VZOM: RZL: deel 2 (zinzoekers in de 21ste eeuw)
Het proces van secularisering van onze cultuur was helemaal geen einde van religie, zoals men dit had
verwacht. De religie werd helemaal niet uitgebannen, er was zelfs sprake van de opkomst van nieuwe
religieuze bewegingen de zoektocht naar spiritualiteit, mindfulness, het overleven van traditionele
levensrituelen als doopsel en begrafenissen, … er is nu een verlangen naar resacralisering.
Mensen blijven een ongemakkelijk gevoel hebben met de wereld van het ongeloof een gevoel dat iets
groot, iets belangrijks is weggevallen. Het is niet langer een taboe om te zoeken naar zingeving.
Het afscheid van onze inspiratiebronnen was misschien wel drastisch. Vele mensen ervaren een
menselijke of sociale behoefte aan geloof “ik zou willen dat ik kon geloven” dit soort mensen
behoren tot de WOULD-BE-BELIEVER ze willen wel geloven, maar nemen de stap niet tot het geloof.
Twee strategieën om in postmoderne context om te gaan met levensbeschouwelijke tradities:
Verstarring kritiekloze overgave aan de overgeleverde tradities (= fundamentalisme)
New Age-beweging waarin men de eigen religieuze identiteit construeert naar eigen
smaak en voorkeur.
Restauratieve pogingen
Fundamentalisme = het teruggrijpen op normen en waarden zoals deze oorspronkelijk het meest
bekend en vaak ook algemeen gebruikelijk waren.
Sekten, extreem rechtse ideologieën en fundamentalistische stromingen bieden een houvast en
bieden antwoord op de hunker naar veiligheid en duidelijkheid hierin kan men van zichzelf
verlost worden door renteloze overgave aan de groep of meester.
Er is een verlangen om oude tradities weer in ere te herstellen of opnieuw ten volle te beleven
om de mens te beschermen voor de leegheid van het relativistisch liberalisme het
neoconservatisme heeft begrepen dat zinvolheid voor de doorsneemens alleen kan bestaan
dankzij het aangesproken worden door de waarden van een hechte traditie die het leven in zijn
vele facetten doordringt.
De zachte vorm van het neoconservatisme pleit voor behoud of herstel van tradities, maar dan
aangepast aan de gevoeligheden van de moderne mens.
Tegen het neoconservatisme kan ingebracht worden dat het een onrealistisch en romantisch
beeld ophangt van de traditie het leven in een traditie gaat onvermijdelijk gepaard met
onvrijheid, verveling en dwang, niet zelden met onderdrukking.
Religieus fundamentalisme schept gevaarlijke godsdienstfanaten (jihadstrijders) die zich keren
tegen al wie bezield wordt door andere spirituele waarden dan de hunne denk aan de
aanslagen in Brussel of op de TwinTowers.
Niet elke overtuigde gelovige/vrijzinnige is een fundamentalist.
Een FUNDAMENTALIST gelooft dat er maar 1 waarheid is en vindt dat iedereen zich hiernaar
moet plooien. Anders denkenden worden buiten spel gezet en hebben ongelijk. Ze worden
gekenmerkt door het absoluut waarheidsbegrip. Volgens hen heeft elke vraag al een antwoord
denk bijvoorbeeld aan de getuigen van Jehova, dewelke christenfundamentalisten zijn.
EXAMENVRAAG
Waarom is het logisch, maar niet noodzakelijk, dat het fundamentalisme op de voorgrond treedt als reactie op
de nihilistische cultuur?
In het nihilisme werden onze fundamenten ontnomen, we hebben geen wortels meer om ons leven op uit te
bouwen. Als reactie hierop gaan mensen op zoek naar fundamenten, naar structuur, naar veiligheid en
duidelijkheid.
In het nihilisme ontbreekt elk antwoord, elk fundament, waardoor er geen waarden en waarheden meer zijn
dit zorgt voor een leegte.
Het fundamentalisme en de sekte biedt zekerheid, duidelijkheid en houvast.
