Zes psychologische stromingen en één cliënt.
Verschillende visies op dezelfde problematiek
De taart van lambert, 4 factoren:
Therapie factoren 30%
Verandering door factoren buiten therapie, bijv. Dagbesteding 40%
Technieken 15%
Placebo-effect 15%
(Je verwacht verbetering, lichaam maakt daardoor stofje aan.)
Biopsychosociale model
Biologische factoren
Psychologische factoren
Sociale factoren
Taart van Norcross (Nieuwer dan taart van Lambert)
• 8% van de verbetering gevolg van de methode.
• 7% kenmerken van de therapeut.
• 10% de therapeutische relatie.
• 45%! Onverklaarde factoren.
• 25% patiëntfactoren.
Eclectisch werken = van elke methode iets gebruiken (uit verschillende
stromingen)
Psychodynamische benadering
Psychodynamische benadering (Freud) PDB
Freud (1983):
- Freud heeft een pessimistisch zelfbeeld.
- Concentreerde zich op het innerlijk van de patiënt.
1
,- Patiënt ervaart problemen maar weet niet waardoor het komt.
- Freud ondersteund de patiënten om onbewuste zaken toe te laten in het
bewuste.
Theorie van Freud(1856-1939)
Grondlegger van de psychotherapie
Op zoek naar onbewuste gevoelens, conflicten en wensen
Verdrongen woede, angst en verdriet
Vaak agressieve en seksuele wensen, die te bedreigend zijn voor het
bewuste
Freud = Kindertijd. Alle ellende komt uit de kindertijd
Freud:
o Gebruikt hypnose om onbewuste conflicten boven water te halen.
o Later gebruikte hij ‘vrije associatie’ Waarbij de patiënt in een
ontspannende houding ging liggen op een divan en in een veilige sfeer
alles vertellen wat er in de patiënt opkwam. (psychoanalyse)
o Freud ging er vanuit dat alles een betekenis heeft.
o Freud gelooft dat dromen symbolen bevatten van onbewuste wensen.
(bijvoorbeeld je collega sucseks wensen)
o Beinvloed door evolutietheorie van Darwin. Mensen als dieren die
voortgedreven worden door natuurkrachten (overleving en soort). Mens
kan in goede gezonde banen leiden.
Psychoanalyse De Wolf:
1. Het driftmodel -> Sluit nauw aan bij theorie van Freud. Accent op verdrongen
problemen uit kindertijd die terug te voeren zijn op seksuele en agressieve
driften.
2. Het objectrelatiemodel -> Nadruk op eerste relaties uit ons leven.
3. Het zelfpsychologisch model -> Aandacht gaat niet zo zeer uit naar conflicten
maar naar tekorten. Deze tekorten (Bv. Aandacht) uit kindertijd leiden tot een
zwakke identiteit, zwak zelfgevoel.
4. Het interactioneel model -> Nadruk niet meer op innerlijk (intrapsychische)
conflicten, maar op problematische conflicten tussen mensen. Men kijkt meer
naar interpsychische problemen. Diepliggende interactieschema op jonge
leeftijd. Past bij meerdere theorieën.
Het driftmodel: Es , ego en superego.
Het EGO moet proberen om de behoeften van het ES te bevredigen, en rekening
houden met de eisen van het SUPEREGO
Persoonlijkheidsstructuur:
1.Het es
ES
2
, Bevat biologische bepaalde instincten, driften en behoeften.
Belangrijk driften: seksuele en agressieve.
Gaat om alles wat ‘lekker’ is. (Genieten.)
Behoefte bevrediging
Het es is irrationeel, impulsief en uit op genot.
