Partim Prof. Dr. L. Favril
Deel I: Vraagzijde
1.1 De bril – hoe kijken we ernaar
We onderscheiden drie perspectieven om te kijken naar middelengebruik en -misbruik:
1) Medisch-psychiatrisch perspectief
- overdreven alcohol en druggebruik is een ziekte
- verslaving/afhankelijkheid is ook een ziekte
- oplossing: naar de dokter gaan
2) Gedragsmatig perspectief
= psychologische kant
- druggebruik is een vorm van afwijkend gedrag
- dat gedrag is aangeleerd
- door de complexe interacties tussen individu en omgeving
- oplossing: afleren door gedragstherapie
3) Biologisch-genetisch perspectief
- er is genetische aanleg voor alcohol- en druggebruik
- het is een hersenaandoening
- bepaalde mensen zijn dus kwetsbaarder voor het ‘alcohol-gen’
1.2 De vraag – overzicht van het continuüm in gebruik
De term “druggebruik” is een containerbegrip.
→ vrij vaag
→ zegt eigenlijk niets over de duur, frequentie van gebruik
→ kan gaan van eenmalig gebruik tot verslaving/misbruik
,Daarom kunnen we het gebruik plaatsen op een continuüm waarbij de ernst wordt bepaald
door verschillende factoren:
● Frequentie
● Duur
● Polygebruik (meerdere tegelijk)
● Gevolgen
● …
⇒ de plaats op het continuüm is belangrijk voor
° de interpretatie van prevalentiecijfers (over voorkomen)
° bepaalt welke interventie nodig is (type en intensiteit)
1.3 Middelengerelateerde stoornis
Op de meest uiterste kant van het continuüm zien we de middelengerelateerde stoornis.
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
→ bekijkt het volgens het medisch-psychiatrisch perspectief
→ heeft 11 criteria opgesteld opgedeeld in 4 categorieën
→ deze criteria moeten het laatste jaar aanwezig zijn
→ de ernst van deze criteria moet worden bepaald: beperkt – matig –ernstig
, Controleverlies
1. Vaker en in grotere hoeveelheden gebruiken dan het plan was
2. Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen
3. Gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd
4. Sterk verlangen om te gebruiken
Sociaal-maatschappelijke schade
5. Door gebruik tekortschieten op werk, school of thuis
6. Blijven gebruiken ondanks problemen meebrengt in relationele vlak
7. Door gebruik opgeven hobby’s, sociale activiteiten of werk
Fysieke en psychische schade
8. Voortdurend gebruik, zelfs wanneer je daardoor in gevaar komt
9. Voortdurend gebruik ondanks weten dat gebruik lichamelijke of psychische
problemen met zich meebrengt
Lichamelijke afhankelijkheid
10. Tolerantie, grotere hoeveelheden nodig hebben om effect nog te voelen.
11. Optreden onttrekkingssymptomen, minder hevig door meer van stof te gebruiken
Bij middelengerelateerde stoornis is het probleem ruimer dan enkel druggebruik op zich:
⇒ er moeten ook bio-psycho-sociale gevolgen zijn op vlak van gezondheid en andere
levensdomeinen (negatieve gevolgen)
vb. fysieke of mentale gezondheid, huisvesting, opleiding, relaties, …
Deel I: Vraagzijde
1.1 De bril – hoe kijken we ernaar
We onderscheiden drie perspectieven om te kijken naar middelengebruik en -misbruik:
1) Medisch-psychiatrisch perspectief
- overdreven alcohol en druggebruik is een ziekte
- verslaving/afhankelijkheid is ook een ziekte
- oplossing: naar de dokter gaan
2) Gedragsmatig perspectief
= psychologische kant
- druggebruik is een vorm van afwijkend gedrag
- dat gedrag is aangeleerd
- door de complexe interacties tussen individu en omgeving
- oplossing: afleren door gedragstherapie
3) Biologisch-genetisch perspectief
- er is genetische aanleg voor alcohol- en druggebruik
- het is een hersenaandoening
- bepaalde mensen zijn dus kwetsbaarder voor het ‘alcohol-gen’
1.2 De vraag – overzicht van het continuüm in gebruik
De term “druggebruik” is een containerbegrip.
→ vrij vaag
→ zegt eigenlijk niets over de duur, frequentie van gebruik
→ kan gaan van eenmalig gebruik tot verslaving/misbruik
,Daarom kunnen we het gebruik plaatsen op een continuüm waarbij de ernst wordt bepaald
door verschillende factoren:
● Frequentie
● Duur
● Polygebruik (meerdere tegelijk)
● Gevolgen
● …
⇒ de plaats op het continuüm is belangrijk voor
° de interpretatie van prevalentiecijfers (over voorkomen)
° bepaalt welke interventie nodig is (type en intensiteit)
1.3 Middelengerelateerde stoornis
Op de meest uiterste kant van het continuüm zien we de middelengerelateerde stoornis.
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders)
→ bekijkt het volgens het medisch-psychiatrisch perspectief
→ heeft 11 criteria opgesteld opgedeeld in 4 categorieën
→ deze criteria moeten het laatste jaar aanwezig zijn
→ de ernst van deze criteria moet worden bepaald: beperkt – matig –ernstig
, Controleverlies
1. Vaker en in grotere hoeveelheden gebruiken dan het plan was
2. Mislukte pogingen om te minderen of te stoppen
3. Gebruik en herstel van gebruik kosten veel tijd
4. Sterk verlangen om te gebruiken
Sociaal-maatschappelijke schade
5. Door gebruik tekortschieten op werk, school of thuis
6. Blijven gebruiken ondanks problemen meebrengt in relationele vlak
7. Door gebruik opgeven hobby’s, sociale activiteiten of werk
Fysieke en psychische schade
8. Voortdurend gebruik, zelfs wanneer je daardoor in gevaar komt
9. Voortdurend gebruik ondanks weten dat gebruik lichamelijke of psychische
problemen met zich meebrengt
Lichamelijke afhankelijkheid
10. Tolerantie, grotere hoeveelheden nodig hebben om effect nog te voelen.
11. Optreden onttrekkingssymptomen, minder hevig door meer van stof te gebruiken
Bij middelengerelateerde stoornis is het probleem ruimer dan enkel druggebruik op zich:
⇒ er moeten ook bio-psycho-sociale gevolgen zijn op vlak van gezondheid en andere
levensdomeinen (negatieve gevolgen)
vb. fysieke of mentale gezondheid, huisvesting, opleiding, relaties, …
