Bedrijfsmanagement
Hoofdstuk 13 Groepen en teams
13.1 Groepsgedrag
Mensen gedragen zich anders in groepen dan als ze alleen zijn.
13.1.1 Wat is een groep?
Een groep wordt gedefinieerd als twee of meer communicerende en van elkaar afhankelijk
individuen die voor een bepaald doel samenwerken.
Formele groepen zijn werkgroepen die door de organisatie zijn samengesteld om aan
projecten te werken of bepaalde taken uit te voeren. Een aantal voorbeelden van formele
groepen zijn:
- Taakgroepen: Dit zijn conventionele groepen, samengesteld op basis van formele gezag
relaties ze bestaan doorgaans uit een manager en werknemers die verantwoording aan
de manager moeten afleggen.
- Zelfsturende teams: Dit zijn onafhankelijke groepen die behalve het uitvoeren van hun
operationele taak, extra managementverantwoordelijkheden aannemen.
- Functie overschrijdende teams: In deze groep worden de kennis en vaardigheden van
werknemers uit verschillende afdelingen samengebracht om bepaalde operationele
problemen op te lossen.
- Taskforces: Dit zijn tijdelijke groepen die worden samengesteld om een bepaalde
opdracht uit te voeren en worden weer opgeheven zodra de opdracht is uitgevoerd.
13.1.2. Fasen in groepsontwikkeling
Onderzoek naar teamvorming
toont aan dat groepen een
proces van vijf fasen doorlopen:
formering, schikking, normering,
presenteren en afwikkeling.
Formering: Eerst wordt je lid van
de groep om een bepaalde taak uit
te voeren of om een ander voordeel
te behalen.
Schikking: Wordt dor conflicten
gekenmerkt. Ze bieden
weerstand tegen de beperking
van de individu en tegen de leider van
de groep.
Normering: Hechte groepsrelaties worden ontwikkeld en een eenheid wordt gesmeed. Er
ontstaat een sterk gevoel van identiteit en kameraadschap. Voor permanente groepen is dit
de laatste fase. Afwikkeling: Voor tijdelijke groepen is dit de laatste fase. Hier treft de groep
voorbereidingen voor ontbinding. Soms komen groepen echter niet voorbij de eerste of
tweede fase, deze groepen noemen we ook wel pseudogroepen. Het model biedt een
algemene structuur, er zijn altijd afwijkingen omdat groepen dynamisch zijn.
, 13.2 Groepsgedrag uitgelegd.
13.2.1 Externe omstandigheden van de groep.
Om groepen te begrijpen moet je inzien dat ze deel uitmaken van een grotere organisatie. Als
deel van een groter organisatiesysteem wordt een groep beïnvloed door externe
omstandigheden die van buitenaf worden opgelegd. Deze omvatten de strategie, gezag
relaties, formele regels, beschikbaarheid van middelen, selectiecriteria voor het personeel,
het prestatiemanagementsysteem, de organisatiecultuur en de algemene fysieke indeling
van de werkruimte van de groep.
13.2.2 Middelen van groepsleden.
Het potentieel van de groepsprestatie hangt in belangrijke mate af van de individuele
hulpbronnen die de leden inbrengen in de groep. Kennis, capaciteiten, vaardigheden en
persoonlijkheidskenmerken zijn deze hulpbronnen. Daarnaast blijken interpersoonlijke
vaardigheden – vooral omgaan met conflicten en die oplossen, samenwerken bij problemen
oplossen en communicatie-steeds weer belangrijk voor hoge groepsprestaties.
Rollen: In een groep wordt van mensen verwacht dat ze bepaalde rollen vervullen, al
naargelang hun functie in de groep. Als ze worden geconfronteerd met verschillende
verwachtingen van anderen, kan een rolconflict ontstaan.
