Ecosysteembeheer - S. Van Damme: Samenvatting

Ecosysteembeheer Stefan Van Damme, 1MA AR

1. Inleiding ________________________________________________________________ 4
1.1. Waarom moeten we aan ecosysteembeheer doen?
1.1.1. Beheer
1.1.2. Ecosystemen
1.2. Wat is ecosysteembeheer?
1.3. Natuurbeheer vs ESB
1.4. Ecosysteembeheer
1.5. Draagkracht ES (CC = carying capacity)

2. Biodiversiteit ____________________________________________________________ 8
2.1. Biodiversiteit: hoe meten?
2.1.1. Diversiteitsindices van Shannon Wiener index
2.1.2. Diversiteit opsplitsen in 4 componenten
2.2. Temporele patronen
2.2.1. Patronen in soortenrijkdom
2.2.1.1. Over geologische tijden
2.2.1.2. Continentendrift
2.2.1.3. Latitudinale gradiënten (Noord-Zuid)
2.3. Biomen
2.4. Verlies aan biodiversiteit
2.4.1. Schatting van de huidige biodiversiteit
2.4.2. Habitatverlies in tropisch regenwoud: afnamesnelheid
2.4.2.1. Afname van aantal soorten gerelateerd aan afname van oppervlak?
2.4.2.1.1. Schatting correct?
2.4.2.1.2. Welke soorten gevoelig voor uitsterven?

3. Milieuproblemen ________________________________________________________ 16
3.1. Wereld milieuproblematiek
3.2. Driving force: populatiegroei
3.2.1. Demografische transitie/populatie transitie
3.2.2. Evolutie van de bevolkingspiramide
3.3. Gevolgen van de bevolkingstoename
3.3.1. DPSIR-keten
3.3.2. Natuurlijke hulpbronnen
3.3.3. Energieconsumptie
3.3.4. Vervuiling
3.4. Klimaatverandering
3.4.1. Opwarming van de aarde
3.4.2. Stijging van het zeeniveau
3.4.3. Neerslag




1

,4. Habitatverlies en degradatie ______________________________________________ 21
4.1. Oorzaken van verlies aan biodiversiteit
4.1.1. Fragmentatieproces
4.2. Gevolgen van habitatverlies
4.2.1. Oppervlakte effect
4.2.2. Migratiebarrières en fragmentatie
4.2.3. Verlies van connectiviteit
4.2.4. Randeffecten
4.3. Kleine populaties
4.3.1. Genetische problemen
4.3.1.1. Minimum Viable Population (MVP)
4.3.1.2. Stichters effect
4.3.1.3. Inteelt
4.3.2. Demografische variatie
4.3.2.1. Individueel niveau
4.3.2.2. Omgevingsvariates
4.4. Minimum Viable Population
4.5. Eiland biogeografie

5. Competitie _____________________________________________________________ 29
5.1. Relatie theorie van Van Leeuwen
5.1.1. Patronen
5.1.2. Grenzen
5.2. Plantenstrategieën
5.2.1. Competitie
5.2.2. Stress en verstoring
5.2.3. Plantenstrategieën
5.2.3.1. Secundaire strategieën

6. Ecohydrologie __________________________________________________________ 34
6.1. Landschapsecologie
6.2. Ecohydrologie
6.2.1. Stroomgebied
6.2.2. Grondwatertrap
6.2.3. Watersamenstelling
6.2.3.1. Grondwaterkwaliteit
6.2.4. Invloed van de menselijke activiteiten op ecohydrologische relaties




2

,7. Natuurbeheer en -behoud ________________________________________________ 40
7.1. Duurzame ontwikkeling
7.2. Strategie van het natuurbehoud
7.2.1. Beleid
7.2.1.1. Soortgericht beleid
7.2.1.2. Gebiedsgericht beleid
7.2.1.2.1. Groene hoofdstructuur
7.2.1.2.2. Ecologische infrastructuur
7.2.1.2.3. Natuur in stedelijke ruimte
7.2.1.2.4. Inrichten van natuurreservaten
7.2.1.3. Kwaliteitsgericht beleid
7.2.2. Beheerstechnieken
7.2.2.1. Maaien
7.2.2.2. Kappen
7.2.2.3. Plaggen
7.2.2.3.1. Graven vs. Plaggen
7.2.2.4. Branden
7.2.2.4.1. Vuurstrategieën
7.2.2.5. Begrazen
7.3. Juridische verankering van het natuurbeleid
7.3.1. Decreet betreffende het natuurbehoud en het natuurlijke milieu (1997)
7.3.1.1. Algemene maatregelen ter bevordering van het natuurbehoud
7.3.1.2. Gebiedsgericht beleid
7.3.1.2.1. Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN)
7.3.1.2.2. Integraal Verwervings- en Ondersteunend Netwerk (IVON)
7.3.1.2.3. Natuurreservaten
7.3.1.3. Algemene maatregelen voor de bescherming van het natuurlijk milieu
7.3.2. RAMSAR (internationale conventie)
7.3.3. EU Vogelrichtlijn (1979)
7.3.4. Habitatrichtlijn (1992)

8. Biologische Waarderingskaart _____________________________________________ 52
8.1. Evaluatie
8.2. Ontstaan
8.3. Veldwerk
8.4. Belang van BWK




3

, 1/ Inleiding
 Belangrijke milieuproblemen voor ES:
o boskap
o habitatverlies in globo
o habitatverlies door versnippering
o vervuiling (eutrofiëring, NPK,…)
o introductie invasieve soorten
 Onderzoek door:
o Meetcampagnes
o Experimenteren
o Monitoring (lange termijn: begrijpen, real life application)
o Modellering (impact op andere dingen = complex)
 Edward Wilson = 1 v/d meest invloedrijke wetenschappers/denkers v 20e e
o Jaren ’70-‘80
o mieren

1.1 Waarom moeten we aan ecosysteembeheer doen?
 Reguleren, gn extreme maatregelen
o Dr bevolkingsdruk  ecosystemen gaan achteruit
 Wnr welvaart stijgt  bevolkingcijfers zouden afremmen
 Bevolkingsaantallen nu al zo hoog  enorme druk op ecosystemen
 Ecologie/natuur = energie  soorten zoeken energie op voordeligste manier
 FMR (grafiek) = metabolisme (snelheid/manier v
energiegebruik)
o perfect 45° diagonaal  groot vs klein maakt nt uit
o Plattere grafiek: kleinere dieren h nadeel tov grote dr
energieverlies
 Vb: Zee-otter
o Kleine dieren  verbruiken veel energie
o Dikke vacht met luchtbelletjes om te drijven/rusten
o Eten drijvend om energie te sparen, gewikkeld in kelp
 Kelp= lang zeewier  zorgt dat ze nt wegdrijven
o Orka’s doden otters  weinig otters  meer zee-egels  minder kelp
 = prob voor zee-olifanten
 Veel kelp beschermt hun jongen tegen haaien
o  verdwijnen v otters zou veel gevolgen hebben!
o Kelp is belangrijk voor:
 Ecologische waarde
 Habitat vr vissen
 Kan gebruikt worden vr voeding en medicijnen
 Vb: Wilsons stormvogeltje
o De kleinste zeevogel
o vliegt in zwermen
o Klein  verliezen veel energie  energie besparen dr over water te huppelen




4