Het es werkt volgens het lustprincipe
Het es overheerst bij baby’s
Bepaald ons temparement
2. Het Ego (ik)
o Uit botsingen met de realiteit ontstaat het ego
o Moet behoeftebevrediging uitstellen
o Moet rekening houden met werkelijkheid en anderen
EGO
o Zelfbeheersing “nee” kunnen verdragen! Leren wachten
o Werkt volgens het realiteitsprincipe
3. Het superego
Geweten: verboden en geboden
Ideaal-ik
Geweten straft ons met schuldgevoel bij overtreding
SUPER
Werkt volgens het morele principe EGO
Te streng superego: te weinig behoeftebevrediging. Last voor
jezelf
Ontwikkelingsfasen van ‘’ES, EGO en Super ego’’
Orale fase( babyfase) : Behoeften bevredigen, dit gaat via de mond.
- Drinken, sabbelen, bijten. Ook in brede zin: Liefde en aandacht
Anale fase( Peutertijd) :
-Tijd van de zindelijkheidstraining.
-Kind leert een eigen wil en controle krijgen. Kind zoekt een balans tussen eigen
wil en wat de omgeving wil ‘’Koppigheidsfase’’
Falilische fase (Kleutertijd):
-Geslachtsverschil staat centraal.
-Spelen graag vader en moedertje en raken vaak hun geslachtsdelen aan.
-Oedipuscomplex: Kind wil moeder voor zich zelf ziet vader als rivaal.
Vader stelt regels en geeft het kind liefde waardoor het kind door heeft dat hij
zich beter met vader kan identificeren.
Latentiefase ( Schoolleeftijd): Het kind heeft meer rust en richt zich nu op
school, leeftijdsgenoten en de buitenwereld.
Genitale fase (Puberteit) : Adolescentieperiode tot ong. 23 jaar.
-Driften en conflicten onder invloed van hormonen en culturele verwachtingen
weer actief. (relaties, werk).
-Als alles goed gaat rijpt iemand uit tot een volwassen persoon die relaties kan
aangaan op werk, liefde en vriendschap.
3
, Regressie en fixatie
Regressie:
Terugval naar gedrag uit een eerdere ontwikkelingsfase, bv. Het is uit met je
verkering, nu eet je veel snoep. In welke fase zit je? (orale fase)
Fixatie:
Blijven hangen in een ontwikkelingsfase. (orale fase, anale fase e.c.t)
Afweermechanismen: (Anna Freud 1895-1982)
Afweermechanisme kunnen de ontwikkeling blokkeren of bevorderen
Verdringing:
Nare gedachten of gevoelens wegstoppen zorgt voor lichamelijke of psychische
klachten. Ook kan het terug komen in dromen.
Reactieformatie: Angst impulsen worden onschadelijk gemaakt door het
omgekeerde ervan bewust toe te laten. Als je boos bent op je moeder (die je niet
mag hebben van je super ego) doe je juist extra aardig tegen je moeder.
Isolering: Als iemand geïsoleerd is maakt hij de gebeurtenis wel mee, maar het
gevoel komt niet binnen.
Intellectualisering: Lijkt op isolering. Moeilijke innerlijke zaken worden met
veel interessante en moeilijke woorden weggepraat. Het praten houdt het gevoel
op afstand. Ze kunnen niet meer eenvoudig voelen of ze boos, bang of jaloers zijn.
Projectie: Iets waar je bang voor bent, zie je bij anderen. (vreemdgaan)
Projectie kan ook tot problemen lijden, je weet niet meer wat van jezelf is en wat
van de ander is. Je vertekend de realiteit.
Splitsing: Bij splitsing word iets of iemand gezien als helemaal goed of helemaal
slecht.
Rationalisatie: Bij rationalisatie word een impuls die eigenlijk word afgekeurd
(door het super ego) toch uitgeleefd en goedgepraat.
- Je steelt uit de winkel maar zegt vervolgens dat de prijs in de winkel ook veel te
hoog is.
Verplaatsing: Je reageert je impuls af op iemand anders. Als je boos bent op je
collega geef je thuis je partner de volle laag.
Sublimatie: Je zet behoefte om in maatschappelijk gewaardeerd gedrag.
- Als je agressief gedrag hebt ga je voor een carrière in de vechtsport.