Normen: Maatstaven of verwachtingen die door de leden van de groep onderschreven
worden. Normen bepalen zaken als productiviteit, afwezigheid, deadlines en toelaatbaar
sociaal gedrag in de groep. In welk beroep je ook werkt, elke organisatie verwacht van je dat
je een prestatie verricht, samenwerkt, verantwoordelijkheid draagt en bijdraagt aan een
goede werksfeer. Tot slot beïnvloeden normen op het vlak van loyaliteit in hoeverre
medewerkers bereidt zijn over te werken of op een andere afdeling te gaan werken.
Conformiteit: Omdat individuen willen worden geaccepteerd door de groep waartoe ze
behoren, zijn ze ontvankelijk voor de druk van conformiteit. Als groepsleden willen we
meestal als één met de groep worden beschouwd en niet als zichtbaar anders. We vinden
het prettiger om in harmonie te zijn dan om te verstoren, zelfs als verstoring nodig is om
effectiviteit van groepsbeslissing en te verbeteren. Groepsdenken: een vorm van conformiteit
waarbij groepsleden afwijkende of onpopulaire ideeën achterhouden om de indruk van
eensgezindheid te wekken.
Statussystemen: Status is een prestigeniveau, positie of rangorden binnen een groep. Status
is een grote motiverende kracht. Sociale status gaat over aanzien, eer en de prestige die
iemand verwerft binnen de sociale groep of samenleving waarin die persoon zich begeeft.
Het feit dat status informeel wordt toegekend, betekent niet dat het onbelangrijk is of dat
het moeilijk is om te bepalen wie er status heeft.
Groepsgrootte: Volgens Jeff Bezos, bestaan goede teams uit het aantal mensen dat kan eten
van twee pizza’s. Deze tweepizzafilosofie stelt dat teams idealiter bestaan uit vijf of zeven
mensen, uiteraard afhankelijk van de eetlust van alle teamleden. Onderzoek toont aan dat
kleine groepen taken sneller kunnen voltooien dan grote groepen. Als echter bepaalde
complexe problemen in groepsverband moeten worden opgelost, zijn grote groepen
Hoofdstuk 13 Groepen en teams
13.1 Groepsgedrag
Mensen gedragen zich anders in groepen dan als ze alleen zijn.
13.1.1 Wat is een groep?
Een groep wordt gedefinieerd als twee of meer communicerende en van elkaar afhankelijk
individuen die voor een bepaald doel samenwerken.
Formele groepen zijn werkgroepen die door de organisatie zijn samengesteld om aan
projecten te werken of bepaalde taken uit te voeren. Een aantal voorbeelden van formele
groepen zijn:
- Taakgroepen: Dit zijn conventionele groepen, samengesteld op basis van formele gezag
relaties ze bestaan doorgaans uit een manager en werknemers die verantwoording aan
de manager moeten afleggen.
- Zelfsturende teams: Dit zijn onafhankelijke groepen die behalve het uitvoeren van hun
operationele taak, extra managementverantwoordelijkheden aannemen.
- Functie overschrijdende teams: In deze groep worden de kennis en vaardigheden van
werknemers uit verschillende afdelingen samengebracht om bepaalde operationele
problemen op te lossen.
- Taskforces: Dit zijn tijdelijke groepen die worden samengesteld om een bepaalde
opdracht uit te voeren en worden weer opgeheven zodra de opdracht is uitgevoerd.
13.1.2. Fasen in groepsontwikkeling
Onderzoek naar teamvorming
toont aan dat groepen een
proces van vijf fasen doorlopen:
formering, schikking, normering,
presenteren en afwikkeling.
Formering: Eerst wordt je lid van
de groep om een bepaalde taak uit
te voeren of om een ander voordeel
te behalen.
Schikking: Wordt dor conflicten
gekenmerkt. Ze bieden
weerstand tegen de beperking
van de individu en tegen de leider van
de groep.
