Inhoudsopgave
0. Inleiding..................................................................................................................................................... 5
0.1. Het brede landschap van opvoeden..............................................................................................................5
0.2. Leerdoelen......................................................................................................................................................5
0.3. Opleidingslijn ‘Werken in de samenleving’....................................................................................................5
0.4. Structuur brengen in het brede landschap van opvoeden............................................................................5
Het echelonmodel.............................................................................................................................................5
Het categoriaal model.......................................................................................................................................5
Het sectoraal model..........................................................................................................................................6
0.5. Structuur cursus.............................................................................................................................................6
0.6. Legende structuurmarkeringen......................................................................................................................6
0.7. Begeleid afstandsleren...................................................................................................................................6
0.8. EcTS-fiche.......................................................................................................................................................6
0.9. Wegwijs in de module....................................................................................................................................6
1. Kinderopvang van baby’s en peuters.......................................................................................................... 7
1.1. Inleiding..........................................................................................................................................................7
1.2. Overheid & beleid..........................................................................................................................................9
1.2.1 Minister, departement & budget.............................................................................................................9
1.2.2. Regelgeving...........................................................................................................................................10
1.3. Kenmerken...................................................................................................................................................19
1.3.1. Geschiedenis van de kinderopvang (Vandenbroeck, 2011)..................................................................19
1.3.2. Drie maatschappelijke functies van kinderopvang...............................................................................21
1.3.3. Kwaliteit in de kinderopvang.................................................................................................................23
1.3.4. De kinderopvang in cijfers.....................................................................................................................30
1.4. Structuur van de sector................................................................................................................................31
1.4.1. Kernorganisaties....................................................................................................................................31
1.4.2. Ondersteunende organisaties...............................................................................................................35
1.4.3. Lokale inbedding...................................................................................................................................38
1.4.4. Controle op de regelgeving...................................................................................................................41
1.5. Tewerkstelling..............................................................................................................................................45
1.5.1. Kindbegeleider......................................................................................................................................45
1.5.2. Organisator............................................................................................................................................45
1.5.3. Verantwoordelijke.................................................................................................................................45
1.5.4. Pedagogisch werker/coach...................................................................................................................45
1.5.5. Inclusiecoach.........................................................................................................................................46
1
, 1.6. Actua.............................................................................................................................................................47
Warme overgang: van kinderopvang naar kleuterklas...................................................................................47
2. Onderwijs................................................................................................................................................ 49
2.1. Inleiding........................................................................................................................................................49
2.2. Overheid en beleid.......................................................................................................................................49
2.2.1. Minister, departement en budget........................................................................................................49
2.2.2. Leerplichtonderwijs...............................................................................................................................50
2.2.3. Vrije schoolkeuze en inschrijvingsrecht................................................................................................50
2.2.4. Eindtermen en ontwikkelingsdoelen....................................................................................................52
2.2.5. Gratis onderwijs?...................................................................................................................................53
2.3. Kenmerken...................................................................................................................................................53
2.3.1. M-decreet..............................................................................................................................................53
2.3.2. Methodescholen...................................................................................................................................54
2.3.3. Kleuterparticipatie.................................................................................................................................56
2.4. Structuur.......................................................................................................................................................57
2.4.1. Basisonderwijs.......................................................................................................................................58
2.4.2. Secundair onderwijs..............................................................................................................................60
2.4.3. Hoger onderwijs....................................................................................................................................65
2.4.4. Buitengewoon onderwijs (buo).............................................................................................................67
2.4.5. OKAN-onderwijs....................................................................................................................................69
2.4.6. Op internaat..........................................................................................................................................69
2.4.7. Onderwijsnetten....................................................................................................................................70
2.4.8. De Centra voor leerlingenbegeleiding..................................................................................................71
2.4.9. Huiswerkbegeleiding.............................................................................................................................72
2.5. Tewerkstelling..............................................................................................................................................74
2.5.1. Onderwijzend personeel.......................................................................................................................74
2.5.2. Kinderverzorgers...................................................................................................................................75
2.5.3. Zorgcoördinator....................................................................................................................................75
2.5.4. Ondersteuner........................................................................................................................................76
2.5.5. Brugfiguur..............................................................................................................................................77
2.5.6. Directie..................................................................................................................................................77
2.5.7. Kleutercoördinator................................................................................................................................77
2.6. Actua.............................................................................................................................................................77
