Samenvatting Psychodiagnostisch werken 1

1. Wat is een psychologische test?
 Definitie psychologische test = een beoordelingsprocedure die ontworpen is om een
psychometrisch onderbouwde maat van een of meer psychologische eigenschappen te
verschaffen.

 Definitie psychodiagnostiek = op een systematische en wetenschappelijke onderbouwde
wijze informatie verzamelen over personen.
o Middelen voor diagnostiek:
 Testen (bv opdrachten, vragenlijsten)
 Gestructureerd/klinisch interview
 Observatie
 Betrekken van achtergrondinformatie, dossierstudie
o Doel psychodiagnostiek:
 Beschrijven,
 Classificeren,
 Voorspellen en
 Verklaren van gedrag


1.1 Een test is een beoordelingsprocedure.
 Een test is het in kaart brengen van menselijke eigenschappen door middel van:
o Wat mensen kunnen (prestaties)
o Hoe mensen zijn (gedragswijze)
 En door verschillen te zoeken:
o Inter-individueel = hoe mensen onderling van elkaar verschillen inzake
psychologische eigenschappen
o Intra-individueel = in hoeverre een individu evolueert inzake een psychologische
eigenschap binnen een bepaalde tijd



1.2 Een test registreert psychologische eigenschappen.
1.2.1 Wat zijn psychologische eigenschappen?
 Onderscheid tussen:
o Prestaties (intelligentie, capaciteiten, geschiktheid,…)
o Gedragswijze (persoonlijkheid, motivatie, interesse,…)
 Toestanden (veranderen in de tijd, bv emoties)
 Trekken (liggen vast)

 Psychologische eigenschappen zijn niet rechtstreeks waarneembaar
o Daarom zijn het hypothetische constructen

,1.2.2 Psychologische eigenschappen moeten geoperationaliseerd worden.
 Hypothetische constructen = gegevens die onrechtstreeks afgeleid worden uit het zichtbare
gedrag
o Dit zijn de psychologische eigenschappen
o Bv: Noor is meer geïnteresseerd, gemotiveerd,..

 Empirische vaststelling = gebaseerd op waarnemingen
o Bv: Noor stelt meer vragen dan Jan

 Eigenschappen zijn wetenschappelijk gefundeerd (evidence-based)
o Dat betekent dat ze volgens strikte regels afgeleid werden uit betrouwbare bronnen

 Definitie operationaliseren = meetbaar maken van eigenschappen
o Belang van een goede validiteit
 = in hoeverre meet het instrument wat we ermee beogen te meten?



1.3 Een test levert een psychometrisch onderbouwd meetresultaat op.
1.3.1 Psychometrische kwaliteiten.
 De 5 psychometrische kwaliteiten
o Betrouwbaarheid
 Moet op elk moment hetzelfde resultaat opleveren (herhaalbaarheid)

o Standaardisatie
 De weging moet min of meer in dezelfde omstandigheden gebeuren d.m.v.
strikte richtlijnen die lek individu moet volgen

o Objectiviteit
 Duidelijkheid hoe antwoorden op een test in testscores kunnen worden
omgezet, die door iedereen eenvoudig te interpreteren zijn

o Validiteit
 In welke mate meet de test wat hij moet meten (geldigheid)

o Normering
 Eenheden die je gebruikt moeten voor iedereen dezelfde betekenis hebben
(aanwezigheid van een zinvolle vergelijkingsgroep)


! Validiteit wordt begrensd door betrouwbaarheid !

! validiteit is afhankelijk van de betrouwbaarheid want is een noodzakelijke maar geen voldoende
voorwaarde !

,1.3.2 De psychometrische kwaliteiten worden beschreven in een testhandleiding.
 Een goede test beschikt over een testhandleiding. Deze bevat technische informatie nodig
voor het:
o Afnemen
o Scoren
o Interpreteren
o Verwerken

 Deze handleiding bevat 8 elementen:




 VB: SCL-90
o = symptom - checklist – 90
 Algemene klachtenlijst
 90 mogelijke klachten
 8 subschalen
 Elke schaal vertegenwoordigt 1 specifieke klacht

, 1.4 Andere kenmerken van een test.
1.4.1 Reikwijdte.
 Het aantal te meten psychologische eigenschappen

 Diversiteit aan mensen voor wie de test geschikt is


1.4.2 Aanvaardbaarheid.
 In hoeverre vindt de client/test kandidaat de test acceptabel?
 Dit hangt vaak af van de indruksvaliditeit (face validity)
o = wat lijkt de test te meten

 Soms belangrijk dat mensen op voorhand niet weten wat de bedoeling van de test is
o Faking good = anders of beter voordoen dan ze in werkelijkheid zijn
o Faking bad/malingeren = minder gunstig voordoen dan werkelijkheid


1.4.3 Onpartijdigheid.
 Heeft te maken met faire diagnostiek
o Een test is partijdig wanneer bepaalde groepen mensen (bv: gender, etniciteit,..)
items systematisch anders gaan beoordelen hoewel het achterliggende niveau
hetzelfde is

 Partijdigheid kan gebeuren door:
o Minder vertrouwen in de testsituatie
o Geen passende normen
o Item- of vraagpartijdigheid (bv wat betekent ‘kerstmis’?)


1.4.4 Praktische aspecten.
 Afweging tussen de kosten en baten:
o Kosten:
 Kostprijs test
 Training voor de testleider
 Afname scoring: testformulieren met copyright

o Baten:
 In korte tijd veel info
 Info die moeilijk met andere methoden te verkrijgen is