Samenvatting BK2 theorie

BEHANDELING:

Peestraining, stabiliteit en proprioceptietraining

1. Peestraining

= peesstructuur versterken (niet per se met krachttraining), herstel  pees dikker en langer maken

Pezen zijn de aanhechting van de spier op botten

Functie pees:
 Krachtoverbrenger spier-bot

Pezen kunnen meer kracht opnemen dan spieren (gezonde pees: tot 17x lichaamsgewicht)

Bouw pees:
 Geen dikke collagene massa, wel gebundelde collagene fibrillen
 Fibril = kleinste collagene stuctuur
 Collageen bundels kunnen apart bewegen
 Verschillende vliezen:
- Endotenon: bloed, bezenuwing, lymfevaten
- Epitenon
- Paratenon
 Synoviale schede rondom sommige pezen (met peesvocht)
 Alle structuren liggen in lengterichting geordend

Als pees hersteld moet het in lengterichting hersteld worden

Type 1 collageen vezels: drukkrachten opvangen  vooral dit in pezen
Type 2 collageen vezels: trekkrachten opvangen

Als er letsel pees is zal type 1 vervangen worden door type 3 vezels
 Minder goed trekkrachten opvangen
 Peestraining dus belangrijk

Vezels lopen parallel MAAR niet strak

3 regio’s in peesstructuur:
 Musculatendineuze zone
 Tendineuze zone
 Osteotendineuze zone

Waar meeste werk om probleem in pees te verhelpen? In osteotendineuze zone (hoe distaler, hoe minder
doorbloed)

Collageenbundels:
 65-85% = collageen (type I)  bepaalt trekkracht pees
 1-2% = elastine  geeft elasticiteit aan pees

Wat gebeurt er als er veel elastine in de pees gaat zitten? Pees is stevig touw (touwtje trekken, mensen spier):
kracht overbrengen, als touw elastisch zou zijn: jojo-effect (kracht onmogelijk om deftig over te brengen)

Mechanische karakteristieken van peesweefsel:
1. Kracht vs verlenging
2. Kracht peesweefsel vs kracht spierweefsel
1. Kracht vs verlenging

1

, Pees ondergaat bepaalde verlengingen:

1) Toe-fase: kracht minimaal op pees, pees op
lengte zonder te rekken om later in
oorspronkelijke toestand terug te keren
2) Lineaire fase: kracht minimaal op pees, pees
op lengte met zekere rek om later in
oorspronkelijke toestand terug te keren
3) Strain fase: kracht steeds groter op pees, pees
op lengte met zekere beschadiging
(verstuiking, scheurtjes)  failure


2. Kracht peesweefsel vs spierweefsel

Belasting die pees kan verdragen > belasting die spier kan produceren

Achillespees heeft niet veel overschot  daardoor veel blessures

Spierpees 4-8x grotere belasting weerstaan, OPGELET: achillespees slechts 1,5x


Functie peesweefsel:
 Trekkrachten overbrengen
- Soorten spierwerk:
 Concentrische spiercontractie
o Elastisiteit zo klein mogelijk  rendement zo hoog mogelijk
o Spier verkort
 Plyometrische spiercontractie
o Spier op rek en dan verkorten (springen)
o Combinatie van excentrisch en concentrisch
o Excentrisch nodig (afstoot) om concentrisch hoger te kunnen eindigen
(springen)
o Goede techniek  lenigheid optimaal
o Onvoldoende elasticiteit  weerstand groter  coördinatie lager 
energieverbruik hoger
o Elasticiteit belangrijk voor snelheid, snelkracht en explosieve kracht

Oefentherapie:
 Op lengte pees werken  stijfheid daalt, elasticiteit blijft onveranderd
 Op dikte pees werken  sterkte stijgt, maar elasticiteit daalt (stijver)

PEESTRAINING:
HOE?
 Stretching
- Effect stretching stijgt  spier meer ontspannen
- Geen pijn
 Actieve oefentherapie
- Excentrisch
 Werken op elasticiteit en grotere opslagcapaciteit  grotere belasting weerstaan
- Repetitief oefenen (30x of 40x)
 Stimuleert doorbloeding
 Collageensynthese
 groot # herhalingen met laag gewicht bij zieke pees om revalidatie aan te vatte
2. Stabilisatie en evenwicht

2

, Verschil stabiliteit – evenwicht:
 Stabiliteit:
- Gewrichtsniveau
- Proces waarbij ≠ spiergroepen een fixatie-functie uitoefenen
- Hoe stabieler een gewricht, hoe minder slijtage
 Evenwicht(svermogen):
- Gehele lichaam
- Vermogen om lichaam in een toestand van evenwicht te behouden (statisch: turnen balk) of
na een beweging deze toestand herstellen (dynamisch: schaatsen)

 Wendbaarheid:
- Vermogen om tijdens uitvoeren v sportieve beweging, op grond van waargenomen
veranderende situaties, het bewegingsprogramma a/d nieuwe situatie aan te passen

Oefeningen gelijken op elkaar, maar ander behandeldoel:
Vb. Evenwicht trainen op trampoline: ogen sluiten
Stabiliteit op linkerknie: kine zegt ‘vestig je aandacht op het niet bewegen van de knie’

Onderzoek van stabiliteit:
 SEBT (Star Excursion Balance Test)

3. Proprioceptietraining

Proprio (zelf) + ceptie (waarneming)  zelfwaarneming

Altijd patiënt bewust maken over welke regio we bezig zijn

2 soorten proprioceptie:
 Statische proprioceptie= houdingszin (bewust zijn van stilhouden segment)
- Zitten, voor je kijken en nadenken in welk houding je rechtervoet is
- Stand en positie
 Dynamische proprioceptie = bewegingszin (bewustwording van beweging)
- Beweeg linkerpink met topje van rechterduim en wijsvinger
- Snelheid en richting

Proprioceptoren:
 Gewichtsreceptoren:
- Ruffini lichaampjes: kapsel  snelheid en richting
- Paccini lichaampjes: kapsel  snelheid en versnelling
- Golgi-apparaat: ligamenten  stand en richting
- Vrije zenuwuiteinden: kapsel en ligamenten  pijn

 Spier-/peesreceptoren:
- Spierspoeltjes: spierbuik  lengteverandering en snelheid van verandering
- Golgi-apparaat: spier-/peesovergang  spanning

 Huidreceptoren

Input verwerking output


Proprioceptie Hogere hersencentra Spieractiviteit
Visuele info (ogen) Spinale reflexen
Evenwichtsorgaan Hersenstam
Traint pas proprioceptie als men bewust is van de beweging


3