3. Opvang van schoolkinderen..................................................................................................................... 78
3.1. Inleiding........................................................................................................................................................78
3.2. Overheid en beleid...................................................................................................................................78
3.2.2. Erkenningsvoorwaarden.......................................................................................................................79
2
, 3.2.3. Subsidiëring...........................................................................................................................................81
3.2.4. Nieuwe decreet opvang en vrije tijd van schoolkinderen.....................................................................84
3.3. Kenmerken...................................................................................................................................................86
3.3.1. Pedagogisch concept voor buitenschoolse opvang..............................................................................86
3.3.2. Cijfers uit de kinderopvang van schoolkinderen...................................................................................88
3.3.3. Schoolkindeen over hun opvang...........................................................................................................88
3.4. Structuur van de sector................................................................................................................................89
3.4.1. Initiatieven buitenschoolse opvang......................................................................................................89
3.4.2. Partnerorganisaties...............................................................................................................................89
3.5. Tewerkstelling..............................................................................................................................................89
3.6. Actua.............................................................................................................................................................89
4. Jeugdwerk................................................................................................................................................ 90
4.1. Inleiding........................................................................................................................................................90
4.2. Overheid en beleid.......................................................................................................................................90
4.2.1. Minister, departement en budget........................................................................................................90
4.2.2. Regelgeving...........................................................................................................................................91
4.3. Kenmerken...................................................................................................................................................92
4.3.1. Jeugdbeleid, jeugdwerkbeleid en jeugdwerk........................................................................................92
4.3.2. De preventieparadox.............................................................................................................................94
4.3.3. De toegankelijkheidsparadox................................................................................................................94
4.4. Structuur van de sector................................................................................................................................95
4.4.1. Landelijk georganiseerde jeugdverenigingen.......................................................................................95
4.4.2. Verenigingen informatie en participatie.............................................................................................102
4.4.3. Cultuureducatieve verenigingen.........................................................................................................102
4.4.4. Politieke jongerenbewegingen............................................................................................................104
4.4.5. Spelotheken: een buitenbeentje?.......................................................................................................104
4.5. Tewerkstelling............................................................................................................................................106
4.5.1. Vrijwilligers..........................................................................................................................................106
4.5.2. Beroepskrachten.................................................................................................................................107
4.5.3. Jeugdconsulenten................................................................................................................................107
4.6. Actua...........................................................................................................................................................107
5. Preventieve gezinsondersteuning........................................................................................................... 108
5.1. Inleiding......................................................................................................................................................108
5.2. Overheid en beleid.....................................................................................................................................109
5.2.1. Minister, departement en budget......................................................................................................109
5.2.2. Regelgeving.........................................................................................................................................110
5.3. Kenmerken.................................................................................................................................................111
3
, 5.3.1. Geschiedenis.......................................................................................................................................111
5.3.2. Visie.....................................................................................................................................................111
5.4. Structuur van de sector..............................................................................................................................114
5.4.1. Kernorganisaties..................................................................................................................................114
5.4.2. Partnerorganisaties.............................................................................................................................121
5.5. Tewerkstelling............................................................................................................................................122
5.6. Actua...........................................................................................................................................................122
6. Integrale jeudhulp.................................................................................................................................. 123
6.1. Inleiding......................................................................................................................................................123
6.2. Overheid en beleid.....................................................................................................................................124
6.2.1. Minister, departement en budget......................................................................................................124
6.2.2. Regelgeving.........................................................................................................................................125
6.3. Kenmerken.................................................................................................................................................125
6.3.1. Geschiedenis.......................................................................................................................................125
6.3.2. De doelstellingen van het decreet Integrale jeugdhulp......................................................................127
6.4. Structuur van de sector..............................................................................................................................131
6.4.1. Kernorganisaties..................................................................................................................................131
6.5. Tewerkstelling........................................................................................................................................150
6.6. Actua...........................................................................................................................................................153
7. Maatschappelijk middenveld.................................................................................................................. 154
7.1. Inleiding......................................................................................................................................................154
7.2. Structuur.....................................................................................................................................................154
7.2.1. Koepelorganisaties..............................................................................................................................155
7.2.2. Werknemersorganisaties....................................................................................................................158
7.2.3. Gebruikersorganisaties.......................................................................................................................159
7.3. Kenmerken.............................................................................................................................................159
7.4. Actua...........................................................................................................................................................161
4