Afweer en weerstand: Afweer is gericht op het weghouden van een innerlijk
4
Verschillende visies op dezelfde problematiek
De taart van lambert, 4 factoren:
Therapie factoren 30%
Verandering door factoren buiten therapie, bijv. Dagbesteding 40%
Technieken 15%
Placebo-effect 15%
(Je verwacht verbetering, lichaam maakt daardoor stofje aan.)
Biopsychosociale model
Biologische factoren
Psychologische factoren
Sociale factoren
Taart van Norcross (Nieuwer dan taart van Lambert)
• 8% van de verbetering gevolg van de methode.
• 7% kenmerken van de therapeut.
• 10% de therapeutische relatie.
• 45%! Onverklaarde factoren.
• 25% patiëntfactoren.
Eclectisch werken = van elke methode iets gebruiken (uit verschillende
stromingen)
Psychodynamische benadering
Psychodynamische benadering (Freud) PDB
Freud (1983):
- Freud heeft een pessimistisch zelfbeeld.
- Concentreerde zich op het innerlijk van de patiënt.
1
,- Patiënt ervaart problemen maar weet niet waardoor het komt.
- Freud ondersteund de patiënten om onbewuste zaken toe te laten in het
bewuste.
Theorie van Freud(1856-1939)
Grondlegger van de psychotherapie
Op zoek naar onbewuste gevoelens, conflicten en wensen
Verdrongen woede, angst en verdriet
Vaak agressieve en seksuele wensen, die te bedreigend zijn voor het
bewuste
Freud = Kindertijd. Alle ellende komt uit de kindertijd
Freud:
o Gebruikt hypnose om onbewuste conflicten boven water te halen.
o Later gebruikte hij ‘vrije associatie’ Waarbij de patiënt in een
ontspannende houding ging liggen op een divan en in een veilige sfeer
alles vertellen wat er in de patiënt opkwam. (psychoanalyse)
o Freud ging er vanuit dat alles een betekenis heeft.
o Freud gelooft dat dromen symbolen bevatten van onbewuste wensen.
(bijvoorbeeld je collega sucseks wensen)
o Beinvloed door evolutietheorie van Darwin. Mensen als dieren die
voortgedreven worden door natuurkrachten (overleving en soort). Mens
kan in goede gezonde banen leiden.
Psychoanalyse De Wolf:
1. Het driftmodel -> Sluit nauw aan bij theorie van Freud. Accent op verdrongen
problemen uit kindertijd die terug te voeren zijn op seksuele en agressieve
driften.
2. Het objectrelatiemodel -> Nadruk op eerste relaties uit ons leven.
3. Het zelfpsychologisch model -> Aandacht gaat niet zo zeer uit naar conflicten
maar naar tekorten. Deze tekorten (Bv. Aandacht) uit kindertijd leiden tot een
zwakke identiteit, zwak zelfgevoel.
4. Het interactioneel model -> Nadruk niet meer op innerlijk (intrapsychische)
conflicten, maar op problematische conflicten tussen mensen. Men kijkt meer
naar interpsychische problemen. Diepliggende interactieschema op jonge
leeftijd. Past bij meerdere theorieën.
Het driftmodel: Es , ego en superego.
Het EGO moet proberen om de behoeften van het ES te bevredigen, en rekening
houden met de eisen van het SUPEREGO
Persoonlijkheidsstructuur:
1.Het es
ES
2
, Bevat biologische bepaalde instincten, driften en behoeften.
Belangrijk driften: seksuele en agressieve.
Gaat om alles wat ‘lekker’ is. (Genieten.)
Behoefte bevrediging
Het es is irrationeel, impulsief en uit op genot.
