1 Ongeslachtelijke voortplanting
○ Cellen kunnen zich voortplanten door celdeling.
○ Bij een celdeling ontstaan uit een moedercel twee dochtercellen, die dezelfde
genetische eigenschappen bevatten.
○ Als een cel beschadigd is, kan deze vervangen worden bij celdeling.
○ Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling nakomelingen die
genetisch identiek zijn aan de ouder.
○ Eencelligen zoals bacteriën planten zich ongeslachtelijk voort door celdeling.
○ Ook schimmels, planten en sommige dieren kunnen zich ongeslachtelijk
voortplanten.
○ Ongeslachtelijke voortplanting bij zaadplanten kan op verschillende manieren
gebeuren.
○ Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten ontstaan.
○ Aardappel planten vormen knollen met knoppen.
■ Uit een knop die uitloopt, ontstaat een nieuwe aardappelplant die ook
weer nieuwe knollen vormt.
○ Bolgewassen planten zich voort door bollen.
○ Ongeslachtelijke voortplanting kan ook op kunstmatige wijze plaatsvinden.
○ De bekendste methode is stekken.
○ Bij stekken snijd je een stuk van een stengel of van een blad af.
○ Op het snijvlak ontwikkelen zich wortels.
○ Hieruit kan zich een nieuwe plant ontwikkelen.
○ Een speciale manier van stekken is weefselkweek.
○ Stukjes weefsel van een gezonde plant worden op een bodem met
planthormonen (groeistoffen) gebracht.
○ De cellen delen zich en na een tijdje ontstaat er ongedifferentieerd weefsel,
de callus
○ Een organisme dat uit ongeslachtelijke voortplanting uit één organisme is ontstaan,
noem je een kloon.
○ Bij celdeling ontstaan uit een cel twee cellen met dezelfde erfelijke eigenschappen
○ De erfelijke eigenschappen liggen vast in het DNA
○ Voordat een cel deelt, wordt het DNA in de chromosomen gekopiëerd.
○ Elke cel krijgt bij het delen dezelfde set chromosomen → de ene helft is origineel
materiaal uit de moedercel, de andere helft een exacte kopie daarvan.
○ Bij planten dieren en schimmels begint een celdeling met de deling van de celkern →
mitose
○ schematische celcyclus
, M-fase → mitose fase, celdeling vindt plaats
S-fase →synthesefase, van elk DNA molecuul wordt een kopie gemaakt
G0-fase → cellen die in rust zijn en niet delen → Hayflick grens → aantal keer dat
een cel deelt voordat hij stopt met delen en eindigt in de G0-fase
Mitose:
○ Diploïde cel → twee chromosomen
○ 1 chromosoom → 2 chromatiden
○ Mitose fases → https://www.youtube.com/watch?v=WAh4kIzjGwo
https://www.bioplek.org/animaties/cel/mitosex.html (ipmat)
○ Cellen kunnen zich voortplanten door celdeling.
○ Bij een celdeling ontstaan uit een moedercel twee dochtercellen, die dezelfde
genetische eigenschappen bevatten.
○ Als een cel beschadigd is, kan deze vervangen worden bij celdeling.
○ Bij ongeslachtelijke voortplanting ontstaan door celdeling nakomelingen die
genetisch identiek zijn aan de ouder.
○ Eencelligen zoals bacteriën planten zich ongeslachtelijk voort door celdeling.
○ Ook schimmels, planten en sommige dieren kunnen zich ongeslachtelijk
voortplanten.
○ Ongeslachtelijke voortplanting bij zaadplanten kan op verschillende manieren
gebeuren.
○ Aardbeien vormen uitlopers waaraan nieuwe aardbeiplanten ontstaan.
○ Aardappel planten vormen knollen met knoppen.
■ Uit een knop die uitloopt, ontstaat een nieuwe aardappelplant die ook
weer nieuwe knollen vormt.
○ Bolgewassen planten zich voort door bollen.
○ Ongeslachtelijke voortplanting kan ook op kunstmatige wijze plaatsvinden.
○ De bekendste methode is stekken.
○ Bij stekken snijd je een stuk van een stengel of van een blad af.
○ Op het snijvlak ontwikkelen zich wortels.
○ Hieruit kan zich een nieuwe plant ontwikkelen.
○ Een speciale manier van stekken is weefselkweek.
○ Stukjes weefsel van een gezonde plant worden op een bodem met
planthormonen (groeistoffen) gebracht.
○ De cellen delen zich en na een tijdje ontstaat er ongedifferentieerd weefsel,
de callus
○ Een organisme dat uit ongeslachtelijke voortplanting uit één organisme is ontstaan,
noem je een kloon.
○ Bij celdeling ontstaan uit een cel twee cellen met dezelfde erfelijke eigenschappen
○ De erfelijke eigenschappen liggen vast in het DNA
○ Voordat een cel deelt, wordt het DNA in de chromosomen gekopiëerd.
○ Elke cel krijgt bij het delen dezelfde set chromosomen → de ene helft is origineel
materiaal uit de moedercel, de andere helft een exacte kopie daarvan.
○ Bij planten dieren en schimmels begint een celdeling met de deling van de celkern →
mitose
○ schematische celcyclus
, M-fase → mitose fase, celdeling vindt plaats
S-fase →synthesefase, van elk DNA molecuul wordt een kopie gemaakt
G0-fase → cellen die in rust zijn en niet delen → Hayflick grens → aantal keer dat
een cel deelt voordat hij stopt met delen en eindigt in de G0-fase
Mitose:
○ Diploïde cel → twee chromosomen
○ 1 chromosoom → 2 chromatiden
○ Mitose fases → https://www.youtube.com/watch?v=WAh4kIzjGwo
https://www.bioplek.org/animaties/cel/mitosex.html (ipmat)
