Celbiologie
Deel 1:
Hoofdstuk 1 - Introductie tot cellen:
● Cytologie: beschrijving van celstructuur en organellen (optische technieken)
● Biochemie: chemie van de cel (macromoleculen + bouwstenen), metabolisme,
signaaltransductie..
● Genetica: erfelijke informatie (DNA)
Leven - Niet levende materie:
- Alle ‘levende’ organismen bestaan uit één of meerdere cellen
- Cel = basisstructuur van leven , alle cellen ontstaan uit andere cellen
- Elke levende cel is in staat om zichzelf te vermenigvuldigen
- Virus -> niet levend -> kan zichzelf niet vermenigvuldigen , gebruikt gastheercel
Cellen onder de microscoop:
- De lichtmicroscoop: kijkt door een lens -> men ziet hokjes -> cellen
- Resolutie = hoe ver moeten objecten gescheiden zijn om ze als
afzonderlijke entiteiten te kunnen waarnemen?
❖ Oog: 0.2 mm
❖ Lichtmicroscoop: 0.25 µm
- Microscoop met fluorescente kleurstoffen: absorptie en emissie van
licht met verschillende golflengten ( spiegels in de microscoop )
- Confocale fluorescentie microsc: gebruik van laserstraal om
fluorescent gekleurd object te scannen.
- Super-resolutie fluorescentie microsc: resolutie tot 20 nm
- Transmissie-elektron microsc: elektronen gaan door het object ->veel
detail
- Scanning elektron microsc: beeld gevormd door elektronen die door
het objectoppervlak weerkaatst worden -> driedimensionaal beeld
Cel bestaat uit:
- Nucleus ( kern ) met kernmembraan
- Cytoplasma met plasmamembraan
- Celorganellen
,Levende cellen:
- hebben dezelfde basis-chemie ( centrale dogma ):
- Kunnen zichzelf reproduceren via een auto-katalytisch proces:
DNA en RNA bevatten de informatie om proteïnen te produceren om zichzelf te kopiëren (
groene pijlen ). Proteïnen zorgen op hun beurt voor de katalytische activiteit (rode pijlen) die
nodig is om DNA, RNA en zichzelf te synthetiseren. Samen zorgt dit voor het reproduceren
van de levende cellen.
- Evalueren uit eenzelfde voorouder-cel:
➔ Genetische informatie levert de instructies voor de vorm, functie en gedrag
van cellen en organismen.
Prokaryoot VS Eukaryoot:
- Prokaryoten vormen de meest diverse cellen en uitgebreidste
groep op aarde.
- Prokaryoten worden ingedeeld in twee domeinen: bacteriën en
de archaea ( leven in heel extreme omstandigheden )
- Prokaryoten bevatten GEEN celorganellen, wel celwand,
plasmamembraan, cytoplasma en DNA
- Het DNA ligt los in het cytoplasma
, - Eukaryoten zijn simpele cellen, bevatten wel celorganellen ( in het cytosol )
- Dieren, planten en schimmels ( multicellulaire organismen )
- DNA ligt in de celkern met dubbel kernmembraan ( met kernporiën )
- Nucleolus ( kernlichaam ): aanmaak van rRNA en bevat ook mRNA
Vorm en grootte van bacteriën ( prokaryote cel ):
Escherichia coli ( voorbeeld prokaryote cel ):
- Belangrijk model organisme
- Een buiten membraan en een plasmamembraan ( dunne celwand ertussen )
Eukaryote cel:
- Voorbeeld - gistcellen:
➔ Delen door afsplitsen van ‘ knop ‘
➔ Eencellige eukaryoten , ze hebben celorganellen
1. De celkern:
- Wordt omgeven door een dubbel membraan
- Kleine moleculen kunnen spontaan door, grote moleculen met behulp van een
transport systeem
2. Chromosomen:
- Drager van een deel van het erfelijk materiaal
- DNA wordt compact opgerold
3. Mitochondriën:
- Energiefabriek van de cel, vorming van ATP ( O2 wordt opgenomen en CO2
uitgestoten -> aeroob )
- Instulpingen -> binnenste membraan + buitenste membraan
- Ontstaan uit aerobe bacteriën dat zich in een eukaryote cel nestelde -> sprake van
symbiose*
- Beperkte hoeveelheid eigen DNA
*Symbiose = het langdurig samenleven van twee of
meer organismen van verschillende soorten, waarbij
de samenleving voor ten minste een van de
organismen gunstig, of zelfs noodzakelijk is.
