Samenvatting INLEIDING TOT HET RECHT | Bachelor 1| Thema 1 t/m 9

Thema 1 Essentie en indeling van het recht

2 betekenissen:
• subjectief recht: mijn of jouw recht op iets, om iets te doen of niet te doen
• Objectief recht: geheel van rechtsregels die op een bepaald moment en plaats
bestaan




Recht
• Vereiste van gezag
- Recht wordt opgelegd door ‘bevoegde politieke autoriteit’
 door democratisch verkozen regelgevende organen
 normen hiërarchie  sommige normen staan boven andere
 bevoegdheidsverdeling
- Recht kan worden afgedwongen
 rechterlijke macht
 arbitrage = zelf in onderling overleg tussen de partijen stel je een scheidsrechter
aan. Je legt je neer bij de beoordeling van de scheidsrechter
 Geheel van bindende regels
- Gebodsbepalingen  moeten (fiscaal recht: je moet elk jaar een
belastingaangifte indienen)
- Verbodsbepalingen  niet mogen (fiscaal recht: niet frauderen)
- Verlofbepalingen  (mogen, maar niet moeten)

Normenstelsels
- Rechtsregels
- Sociale en etiquetteregels (meestal ongeschreven gedragsregels of beleefdheid)
- Morele regels  ethiek
- Godsdienstige regels (abortus mag niet bij christendom)




Kenmerken van het recht:

, - Dezelfde regels voor iedereen in dezelfde situatie
- Nemo censetur ignorare legem  iedereen dient de wet te kennen

Indeling van het recht:
 territorium
 inhoud
 afdwingbaarheid
Nationaal recht
- Publiek recht
 Verhouding overheid – burger
 Ongelijke verhouding overheid – burger
 Regels van openbare orde
- Privaat recht
 Verhouding tussen burgers onderling
 Gelijke verhouding
 Regelen van private belangen van individuen of groepen
 Doorgaans van aanvullend recht (evenwicht corrigeren)

Publiek recht:
- Grondwettelijk recht
- Bestuursrecht  uitvoerende macht en administratieve overheden
- Strafrecht
- Fiscaal recht  regels over belastingen

Privaatrecht
- Burgerlijk recht  geheel van regels voor de onderlinge verhoudingen tussen
personen, in het bijzonder het personen en familie recht

Gemengde rechtstakken:
- Economisch recht / marktrecht  o.a. consumentenrecht
- Financieel recht
- Sociaal recht  o.a. arbeidsrecht
- Intellectuele rechten (copyright)

Dwingend recht vs aanvullend werk
- Dwingend recht  geen mogelijkheid tot afwijken via overeenkomst
- Aanvullend recht  wanneer partijen niet in een andere regeling hebben
voorzien(vangnet)

, Thema 2: bronnen van het recht

- Rechtssubject = elk wezen dat geacht wordt rechten en plichten te
hebben.  natuurlijke personen/ rechtspersonen
- Rechtsobject = zaak waarover rechtssubjecten hun subjectieve rechten
kunnen uitoefenen.  zelf geen drager van subjectieve rechten bv.
Materiele voorwerpen en dieren
- Rechtsmisbruik = wanneer een recht wordt uitgeoefend op een wijze die
kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van dat
recht door voorzichtig en redelijk persoon.  je mag niet recht uitvoeren
zonder dat het nut heeft of als het schade aan brengt.

Rechtsbronnen:
- Internationaal en supranationaal
 Verenigde naties (verdrag)
 internationale arbeidsorganisatie (verdrag)
= minimale beschermende voorwaarden voor werknemers
 raad van europa (verdrag)
 Europees sociaal handvest goedgekeurd  belangrijk om te
mogen staken in Belgie
 Europees verdrag voor de rechten van de mens 
fundamentele rechten en vrijheden (privacy)
 europese unie: verordeningen – richtlijnen
 Om vrij verkeer van personen te garanderen
 Non-discriminatie

 verordening = meteen in nationale rechtsorde, aanpassing van de wetgeving
van de verschillende lidstaten
- Nationaal
 Grondwet
 Inrichting van de staat
 Grondrechten en vrijheden burgers
 Wet
 Gewone meerderheid in kamer
 Bijzondere wetten: tweederdemeerderheid in kamer en
senaat
 Decreten en ordonnanties
 Gewone meerderheid in deelstaatparlementen