Het proces van secularisering van onze cultuur was helemaal geen einde van religie, zoals men dit had
verwacht. De religie werd helemaal niet uitgebannen, er was zelfs sprake van de opkomst van nieuwe
religieuze bewegingen de zoektocht naar spiritualiteit, mindfulness, het overleven van traditionele
levensrituelen als doopsel en begrafenissen, … er is nu een verlangen naar resacralisering.
Mensen blijven een ongemakkelijk gevoel hebben met de wereld van het ongeloof een gevoel dat iets
groot, iets belangrijks is weggevallen. Het is niet langer een taboe om te zoeken naar zingeving.
Het afscheid van onze inspiratiebronnen was misschien wel drastisch. Vele mensen ervaren een
menselijke of sociale behoefte aan geloof “ik zou willen dat ik kon geloven” dit soort mensen
behoren tot de WOULD-BE-BELIEVER ze willen wel geloven, maar nemen de stap niet tot het geloof.
Twee strategieën om in postmoderne context om te gaan met levensbeschouwelijke tradities:
Verstarring kritiekloze overgave aan de overgeleverde tradities (= fundamentalisme)
New Age-beweging waarin men de eigen religieuze identiteit construeert naar eigen
smaak en voorkeur.
Restauratieve pogingen
Fundamentalisme = het teruggrijpen op normen en waarden zoals deze oorspronkelijk het meest
bekend en vaak ook algemeen gebruikelijk waren.
Sekten, extreem rechtse ideologieën en fundamentalistische stromingen bieden een houvast en
bieden antwoord op de hunker naar veiligheid en duidelijkheid hierin kan men van zichzelf
verlost worden door renteloze overgave aan de groep of meester.
Er is een verlangen om oude tradities weer in ere te herstellen of opnieuw ten volle te beleven
om de mens te beschermen voor de leegheid van het relativistisch liberalisme het
neoconservatisme heeft begrepen dat zinvolheid voor de doorsneemens alleen kan bestaan
dankzij het aangesproken worden door de waarden van een hechte traditie die het leven in zijn
vele facetten doordringt.
De zachte vorm van het neoconservatisme pleit voor behoud of herstel van tradities, maar dan
aangepast aan de gevoeligheden van de moderne mens.
Tegen het neoconservatisme kan ingebracht worden dat het een onrealistisch en romantisch
beeld ophangt van de traditie het leven in een traditie gaat onvermijdelijk gepaard met
onvrijheid, verveling en dwang, niet zelden met onderdrukking.
Religieus fundamentalisme schept gevaarlijke godsdienstfanaten (jihadstrijders) die zich keren
tegen al wie bezield wordt door andere spirituele waarden dan de hunne denk aan de
aanslagen in Brussel of op de TwinTowers.
Niet elke overtuigde gelovige/vrijzinnige is een fundamentalist.
Een FUNDAMENTALIST gelooft dat er maar 1 waarheid is en vindt dat iedereen zich hiernaar
moet plooien. Anders denkenden worden buiten spel gezet en hebben ongelijk. Ze worden
gekenmerkt door het absoluut waarheidsbegrip. Volgens hen heeft elke vraag al een antwoord
denk bijvoorbeeld aan de getuigen van Jehova, dewelke christenfundamentalisten zijn.
EXAMENVRAAG
Waarom is het logisch, maar niet noodzakelijk, dat het fundamentalisme op de voorgrond treedt als reactie op
de nihilistische cultuur?
In het nihilisme werden onze fundamenten ontnomen, we hebben geen wortels meer om ons leven op uit te
bouwen. Als reactie hierop gaan mensen op zoek naar fundamenten, naar structuur, naar veiligheid en
duidelijkheid.
In het nihilisme ontbreekt elk antwoord, elk fundament, waardoor er geen waarden en waarheden meer zijn
dit zorgt voor een leegte.
Het fundamentalisme en de sekte biedt zekerheid, duidelijkheid en houvast.
