Florence Lamberts 4Vd 23/02/2023
Zorg in instabiele en complexe situaties - Farmacologie
Deel 1: Polyfarmacie
- Twee Definities
• Het gebruik van twee of meer voorgeschreven geneesmiddelen, twee geneesmiddelen kunnen invloed op elkaar uitoefenen en er kan een nadelige interactie
(wisselwerking) ontstaan
• Het chronische gebruik van vijf of meer geneesmiddelen (meest courante definitie)
à Polyfarmacie hoeft niet nadelig te zijn (maar is het vaak wel), indien de geneesmiddelen goed afgestemd zijn op de aandoening van de patiënt en het gebruik
ervan op correct manier wordt geëvalueerd, dan krijgt de patiënt de juiste behandeling
Vaststellingen met betrekking tot polyfarmacie
1. Patiënten met polyfarmacie zijn vaker onderworpen aan ongeschikt geneesmiddelengebruik
2. Polyfarmacie is een niet onbelangrijke oorzaak van acute ziekenhuisopnames
3. De therapietrouw neemt af naarmate het aantal gebruikte geneesmiddelen toeneemt
4. Polyfarmacie doet het risico op ongewenste bijwerkingen en nadelige interacties (wisselwerkingen) stijgen
Ongeschikt geneesmiddelengebruik
- Patiënten met polyfarmacie zijn vaak onderworpen aan ongeschikt geneesmiddelengebruik
- Ongeschikt geneesmiddelengebruik omvat = onder behandeling, overbehandeling en onjuiste behandeling
Overbehandeling Onder behandeling Onjuiste behandeling
- Gebruik van een geneesmiddel dat niet (meer) - Het niet voorschrijven van een potentieel gunstig - Voorschrijven van een verkeerde dosis
aangewezen is à Bv: benzodiazepinen na een geneesmiddel à leeftijd mag geen argument zijn - Voorschrijven van een geneesmiddel met een
ziekenhuisopname om therapie achterwege te laten duidelijk risico op bijwerkingen of interacties
- Te lang gebruik van een geneesmiddel zonder - Het niet herkennen van de symptomen van een
dat evaluatie plaatsvindt à Bv: NSAI ziekte à Bv: hypothyroïdie
pag. 1
, Florence Lamberts 4Vd 23/02/2023
Acute ziekenhuisopnames
- Polyfarmacie is geen onbelangrijke oorzaak van acute ziekenhuisopnames
Indicaties voor ziekenhuisopnames Geneesmiddelen die de meeste problemen veroorzaken
- Gastro-intestinale bloedingen - Anti-aggregantia = bloedingen
- Cardiovasculaire problemen - Anticoagulantia = bloedingen
- Respiratoire aandoeningen - NSAI = bloeding
- Ontregelde diabetes mellitus - Psychofarmaca = fracturen
- Antidiabetica = hypoglycemie
- Corticosteroïden = hyperglycemie
- Diuretica = elektrolytenstoornissen
Therapietrouw
- De mate waarin de patiënt de voorschriften van de zorgverlener opvolgt, in kader van polyfarmacie wil dit zeggen de mate waarin de patiënt voorgeschreven
medicatie op de correcte wijze gebruikt
- Therapietrouw neemt af, naarmate het aantal gebruikte geneesmiddelen stijgt
- Vooral bij chronische en langdurige middelen (antihyper en chol-verlagers) is de therapietrouwheid slecht
Factoren die TT negatief beïnvloeden Interventies om TT te bevorderen
- Meerdere afzonderlijke tijdstippen waarop verschillende tabletten - Zo klein mogelijk aantal geneesmiddelen
moeten worden ingenomen - Geneesmiddelen in de klein mogelijk maar wel effectieve dosering (laagst werkzame
- Optreden van bijwerkingen dosering)
- Geheugenproblemen, vergeetachtigheid - Zo klein mogelijke innamefrequentie
- Toedieningsvormen (Bv: druppels, moeilijk te doseren) - Voldoende en volledige informatievoorlichting geven over de werking en het doel
- Moeite met slikken, doorslikproblemen van het geneesmiddel, alsook over de mogelijke bijwerkingen
- Visuele beperkingen
- Problemen met fijne motoriek
- Werkingssnelheid van het geneesmiddel (Bv: werking antidepressiva is
niet altijd waar te nemen, de bijwerkingen daarentegen wel)
- Verkeerd verwachtingspatroon
- Geven van geen of onvoldoende informatie
