DE REGELING INZAKE HET BETREDEN EN DOORZOEKEN VAN WONINGEN EN
ANDERE PLAATSEN VERDUIDELIJKT – VERSIE 2.0
2 Betreden en doorzoeken
Een steundwangmiddel worden omschreven als een dwangmiddel dat bedoeld is om de
uitoefening van een ander dwangmiddel mogelijk te maken.
Betreden Doorzoeken
Doel Doel
1 Aanhouding van de verdachte (55 Sv) 1 Aanhouding van de verdachte (55a Sv)
2 Inbeslagname van daarvoor vatbare voorwerpen (96 Sv) 2 Inbeslagname van daarvoor vatbare voorwerpen (96b,
96c, 97 en 110 Sv)
Het gebruik van de term ‘doorzoeken’ in een
wetsbepaling impliceert eveneens het betreden (of Doorzoeken is op zijn beurt een steundwangmiddel ten
onmiddellijke aanhouding of inbeslagname) en is dus een behoeve van aanhouding of inbeslagname.
steundwangmiddel.
Betekenis
Betekenis Doorzoeken kan worden omschreven als ieder onderzoek
Betreden houdt in: zoekend rondkijken. Dit betekent dat verdergaat dan zoekend rondkijken. Tijdens een
ogen open, handen op rug. Wel mogen deuren (eventueel doorzoeking mogen niet alleen deuren maar ook lades,
geforceerd) worden geopend, zover het doel van het kasten etc. (met gepast geweld) worden geopend.
binnentreden dit vereist.
Indien daartoe aanleiding is mogen er eveneens
Wordt een plaats betreden ter aanhouding (55 Sv) en plafonds, muren en vloeren worden opengebroken.
wordt verdachte daar aangetroffen
dan mag deze worden aangehouden. Kortom: betreft het een doorzoekingsbevoegdheid, dan
mag actief en gericht worden gezocht naar verdachten
Wordt een plaats betreden ter inbeslagname (96 Sv) ter aanhouding (artikel 55a Sv) of voorwerpen ter
En worden daarvoor vatbare voorwerpen getroffen inbeslagname (96b, 96c, 97 en 110 Sv).
dan mogen deze in beslag worden genomen
Kanttekening
Stel dat een ruimte wordt doorzocht met als doel de
aanhouding van een verdachte, dan is het niet
toegestaan om bijvoorbeeld in meubelstukken en dozen
te gaan zoeken waarin een mens zich niet zou kunnen
verschuilen
3 ‘Elke plaats’, woningen en de Algemene wet op het binnentreden
Wanneer de strafwet spreekt van ‘elke plaats’, wordt hiermee daadwerkelijk iedere
locatie bedoeld, dis ook een woning. Dit betekent dat op grond van de artikelen 55 lid 2,
55a lid 1, 96, 97 en 110 Sv eveneens woningen morgen worden betreden (55 lid 2 en 96 Sv)
respectievelijk doorzocht (55a lid 1 97 en 110 Sv), zonder toestemming van de bewoner.
Op basis van de artikelen 55 lid 1, 96b en 96c Sv kunnen woningen en woongedeelten niet
worden betreden (art. 55 lid 1 Sv) onderscheidenlijk doorzocht (artikel 96b en 96c Sv)
zonder toestemming van de bewoner.
De centrale vraag: wanneer zijn de bepalingen uit de Algemene wet op het binnentreden
van toepassing en wat is hun toegevoegde waarde?
Doel
, Het doel van de genoemde wet is het beschermen van het huisrecht van de bewoner.
Benadrukt dient hierbij te worden dat de Awbi uitsluitend geld bij het betreden – en dus
ook het doorzoeken – van woningen.
Definitie woning
Om vast te stellen of er sprake is van een woning hanteren wij een materieel criterium.
Bezien word of iemands persoonlijke leven, zijn privaat huiselijk leven zich (grotendeels)
afspeelt in een bepaalde ruimte; deze ruimte hoeft niet noodzakelijk (in) een gebouw te
zijn maar kan ook een woonwagen, woonboot, caravan, tent of hotelkamer betreffen. Een
en ander is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, waarbij de aanwezigheid van
een slaapplaats zwaar weegt.
Reikwijdte van de Awbi
Zeer belangrijk is dat de Awbi uitsluitend (vorm) voorschriften bevat die door de bevoegde
autoriteiten (zijnde opsporingsambtenaren en rechtercommissarissen) in acht dienen te
worden genomen, wanneer zij op grond van de artikelen 55 lid 2, 55a lid 1, 96, 97 en 110
Sv een woning betreden of doorzoeken zonder toestemming van de bewoner.