Normering: Hechte groepsrelaties worden ontwikkeld en een eenheid wordt gesmeed. Er
ontstaat een sterk gevoel van identiteit en kameraadschap. Voor permanente groepen is dit
de laatste fase. Afwikkeling: Voor tijdelijke groepen is dit de laatste fase. Hier treft de groep
voorbereidingen voor ontbinding. Soms komen groepen echter niet voorbij de eerste of
tweede fase, deze groepen noemen we ook wel pseudogroepen. Het model biedt een
algemene structuur, er zijn altijd afwijkingen omdat groepen dynamisch zijn.
, 13.2 Groepsgedrag uitgelegd.
13.2.1 Externe omstandigheden van de groep.
Om groepen te begrijpen moet je inzien dat ze deel uitmaken van een grotere organisatie. Als
deel van een groter organisatiesysteem wordt een groep beïnvloed door externe
omstandigheden die van buitenaf worden opgelegd. Deze omvatten de strategie, gezag
relaties, formele regels, beschikbaarheid van middelen, selectiecriteria voor het personeel,
het prestatiemanagementsysteem, de organisatiecultuur en de algemene fysieke indeling
van de werkruimte van de groep.
13.2.2 Middelen van groepsleden.
Het potentieel van de groepsprestatie hangt in belangrijke mate af van de individuele
hulpbronnen die de leden inbrengen in de groep. Kennis, capaciteiten, vaardigheden en
persoonlijkheidskenmerken zijn deze hulpbronnen. Daarnaast blijken interpersoonlijke
vaardigheden – vooral omgaan met conflicten en die oplossen, samenwerken bij problemen
oplossen en communicatie-steeds weer belangrijk voor hoge groepsprestaties.
Rollen: In een groep wordt van mensen verwacht dat ze bepaalde rollen vervullen, al
naargelang hun functie in de groep. Als ze worden geconfronteerd met verschillende
verwachtingen van anderen, kan een rolconflict ontstaan.
Normen: Maatstaven of verwachtingen die door de leden van de groep onderschreven
worden. Normen bepalen zaken als productiviteit, afwezigheid, deadlines en toelaatbaar
sociaal gedrag in de groep. In welk beroep je ook werkt, elke organisatie verwacht van je dat
je een prestatie verricht, samenwerkt, verantwoordelijkheid draagt en bijdraagt aan een
goede werksfeer. Tot slot beïnvloeden normen op het vlak van loyaliteit in hoeverre
medewerkers bereidt zijn over te werken of op een andere afdeling te gaan werken.
Conformiteit: Omdat individuen willen worden geaccepteerd door de groep waartoe ze
behoren, zijn ze ontvankelijk voor de druk van conformiteit. Als groepsleden willen we
meestal als één met de groep worden beschouwd en niet als zichtbaar anders. We vinden
het prettiger om in harmonie te zijn dan om te verstoren, zelfs als verstoring nodig is om
effectiviteit van groepsbeslissing en te verbeteren. Groepsdenken: een vorm van conformiteit
waarbij groepsleden afwijkende of onpopulaire ideeën achterhouden om de indruk van
eensgezindheid te wekken.
Statussystemen: Status is een prestigeniveau, positie of rangorden binnen een groep. Status
is een grote motiverende kracht. Sociale status gaat over aanzien, eer en de prestige die
iemand verwerft binnen de sociale groep of samenleving waarin die persoon zich begeeft.
Het feit dat status informeel wordt toegekend, betekent niet dat het onbelangrijk is of dat
het moeilijk is om te bepalen wie er status heeft.
Groepsgrootte: Volgens Jeff Bezos, bestaan goede teams uit het aantal mensen dat kan eten
van twee pizza’s. Deze tweepizzafilosofie stelt dat teams idealiter bestaan uit vijf of zeven
mensen, uiteraard afhankelijk van de eetlust van alle teamleden. Onderzoek toont aan dat
kleine groepen taken sneller kunnen voltooien dan grote groepen. Als echter bepaalde
complexe problemen in groepsverband moeten worden opgelost, zijn grote groepen
