacht
- Gevolg: (klinische) psychologen nu minder weigerachtig tot samenwerking met justitie
- Maar constante afweging voor hulpverlener binnen justitiële context: welke waarden laat ik
primeren?
O Individueel belang (hvl)
O Collectief belang (just)
- Opgelet: deze indeling is niet zwart-wit! Ze besteden beide aandacht aan collectieve en individuele
belang
O Hvl: houdt rekening met grenzen van anderen
Bv. Onvoorwaardelijke aanvaarding niet absoluut (enkel beleving, niet gedrag)
O Just: individu moet kunnen functioneren in de samenleving
Bv. Justitiehuizen: optimale integratie van individu, rekening houdend met individueel welzijn