Deel 1:
Hoofdstuk 1 - Introductie tot cellen:
● Cytologie: beschrijving van celstructuur en organellen (optische technieken)
● Biochemie: chemie van de cel (macromoleculen + bouwstenen), metabolisme,
signaaltransductie..
● Genetica: erfelijke informatie (DNA)
Leven - Niet levende materie:
- Alle ‘levende’ organismen bestaan uit één of meerdere cellen
- Cel = basisstructuur van leven , alle cellen ontstaan uit andere cellen
- Elke levende cel is in staat om zichzelf te vermenigvuldigen
- Virus -> niet levend -> kan zichzelf niet vermenigvuldigen , gebruikt gastheercel
Cellen onder de microscoop:
- De lichtmicroscoop: kijkt door een lens -> men ziet hokjes -> cellen
- Resolutie = hoe ver moeten objecten gescheiden zijn om ze als
afzonderlijke entiteiten te kunnen waarnemen?
❖ Oog: 0.2 mm
❖ Lichtmicroscoop: 0.25 µm
- Microscoop met fluorescente kleurstoffen: absorptie en emissie van
licht met verschillende golflengten ( spiegels in de microscoop )
- Confocale fluorescentie microsc: gebruik van laserstraal om
fluorescent gekleurd object te scannen.
- Super-resolutie fluorescentie microsc: resolutie tot 20 nm
- Transmissie-elektron microsc: elektronen gaan door het object ->veel
detail
- Scanning elektron microsc: beeld gevormd door elektronen die door
het objectoppervlak weerkaatst worden -> driedimensionaal beeld
Cel bestaat uit:
- Nucleus ( kern ) met kernmembraan
- Cytoplasma met plasmamembraan
- Celorganellen
,Levende cellen:
- hebben dezelfde basis-chemie ( centrale dogma ):
- Kunnen zichzelf reproduceren via een auto-katalytisch proces:
DNA en RNA bevatten de informatie om proteïnen te produceren om zichzelf te kopiëren (
groene pijlen ). Proteïnen zorgen op hun beurt voor de katalytische activiteit (rode pijlen) die
nodig is om DNA, RNA en zichzelf te synthetiseren. Samen zorgt dit voor het reproduceren
van de levende cellen.
- Evalueren uit eenzelfde voorouder-cel:
➔ Genetische informatie levert de instructies voor de vorm, functie en gedrag
van cellen en organismen.
Prokaryoot VS Eukaryoot:
- Prokaryoten vormen de meest diverse cellen en uitgebreidste
groep op aarde.
- Prokaryoten worden ingedeeld in twee domeinen: bacteriën en
de archaea ( leven in heel extreme omstandigheden )
- Prokaryoten bevatten GEEN celorganellen, wel celwand,
plasmamembraan, cytoplasma en DNA
- Het DNA ligt los in het cytoplasma
, - Eukaryoten zijn simpele cellen, bevatten wel celorganellen ( in het cytosol )
- Dieren, planten en schimmels ( multicellulaire organismen )
- DNA ligt in de celkern met dubbel kernmembraan ( met kernporiën )
- Nucleolus ( kernlichaam ): aanmaak van rRNA en bevat ook mRNA
Vorm en grootte van bacteriën ( prokaryote cel ):
Escherichia coli ( voorbeeld prokaryote cel ):
- Belangrijk model organisme
- Een buiten membraan en een plasmamembraan ( dunne celwand ertussen )
Eukaryote cel:
- Voorbeeld - gistcellen:
➔ Delen door afsplitsen van ‘ knop ‘
➔ Eencellige eukaryoten , ze hebben celorganellen
1. De celkern:
- Wordt omgeven door een dubbel membraan
- Kleine moleculen kunnen spontaan door, grote moleculen met behulp van een
transport systeem
2. Chromosomen:
- Drager van een deel van het erfelijk materiaal
- DNA wordt compact opgerold
3. Mitochondriën:
- Energiefabriek van de cel, vorming van ATP ( O2 wordt opgenomen en CO2
uitgestoten -> aeroob )
- Instulpingen -> binnenste membraan + buitenste membraan
- Ontstaan uit aerobe bacteriën dat zich in een eukaryote cel nestelde -> sprake van
symbiose*
- Beperkte hoeveelheid eigen DNA
*Symbiose = het langdurig samenleven van twee of
meer organismen van verschillende soorten, waarbij
de samenleving voor ten minste een van de
organismen gunstig, of zelfs noodzakelijk is.