Het es werkt volgens het lustprincipe
Het es overheerst bij baby’s
Bepaald ons temparement
2. Het Ego (ik)
o Uit botsingen met de realiteit ontstaat het ego
o Moet behoeftebevrediging uitstellen
o Moet rekening houden met werkelijkheid en anderen
EGO
o Zelfbeheersing “nee” kunnen verdragen! Leren wachten
o Werkt volgens het realiteitsprincipe
3. Het superego
Geweten: verboden en geboden
Ideaal-ik
Geweten straft ons met schuldgevoel bij overtreding
SUPER
Werkt volgens het morele principe EGO
Te streng superego: te weinig behoeftebevrediging. Last voor
jezelf
Ontwikkelingsfasen van ‘’ES, EGO en Super ego’’
Orale fase( babyfase) : Behoeften bevredigen, dit gaat via de mond.
- Drinken, sabbelen, bijten. Ook in brede zin: Liefde en aandacht
Anale fase( Peutertijd) :
-Tijd van de zindelijkheidstraining.
-Kind leert een eigen wil en controle krijgen. Kind zoekt een balans tussen eigen
wil en wat de omgeving wil ‘’Koppigheidsfase’’
Falilische fase (Kleutertijd):
-Geslachtsverschil staat centraal.
-Spelen graag vader en moedertje en raken vaak hun geslachtsdelen aan.
-Oedipuscomplex: Kind wil moeder voor zich zelf ziet vader als rivaal.
Vader stelt regels en geeft het kind liefde waardoor het kind door heeft dat hij
zich beter met vader kan identificeren.
Latentiefase ( Schoolleeftijd): Het kind heeft meer rust en richt zich nu op
school, leeftijdsgenoten en de buitenwereld.
Genitale fase (Puberteit) : Adolescentieperiode tot ong. 23 jaar.
-Driften en conflicten onder invloed van hormonen en culturele verwachtingen
weer actief. (relaties, werk).
-Als alles goed gaat rijpt iemand uit tot een volwassen persoon die relaties kan
aangaan op werk, liefde en vriendschap.
3
, Regressie en fixatie
Regressie:
Terugval naar gedrag uit een eerdere ontwikkelingsfase, bv. Het is uit met je
verkering, nu eet je veel snoep. In welke fase zit je? (orale fase)
Fixatie:
Blijven hangen in een ontwikkelingsfase. (orale fase, anale fase e.c.t)
Afweermechanismen: (Anna Freud 1895-1982)
Afweermechanisme kunnen de ontwikkeling blokkeren of bevorderen
Verdringing:
Nare gedachten of gevoelens wegstoppen zorgt voor lichamelijke of psychische
klachten. Ook kan het terug komen in dromen.
Reactieformatie: Angst impulsen worden onschadelijk gemaakt door het
omgekeerde ervan bewust toe te laten. Als je boos bent op je moeder (die je niet
mag hebben van je super ego) doe je juist extra aardig tegen je moeder.
Isolering: Als iemand geïsoleerd is maakt hij de gebeurtenis wel mee, maar het
gevoel komt niet binnen.
Intellectualisering: Lijkt op isolering. Moeilijke innerlijke zaken worden met
veel interessante en moeilijke woorden weggepraat. Het praten houdt het gevoel
op afstand. Ze kunnen niet meer eenvoudig voelen of ze boos, bang of jaloers zijn.
Projectie: Iets waar je bang voor bent, zie je bij anderen. (vreemdgaan)
Projectie kan ook tot problemen lijden, je weet niet meer wat van jezelf is en wat
van de ander is. Je vertekend de realiteit.
Splitsing: Bij splitsing word iets of iemand gezien als helemaal goed of helemaal
slecht.
Rationalisatie: Bij rationalisatie word een impuls die eigenlijk word afgekeurd
(door het super ego) toch uitgeleefd en goedgepraat.
- Je steelt uit de winkel maar zegt vervolgens dat de prijs in de winkel ook veel te
hoog is.
Verplaatsing: Je reageert je impuls af op iemand anders. Als je boos bent op je
collega geef je thuis je partner de volle laag.
Sublimatie: Je zet behoefte om in maatschappelijk gewaardeerd gedrag.
- Als je agressief gedrag hebt ga je voor een carrière in de vechtsport.
Afweer en weerstand: Afweer is gericht op het weghouden van een innerlijk
4
