Uitwerking voorbeeldvragen Religie, zingeving en levensbeschouwing (RZL)

RELIGE, ZINSGEVING &
LEVENSBESCHOUWING
 THEORIE BOEK


 PERSOONLIJKE VERWERKING EN VOORBEELDEN


 KRITIEK


Kantelend tijdperk................................................................................................................................ 3
1| Bespreek de overgang van de Middeleeuwen naar de Moderne Tijd en leg vanuit deze
problematiek de woorden crisis en zin uit.........................................................................................3
Nietzsche → Nihilisme en dostojevski................................................................................................... 5
2| Bespreek uitvoerig het woord nihilisme bij Nietzsche uit op drie wijzen (beeld van de ton – dood
van God – de drie metaforen)............................................................................................................ 5
3| Bespreek de visie van Darwin....................................................................................................... 9
4| Bespreek uitvoerig de problematiek van de dood van God bij Nietzsche. Wat kan daar allemaal
onder begrepen worden?................................................................................................................. 10
5| Wat wil Nietzsche illustreren met de drie metaforen?.................................................................10
Kafka: de vergissing over het levensgeheim......................................................................................11
6| Situeer de parabel Voor de wet in de ruimere thematiek van Kafka en in de procesroman........11
7| Leg de tekst Voor de wet uit vanuit de driehoek: Wat wordt bedoeld met de landman, de
deurwachter en de wet.................................................................................................................... 12
8| Wat betekent volgens jou de ontknoping van het verhaal van Kafka?........................................17
9| Wat heeft nihilisme met oriëntatieloosheid te maken? Op welk wijze keert deze problematiek
terug bij Kafka? (landmeter)............................................................................................................ 18
10| Het niet bereiken van de wet heeft te maken met de tijd en de wijze waarop mensen elkaar
bekijken. Leg uit.............................................................................................................................. 18
11| In de parabel wordt gesproken over de wet, de deurwachter en de landman. Wat kunnen we
daaronder begrijpen?...................................................................................................................... 19
Eva: het geheim licht op in de confrontatie........................................................................................ 20
12| Wat betekent dat “de mens” eerst wordt geschapen vooraleer er sprake is van man en vrouw?
........................................................................................................................................................ 20
13| De mogelijkheid van de intersubjectieve relatie wordt in het scheppingsverhaal aangereikt
door het verbod te eten van de boom. Wat betekent dit?...............................................................23
14| In het scheppingsverhaal wordt een eenheidsvisie op de mens of een eenheidsantropologie
voorgesteld. Leg dit uit en duid aan welke consequenties dit heeft voor het denken over leven na
de dood........................................................................................................................................... 26
15| Bespreek de driehoek in het scheppingsverhaal.......................................................................27
16| Bespreek de consequenties van het eten..................................................................................28
Synthesevraag| In het boek wordt gewerkt rond een driehoek. Leg de eigenheid en de verandering
van deze driehoek uit bij de middeleeuwen, Nietzsche, Kafka en het scheppingsverhaal..................29


1

,2

, KANTELEND TIJDPERK

1| BESPREEK DE OVERGANG VAN DE MIDDELEEUWEN NAAR DE MODERNE TIJD EN LEG
VANUIT DEZE PROBLEMATIEK DE WOORDEN CRISIS EN ZIN UIT.

 3 uitdagende ervaringen rond 1500
o Amerika: Colombus ontdekt Amerika en noem het volk de indianen.
 Confrontatie met andere culturen → waarde van eigen cultuur profileren t.o.v.
de vreemde culturen → keuze tussen eurocentrisme en kolonisatie of anderen
erkennen als mens.
 Hoe gaan we samenleven met een andere huidskleur? Multiculturalisme (nog
steeds vandaag)
o Boekdrukkunst
 Maakt studeren mogelijk, ontstaan van de wetenschap
 Maakt «je pense donc je suis » mogelijk ipv « tu penses donc je suis »
 Kritisch denken van de mens
o Luther → vernieuwing van de religie
 Protest tegen Katholieke kerk, ontstaan nieuwe godsdiensten
 Bloedige godsdienstoorlogen in Europa: oorlog voeren met elkaar in naam van
eigen God → verlangen naar tolerantie en verdraagzaamheid.
 Opkomst van het tolerantiebegrip: grote consequenties voor het ontstaan van
de democratie als publiek instrument om te leren creatief omgaan met andere
visies
 Hoe verhouden we ons tegenover elkaar?
 Middeleeuwen
o Natuurvisie:
 Aarde is een platte schijf
 Sterk geloof in de astrologie → God bepaalt de stand van de planeten en zo de
gebeurtenissen op aarde
 Mens is een deel van de Goddelijke kosmos
o Maatschappelijke visie
 Hiërarchisch maatschappijbeeld
 God verleent de macht aan de Paus en keizer → bepalen wat er gebeurt
 Alles is katholiek
o Zingeving:
 Externe zingeving
 God geeft de zin en richting aan
o → Theocentrische visie: God staat centraal en bepaalt wat er gebeurt
 Het moderne wereldbeeld

god




wereld mens
o
 Breuk tussen god en wereld door de wetenschap
 Breuk tussen de wereld en de mens door de techniek (ecologische crisis)
 Breuk tussen god en mens door religie (wetenschap is zelfstandig)
o → Antropocentrische visie: Mens staat centraal
 Nu: opnieuw een uitdaging waarmee we geen weg weten: verbondenheid?




3