Samenvatting multifactoriële stoornissen - dementie

Multi 2: dementie
De-mens = afwezigheid van verstand


Definitie
 Mentale aandoening die vooral de cognitieve vaardigheden gaat aantasten. Het verlies wordt
geassocieerd met een verlies van geheugen maar ook tijd en ruimte. Daarnaast ook het
cognitieve verlies van taal.
 Het is niet altijd dat het geheugen aangetast is, soms vooral de andere cognitieve
vaardigheden.
 Afhankelijk van welk type dementie ga je andere cognitieve vaardigheden hebben die
aangetast zijn.
 Je kan het proces deels gaan stabiliseren door wat wij als logopedist doen en door medicatie.
Volledig herstel is niet mogelijk.
 Dementie is geen ziekte. Het is een bepaald syndroom, overkoepeling aan symptomen.
Overkoepelende term van onderliggende aandoeningen door vele diverse oorzaken.
 Het gaat om een verlies van functioneren, maar opnieuw afhankelijk van de plaats van het
letsel/de leasie.



ASHA, 2019
“Dementia is a syndrome resulting from acquired brain disease. It is characterized by a progressive
decline in memory and other cognitive domains that, when severe enough, interferes with daily living
and independent functioning.”

DSM 5

Concerning the definition of dementia I think DSM 5 has the most accurate information.

DSM 5 = the Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders–5th Edition → major
neurocognitive disorder → zware neuro cognitieve stoornis. Dit is minder stigmatizeren ivm de term
dementia.

Worldwide psychiatrists use the Diagnostic and Statistical Manual, better known as DSM. For many
psychiatrists and other caregivers it’s like a bible. It’s like the golden standard for many diseases, also
dementia.

Ook eerdere definitie opnemen!

DSM IV: The term dementia was considered pejorative and stigmatizing (especialy in younger people
being diagnosed with dementia)

Known neurological injury - Unknown cause

Decline in cognitive functions, caused bij underlying neurobiological processes

Mild NCD ↔ Major NCD




1

,Keith
“The term dementia implies that there is cognitive and/or behavioral impairment that significantly
affects one's activities of daily living. However, it is an umbrella term that encompasses many
different etiologies, including neurodegenerative, metabolic, vascular, and infectious diseases.”

Cognitieve, gedragsmatige component wordt vooropgesteld

DSM 5
Mild Neurocognitive Disorder Major Neurocognitive Disorder
Beperkte neurocognitieve stoornis Uitgebreide neurocognitieve stoornis

= mild cognitive impairment = dementia (DSM-IV)

Stoornis in één of meerdere neurocognitieve domeinen

• Complexe aandacht

• Executieve functies

• Leren en geheugen

• Taal

• Perceptueel-motorische vaardigheden

• Sociaal-cognitief functioneren

• Lichte cognitieve achteruitgang • Ernstige cognitieve achteruitgang

• De cognitieve deficiënties hebben geen
• De cognitieve deficiënties hebben
impact op het zelfstandig uitvoeren
grote impact op het zelfstandig
van dagelijkse handelingen, mits kleine
uitvoeren van dagelijkse handelingen
inspanning

• Geen delier

• Geen andere mentale stoornis




2

,Verschillende domeinen:

 Perceptueel-motorisch
o Visuele perceptie
o Visueel constructief vermogen
o Perceptueel motorisch vermogen
o Praxis en gnosis
 Executieve functies
o Plannen
o Besluiten nemen
o Werkgeheugen
o Reageren op feedback
o Gewoonten doorbreken
o Flexibiliteit
 Taal
o Benoemen
o Woordvinding
o Vloeiendheid
o Grammatica en syntaxis
o Receptief taalvermogen
 Leren en geheugen
o Registratie
o Korte termijn geheugen
o Herinnering met aanwijzing en herkenning
o Semantisch en autobiografisch lange termijngeheugen
o Impliciet leren
 Sociaal-cognitief
o Herkennen van emoties
o Theory of mind
 Complexe aandacht
o Volgehouden aandacht
o Selectieve aandacht
o Verdeelde aandacht
o Verwerkingssnelheid
 Executieve functies
o Vermogen om een reeks opeenvolgende handelingen die je nog niet kent te kunnen
uitvoeren.
o Plannen
o Besluiten nemen
o Werkgeheugen
o Reageren op feedback
o Gewoonten doorbreken
o Flexibiliteit




3

, DSM 4
 DSM 4 vormt de oorsprong van de nieuwe classificatie.
 Je hebt de primaire en de secundaire symptomen.
 Stoornis wordt zo danig ernstig in het dagdagelijks sociaal en beroepsmatig functioneren
 Primaire symptomen
o Stoornissen in geheugen en oriëntatie en tijd en ruimte
 Geheugen
 Nieuwe gebeurtenissen kun je niet meer efficiënt opslaan
 Het korte termijn geheugen wordt dus eerst aangetast.
 Eerst de recente herinneringen verliezen, daarna herinneringen van
in de kindertijd.
 Oriëntatie
 Problemen met het dag en nacht ritme
 Overdag slapen en nachts klaarwakker zijn → zorgt voor nachtelijke
onrust
 Ze weten niet meer waar ze wonen, waar een bepaalde plaats is,
waar het toilet is,…
 Tijd en ruimte
 In persoon
 Zichzelf een stukje verliezen
 Treedt later in het dementieproces op
 Andere mensen en zichzelf (in de spiegel) niet meer herkennen, ook
eigen handen/benen niet meer herkennen.
o Stoornissen in andere cognitieve functies
 Taal: niet te vergelijken met afasie zoals in neurogene
 Het wordt veroorzaakt door de andere problemen (52 min)
 In laatste fase zelf volledige taaluitval
 Apraxie
 Knopen pyjama niet meer kunnen sluiten
 Executieve functies
 Kunnen plannen, organiseren
 Herkennen: agnosie
 Secundaire symptomen
o Gedragsstoornissen
 Emotionele labiliteit
 Onrust, agitatie
o Psychologische en psychiatrische stoornissen
 Prikkelbaar
 Agressie
 Apathie
 Asociaal gedrag
 Decorumverlies = verlies van waarden en normen, beleefdheid verlies
 Ernstige achteruitgang in het sociaal en professioneel functioneren
 Opvallende achteruitgang in het dagelijks functioneren




4