Nederlands Examen
Maart 2021
,Technisch lezen
Wat is technisch lezen, wat is spelling?
Technisch lezen= leren decoderen (= een woord herkennen als je het leest, herkennen wil
zeggen dat de lezer het woord kan uitspreken en er ook betekenis aan kan geven).
Deze vaardigheid moet geautomatiseerd worden
Vervolgens moet dit snel en accuraat gebeuren, vlot lezen
Dat is niet voldoende, einddoel is vloeiend lezen (samenhang en betekenis
interpreteren)
Dit komt tot uiting in de intonatie (die samenhang en interpretatie)
Een goede technische leesvaardigheid geeft de hersenen de ruimte om de processen
van begrijpend lezen toe te passen (MAAR: je hoeft niet te wachten met begrijpend
lezen totdat de kinderen technisch kunnen lezen)
Spellen of leren spellen= een toepassing van de code, om taal schriftelijk voor te stellen met
lettercombinaties aan de hand van een complex systeem. Heel wat principes en regels
komen hierbij aan bod.
Maakt ruimte voor de processen van functioneel schrijven (MAAR: functionele
schrijftaken moeten niet uitgesteld worden totdat de leerlingen spelling volledig
onder controle hebben, in tegendeel ze raken pas gemotiveerd als ze het nut zien,
het belang zien in die functionele taken)
Waarom inzetten op technisch lezen en spelling
1) Het is een typische schoolvaardigheid
- De meeste kinderen krijgen het niet mee vanuit hun thuiscontext
- Er is noot aan systematische en expliciete instructies
- Hoe meer feedback ze ontvangen op hun taal, hoe meer ze dit interactief
inzetten, hoe rijker hun taal wordt
2) Schriftelijke taal kunnen omzetten in mondelinge taal en andersom
- Leren lezen, klanken/fonemen
- Leren schrijven, letters/grafemen
- Ze maken kennis met een nieuwe code die ze moeten leren coderen
Dit is niet vanzelfsprekend, de schrijfwijze komt zelden overeen met de
klankstructuur. Het steunt in eerste instantie op het alfabetisch – fonemische
principe (grafeem- foneem koppeling, teken - klankkoppeling) en dit is een
vaardigheid die kinderen niet spontaan leren
Hoe leren leerlingen technisch lezen?
Kleuterschool
Ontwikkelen vaardigheden, inzichten en attitudes
Wanneer ze lezen gebruiken kinderen hun zintuigen en motoriek
, Cognitieve ontwikkeling moet voldoende gevorderd zijn om het verband te kunnen
leggen tussen fonemen en grafemen
De graad van emotionele en sociale ontwikkeling speelt een grote rol
Leren lezen vraagt ook veel van het concentratievermogen
1e leerjaar
Beginnende lezers
Verwerven inzicht in het alfabetisch-fonemisch principe
Leren eenvoudige woorden lezen
Met behulp van de elementaire leeshandeling (bij elke klank (foneem) een
opschrijfbare lettercombinatie (grafeem) hoort, een gesproken woord kan dus
neergeschreven worden door het opsplitsen in klanken en aan elke klank een
grafeem te koppelen). Dit gebeurt in verschillende stappen:
1) Visuele analyse, de lezer kijkt naar het woord en ziet de verschillende
grafemen (bv. In het woord ‘huis’ zijn de grafemen: h, ui, s)
2) Grafeem – foneemkoppeling, de lezer zet de grafemen om in klanken
3) Auditieve synthese, de lezer moet de juiste volgorde van de klanken
onthouden (temporeel ordenen), om ze dan aan elkaar te plakken en als 1
woord uit te spreken
4) Betekenis ophalen, de lezer herkent het woord
MAAR: de elementaire leeshandeling (= visueel niveau) laat niet toe alle woorden
vlot te en correct te decoderen (niet aan elke letter kan 1 specifieke klank gekoppeld
worden, belastend voor het werkgeheugen). Dus er is ook nood aan voortgezet
technisch lezen waarbij ze leestechnieken verwerven die hen helpen om vlot te lezen
Daarnaast zijn er ook enkele specifieke elementen in de ontwikkeling van leerlingen
1) Duidelijk verband tussen leesvaardigheid en mondelinge vaardigheid
2) Het kind moet verder kijken dan enkel de betekenis van het woord (=
taalbewustzijn)
3) Ze moeten kunnen nadenken over de klankvorm (= auditieve objectivatie)
4) Leerlingen zijn al eerder in contact gekomen met geschreven
boodschappen, als ze inzien dat dat gebeurt met behulp van functionele
tekens, is er sprake van symboolbewustzijn
5) Bij het leren lezen speelt voornamelijk het fonemisch bewustzijn een grote
rol (= besef dat een gesproken woord is opgebouwd uit afzonderlijk
spraakklanken)
6) Kinderen moeten het verschil kunnen horen tussen klanken (korte/ lange
klanken, stemhebbende/stemloze,), dit is de auditieve discriminatie
7) Ze moeten het verschil zien in tussen de letters (= visuele discriminatie)
Maart 2021
,Technisch lezen
Wat is technisch lezen, wat is spelling?
