Samenvatting hoofdstuk 2: Classificatie, assessment en behandeling van psychopathologie

Classificatie, assessment en
behandeling van
Psychopathologie
Classificatie van psychopathologie
Indeling van verschijnselen obv overeenkomsten tussen eigenschappen of
kenmerken/symptomen

Waarom classificatie?
 Kennis over etiologienodig voor behandeling en preventie
 Organisatie van hulpverlening en ondersteuning
 Gemeenschappelijke taal
 Evaluatie van interventiesgoede interventieverbetering symptomen
 Eisen vanuit maatschappij, zoals toegang tot hulpverlening en ondersteuning

Ontwikkelen classificatiesystemen
1883-1923: Kraepelin: set van duidelijk van elkaar onderscheiden symptomen (syndroom)
met eenzelfde oorzaak (cf. fysieke aandoeningen)
1939: WHO: toevoegen psychologische problematieken aan de ICD (international list causes
of death)
1952: onwikkeling Diagnostic and statistical manual (DSM) door American Psychiatic
Association.
1980: DSM II meest invloedbare diagnostische systeem
Meest recente classificatiesystemen: DSM 5 (2013) door APA & ICD 11 (2015) door WHO

DSM 5: nadruk op emotioneel lijden en beperking in het functioneren bij definiËren PP
Emotioneel lijden: langdurig ervaren van pijn of negatieve emoties: ‘ervan afzien’
Beperkt functioneren: beroepsmatig/schools functioneren, opnemen familiale en sociale
verantwoordelijkheden.
Doelen:
 Noodzakelijke en voldoende criteria voor differentiaaldiagnose (niet voldoende om
onderscheid te maken)
 Onderscheid maken tussen ‘echte’ PP en alledaagse moeilijkheden
 Toepasbaar door verschillende clinici in verschillende settings
 Theoretische neutraliteit
Bijkomende inhoud per pathologie
1. Essentiële kenmerken van de stoornis (definiëren diagnose)
2. Geassocieerde kenmerken (niet altijd aanwezig)
3. Diagnostische criteria (lijst van symptomen om ‘label’ te krijgen)
4. Informatie over differentiaaldiagnose
DSM- 5 onthoudt zich van etiologie, tenzij duidelijk vastgesteld
DSM- 5 diagnose dus volledig gebaseerd op observeerbare gedragsmatige symptomen (dus
geen veronderstellingen over oorzaken van symptomen)

, Problemen met classificatie
 Geen onderliggende theorie over etiologie
 Gelijkaardige symptomen kunnen verschillende onderliggende oorzaak hebben 
verschillende behandeling nodig!
 Beschrijving ≠ verklaring opletten voor cirkelredenering!
 Label kan stigmatiserend werken
 Categorisch: stoornissen als discrete entiteiten: ‘je hebt het of je hebt het niet’ cut
off arbitair. PP zijn echter dimensionaal. DSM 5: poging tot dimensionale metingen
ipv klinisch significante criterium.
 In praktijk: comorbiditeit eerder norm dan uitzondering
o PP toch geen onafhankelijke entiteiten?
o Idee van hybride stoornissen, syndromen of spectrumstoornissen
o Enrome comorbiditeit angst en depressie. Voorstel Watson spectrum met
hiëarchische structuur ‘emotionele stoornissen’
 Allegaartje van stoornissen (biologisch en psychologisch)
 Weinig oog voor individu meer naar verandering individu kijken dan naar klachten
Veranderingen DSM 5:
 Meer in lijn met wetenschappelijke inzichten
 Geen assen meer (geen onderscheid meer tussen medische en PP), wel bepalen van
ernst per PP alsook specifiers
 Erkenning belang stoornissen: heronderverdeling of aparte categorieën
 Grote wijzigingen in criteria voor ASS, specifieke leerstoornissen en
middelgerelateerde stoornissen nieuwe prevalentiecijfers!
 Bij depressie: rouw geen exclusiecriterium meer

Conclusie:
Belang van DSM-classificatie blijft, vnl. voor toegang tot hulpverlening en de
gemeenschappelijke taal. Echter, ook belangrijke tekortkomingen blijven bestaan!
Diagnostisch label is geen noodzakelijke voorwaarde voor toegang hulpverlening. In de
praktijk ligt de focus op individuele PP-problematiek (N=1). Wel voor tegemoetkomingen.


Assessment/meten van psychopathologie
 Betrouwbaarheid
 Validiteit
 Klinische interviews
 Psychologische testen
 Biologische testen
 Klinische observatie
 Culturele bias
3 doelen: hulp bij diagnostiek, hulp bij bepalen interventie (afh van uitval), hulp bij evalueren
behandeling (vgl baseline meting symptomen)
Belang van betrouwbaarheid en validiteit van psychologische testen