Let op: wanneer een autoriteit niet de bevoegdheid heeft om een woning te betreden of te
doorzoeken zonder toestemming van de bewoner, kan hij, zoals gezegd, de bewoner wel
om toestemming vragen. Wordt deze door de bewoner verleend, dan mag hij alsnog de
woning betreden of doorzoeken. Op dat moment gelden wel nog de zo direct te bespreken
legitimatie- en mededelingsplicht ex artikel 1 lid 1 Awbi.
De Awbi zelf verleent geen bevoegdheden om een woning binnen te gaan; die
bevoegdheden zijn te vinden in het commune en het bijzondere strafrecht (zie paragraaf 4
en 5 in deze bijdrage), dit blijkt ook uit artikel 4 Awbi.
Legitimatie -en mededelingsplicht
Dit vormen de twee belangrijkste vormvoorschriften van de Awbi: autoriteiten die een
woning willen binnengaan, dienen zich eerst te legitimeren en het doel van hun
binnentreden mede te delen (artikel 1 lid 1 Awbi).
Wettelijke uitzonderingen: wanneer legitimatie en mededeling van het doel
feitelijk onmogelijk zijn, ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid van
personen of goederen opleveren dan wel naar redelijke verwachting de
strafvordering zullen schaden ter zake van feiten waarvoor voorlopige hechtenis is
toegelaten, gelden deze verplichtingen slechts zover de naleving daarvan kan
worden gevergd (artikel 1 lid 2 Awbi).
Binnentreding zonder toestemming
Wanneer men met toestemming van de bewoner wenst binnen te treden, dient
voorafgaand aan het binnentreden toestemming gevraagd te worden aan de bewoner
(artikel 1 lid 4 Awbi).
Indien zonder toestemming van de bewoner word binnengetreden, dan geld het
belangrijkste voorschrift van de Awbi, namelijk de schriftelijke machtiging. Voor het
binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is een schriftelijke
machtiging vereist die aan de bewoner dient te worden getoond (artikel 2 lid 1 Awbi).
ANDERE PLAATSEN VERDUIDELIJKT – VERSIE 2.0
2 Betreden en doorzoeken
Een steundwangmiddel worden omschreven als een dwangmiddel dat bedoeld is om de
uitoefening van een ander dwangmiddel mogelijk te maken.
Betreden Doorzoeken
Doel Doel
1 Aanhouding van de verdachte (55 Sv) 1 Aanhouding van de verdachte (55a Sv)
2 Inbeslagname van daarvoor vatbare voorwerpen (96 Sv) 2 Inbeslagname van daarvoor vatbare voorwerpen (96b,
96c, 97 en 110 Sv)
Het gebruik van de term ‘doorzoeken’ in een
wetsbepaling impliceert eveneens het betreden (of Doorzoeken is op zijn beurt een steundwangmiddel ten
onmiddellijke aanhouding of inbeslagname) en is dus een behoeve van aanhouding of inbeslagname.
steundwangmiddel.
Betekenis
Betekenis Doorzoeken kan worden omschreven als ieder onderzoek
Betreden houdt in: zoekend rondkijken. Dit betekent dat verdergaat dan zoekend rondkijken. Tijdens een
ogen open, handen op rug. Wel mogen deuren (eventueel doorzoeking mogen niet alleen deuren maar ook lades,
geforceerd) worden geopend, zover het doel van het kasten etc. (met gepast geweld) worden geopend.
binnentreden dit vereist.
Indien daartoe aanleiding is mogen er eveneens
Wordt een plaats betreden ter aanhouding (55 Sv) en plafonds, muren en vloeren worden opengebroken.
wordt verdachte daar aangetroffen
dan mag deze worden aangehouden. Kortom: betreft het een doorzoekingsbevoegdheid, dan
mag actief en gericht worden gezocht naar verdachten
Wordt een plaats betreden ter inbeslagname (96 Sv) ter aanhouding (artikel 55a Sv) of voorwerpen ter
En worden daarvoor vatbare voorwerpen getroffen inbeslagname (96b, 96c, 97 en 110 Sv).
dan mogen deze in beslag worden genomen
Kanttekening
Stel dat een ruimte wordt doorzocht met als doel de
aanhouding van een verdachte, dan is het niet
toegestaan om bijvoorbeeld in meubelstukken en dozen
te gaan zoeken waarin een mens zich niet zou kunnen
verschuilen
3 ‘Elke plaats’, woningen en de Algemene wet op het binnentreden
Wanneer de strafwet spreekt van ‘elke plaats’, wordt hiermee daadwerkelijk iedere
locatie bedoeld, dis ook een woning. Dit betekent dat op grond van de artikelen 55 lid 2,
55a lid 1, 96, 97 en 110 Sv eveneens woningen morgen worden betreden (55 lid 2 en 96 Sv)
respectievelijk doorzocht (55a lid 1 97 en 110 Sv), zonder toestemming van de bewoner.