pag. 2
Zorg in instabiele en complexe situaties - Farmacologie
Deel 1: Polyfarmacie
- Twee Definities
• Het gebruik van twee of meer voorgeschreven geneesmiddelen, twee geneesmiddelen kunnen invloed op elkaar uitoefenen en er kan een nadelige interactie
(wisselwerking) ontstaan
• Het chronische gebruik van vijf of meer geneesmiddelen (meest courante definitie)
à Polyfarmacie hoeft niet nadelig te zijn (maar is het vaak wel), indien de geneesmiddelen goed afgestemd zijn op de aandoening van de patiënt en het gebruik
ervan op correct manier wordt geëvalueerd, dan krijgt de patiënt de juiste behandeling
Vaststellingen met betrekking tot polyfarmacie
1. Patiënten met polyfarmacie zijn vaker onderworpen aan ongeschikt geneesmiddelengebruik
2. Polyfarmacie is een niet onbelangrijke oorzaak van acute ziekenhuisopnames
3. De therapietrouw neemt af naarmate het aantal gebruikte geneesmiddelen toeneemt
4. Polyfarmacie doet het risico op ongewenste bijwerkingen en nadelige interacties (wisselwerkingen) stijgen
Ongeschikt geneesmiddelengebruik
- Patiënten met polyfarmacie zijn vaak onderworpen aan ongeschikt geneesmiddelengebruik
- Ongeschikt geneesmiddelengebruik omvat = onder behandeling, overbehandeling en onjuiste behandeling
Overbehandeling Onder behandeling Onjuiste behandeling
- Gebruik van een geneesmiddel dat niet (meer) - Het niet voorschrijven van een potentieel gunstig - Voorschrijven van een verkeerde dosis
aangewezen is à Bv: benzodiazepinen na een geneesmiddel à leeftijd mag geen argument zijn - Voorschrijven van een geneesmiddel met een
ziekenhuisopname om therapie achterwege te laten duidelijk risico op bijwerkingen of interacties
- Te lang gebruik van een geneesmiddel zonder - Het niet herkennen van de symptomen van een
dat evaluatie plaatsvindt à Bv: NSAI ziekte à Bv: hypothyroïdie
pag. 1
, Florence Lamberts 4Vd 23/02/2023
Acute ziekenhuisopnames
- Polyfarmacie is geen onbelangrijke oorzaak van acute ziekenhuisopnames
Indicaties voor ziekenhuisopnames Geneesmiddelen die de meeste problemen veroorzaken
- Gastro-intestinale bloedingen - Anti-aggregantia = bloedingen
- Cardiovasculaire problemen - Anticoagulantia = bloedingen
- Respiratoire aandoeningen - NSAI = bloeding
- Ontregelde diabetes mellitus - Psychofarmaca = fracturen
- Antidiabetica = hypoglycemie
- Corticosteroïden = hyperglycemie
- Diuretica = elektrolytenstoornissen
Therapietrouw
- De mate waarin de patiënt de voorschriften van de zorgverlener opvolgt, in kader van polyfarmacie wil dit zeggen de mate waarin de patiënt voorgeschreven
medicatie op de correcte wijze gebruikt
- Therapietrouw neemt af, naarmate het aantal gebruikte geneesmiddelen stijgt
- Vooral bij chronische en langdurige middelen (antihyper en chol-verlagers) is de therapietrouwheid slecht
Factoren die TT negatief beïnvloeden Interventies om TT te bevorderen
- Meerdere afzonderlijke tijdstippen waarop verschillende tabletten - Zo klein mogelijk aantal geneesmiddelen
moeten worden ingenomen - Geneesmiddelen in de klein mogelijk maar wel effectieve dosering (laagst werkzame
- Optreden van bijwerkingen dosering)
- Geheugenproblemen, vergeetachtigheid - Zo klein mogelijke innamefrequentie
- Toedieningsvormen (Bv: druppels, moeilijk te doseren) - Voldoende en volledige informatievoorlichting geven over de werking en het doel
- Moeite met slikken, doorslikproblemen van het geneesmiddel, alsook over de mogelijke bijwerkingen
- Visuele beperkingen
- Problemen met fijne motoriek
- Werkingssnelheid van het geneesmiddel (Bv: werking antidepressiva is
niet altijd waar te nemen, de bijwerkingen daarentegen wel)
- Verkeerd verwachtingspatroon
- Geven van geen of onvoldoende informatie
pag. 2