Technisch lezen= leren decoderen (= een woord herkennen als je het leest, herkennen wil
zeggen dat de lezer het woord kan uitspreken en er ook betekenis aan kan geven).
Deze vaardigheid moet geautomatiseerd worden
Vervolgens moet dit snel en accuraat gebeuren, vlot lezen
Dat is niet voldoende, einddoel is vloeiend lezen (samenhang en betekenis
interpreteren)
Dit komt tot uiting in de intonatie (die samenhang en interpretatie)
Een goede technische leesvaardigheid geeft de hersenen de ruimte om de processen
van begrijpend lezen toe te passen (MAAR: je hoeft niet te wachten met begrijpend
lezen totdat de kinderen technisch kunnen lezen)
Spellen of leren spellen= een toepassing van de code, om taal schriftelijk voor te stellen met
lettercombinaties aan de hand van een complex systeem. Heel wat principes en regels
komen hierbij aan bod.
Maakt ruimte voor de processen van functioneel schrijven (MAAR: functionele
schrijftaken moeten niet uitgesteld worden totdat de leerlingen spelling volledig
onder controle hebben, in tegendeel ze raken pas gemotiveerd als ze het nut zien,
het belang zien in die functionele taken)
Waarom inzetten op technisch lezen en spelling
1) Het is een typische schoolvaardigheid
- De meeste kinderen krijgen het niet mee vanuit hun thuiscontext
- Er is noot aan systematische en expliciete instructies
- Hoe meer feedback ze ontvangen op hun taal, hoe meer ze dit interactief
inzetten, hoe rijker hun taal wordt
2) Schriftelijke taal kunnen omzetten in mondelinge taal en andersom
- Leren lezen, klanken/fonemen
- Leren schrijven, letters/grafemen
- Ze maken kennis met een nieuwe code die ze moeten leren coderen
Dit is niet vanzelfsprekend, de schrijfwijze komt zelden overeen met de
klankstructuur. Het steunt in eerste instantie op het alfabetisch – fonemische
principe (grafeem- foneem koppeling, teken - klankkoppeling) en dit is een
vaardigheid die kinderen niet spontaan leren
Hoe leren leerlingen technisch lezen?
Kleuterschool
Ontwikkelen vaardigheden, inzichten en attitudes
Wanneer ze lezen gebruiken kinderen hun zintuigen en motoriek
, Cognitieve ontwikkeling moet voldoende gevorderd zijn om het verband te kunnen
leggen tussen fonemen en grafemen
De graad van emotionele en sociale ontwikkeling speelt een grote rol
Leren lezen vraagt ook veel van het concentratievermogen
1e leerjaar
Beginnende lezers
Verwerven inzicht in het alfabetisch-fonemisch principe
Leren eenvoudige woorden lezen
Met behulp van de elementaire leeshandeling (bij elke klank (foneem) een
opschrijfbare lettercombinatie (grafeem) hoort, een gesproken woord kan dus
neergeschreven worden door het opsplitsen in klanken en aan elke klank een
grafeem te koppelen). Dit gebeurt in verschillende stappen:
1) Visuele analyse, de lezer kijkt naar het woord en ziet de verschillende
grafemen (bv. In het woord ‘huis’ zijn de grafemen: h, ui, s)
2) Grafeem – foneemkoppeling, de lezer zet de grafemen om in klanken
3) Auditieve synthese, de lezer moet de juiste volgorde van de klanken
onthouden (temporeel ordenen), om ze dan aan elkaar te plakken en als 1
woord uit te spreken
4) Betekenis ophalen, de lezer herkent het woord
MAAR: de elementaire leeshandeling (= visueel niveau) laat niet toe alle woorden
vlot te en correct te decoderen (niet aan elke letter kan 1 specifieke klank gekoppeld
worden, belastend voor het werkgeheugen). Dus er is ook nood aan voortgezet
technisch lezen waarbij ze leestechnieken verwerven die hen helpen om vlot te lezen
Daarnaast zijn er ook enkele specifieke elementen in de ontwikkeling van leerlingen
1) Duidelijk verband tussen leesvaardigheid en mondelinge vaardigheid
2) Het kind moet verder kijken dan enkel de betekenis van het woord (=
taalbewustzijn)
3) Ze moeten kunnen nadenken over de klankvorm (= auditieve objectivatie)
4) Leerlingen zijn al eerder in contact gekomen met geschreven
boodschappen, als ze inzien dat dat gebeurt met behulp van functionele
tekens, is er sprake van symboolbewustzijn
5) Bij het leren lezen speelt voornamelijk het fonemisch bewustzijn een grote
rol (= besef dat een gesproken woord is opgebouwd uit afzonderlijk
spraakklanken)
6) Kinderen moeten het verschil kunnen horen tussen klanken (korte/ lange
klanken, stemhebbende/stemloze,), dit is de auditieve discriminatie
7) Ze moeten het verschil zien in tussen de letters (= visuele discriminatie)