Op basis van de artikelen 55 lid 1, 96b en 96c Sv kunnen woningen en woongedeelten niet
worden betreden (art. 55 lid 1 Sv) onderscheidenlijk doorzocht (artikel 96b en 96c Sv)
zonder toestemming van de bewoner.
De centrale vraag: wanneer zijn de bepalingen uit de Algemene wet op het binnentreden
van toepassing en wat is hun toegevoegde waarde?
Doel
, Het doel van de genoemde wet is het beschermen van het huisrecht van de bewoner.
Benadrukt dient hierbij te worden dat de Awbi uitsluitend geld bij het betreden – en dus
ook het doorzoeken – van woningen.
Definitie woning
Om vast te stellen of er sprake is van een woning hanteren wij een materieel criterium.
Bezien word of iemands persoonlijke leven, zijn privaat huiselijk leven zich (grotendeels)
afspeelt in een bepaalde ruimte; deze ruimte hoeft niet noodzakelijk (in) een gebouw te
zijn maar kan ook een woonwagen, woonboot, caravan, tent of hotelkamer betreffen. Een
en ander is afhankelijk van de omstandigheden van het geval, waarbij de aanwezigheid van
een slaapplaats zwaar weegt.
Reikwijdte van de Awbi
Zeer belangrijk is dat de Awbi uitsluitend (vorm) voorschriften bevat die door de bevoegde
autoriteiten (zijnde opsporingsambtenaren en rechtercommissarissen) in acht dienen te
worden genomen, wanneer zij op grond van de artikelen 55 lid 2, 55a lid 1, 96, 97 en 110
Sv een woning betreden of doorzoeken zonder toestemming van de bewoner.
Let op: wanneer een autoriteit niet de bevoegdheid heeft om een woning te betreden of te
doorzoeken zonder toestemming van de bewoner, kan hij, zoals gezegd, de bewoner wel
om toestemming vragen. Wordt deze door de bewoner verleend, dan mag hij alsnog de
woning betreden of doorzoeken. Op dat moment gelden wel nog de zo direct te bespreken
legitimatie- en mededelingsplicht ex artikel 1 lid 1 Awbi.
De Awbi zelf verleent geen bevoegdheden om een woning binnen te gaan; die
bevoegdheden zijn te vinden in het commune en het bijzondere strafrecht (zie paragraaf 4
en 5 in deze bijdrage), dit blijkt ook uit artikel 4 Awbi.
Legitimatie -en mededelingsplicht
Dit vormen de twee belangrijkste vormvoorschriften van de Awbi: autoriteiten die een
woning willen binnengaan, dienen zich eerst te legitimeren en het doel van hun
binnentreden mede te delen (artikel 1 lid 1 Awbi).
Wettelijke uitzonderingen: wanneer legitimatie en mededeling van het doel
feitelijk onmogelijk zijn, ernstig en onmiddellijk gevaar voor de veiligheid van
personen of goederen opleveren dan wel naar redelijke verwachting de
strafvordering zullen schaden ter zake van feiten waarvoor voorlopige hechtenis is
toegelaten, gelden deze verplichtingen slechts zover de naleving daarvan kan
worden gevergd (artikel 1 lid 2 Awbi).
Binnentreding zonder toestemming
Wanneer men met toestemming van de bewoner wenst binnen te treden, dient
voorafgaand aan het binnentreden toestemming gevraagd te worden aan de bewoner
(artikel 1 lid 4 Awbi).
Indien zonder toestemming van de bewoner word binnengetreden, dan geld het
belangrijkste voorschrift van de Awbi, namelijk de schriftelijke machtiging. Voor het
binnentreden in een woning zonder toestemming van de bewoner is een schriftelijke
machtiging vereist die aan de bewoner dient te worden getoond (artikel 2 lid 1 Awbi).
