Filosofie voor Pedagogen
Periode 1, jaar 2
Week Onderwerp Thema en Denkers
1. HC1 Wat is filosofie? Filosofie voor Pedagogen
2. HC2 Het begin van filosofie Socrates, Plato en de Sofisten
HC3 Antieke filosofie Aristoteles
3. HC4 Middeleeuwse filosofie Augustinus en Thomas
HC5 Renaissance Descartes en Humes
4. HC6 Romantiek en de Verlichting Kant en Rousseau
HC7 Ethiek Levinas
5. HC8 Wetenschapsfilosofie I Onderzoeksethiek I
HC9 Wetenschapsfilosofie II Onderzoeksethiek II
6. HC10 Vrijheid en verantwoordelijkheid Sartre
HC11 Vrijheid: een Illusie? Foucault
7. HC12 Ricoeur: Het verantwoordelijke ik Ricoeur
, Week 1: Wat is filosofie?
Leerdoelen week 1:
● Je kunt omschrijven wat ‘filosofie’ is.
● Je begrijpt waarom filosofie van belang is voor de
pedagogische wetenschappen.
● Je kent het hoofdkenmerk van respectievelijk (i) de
filosofie van Oudheid en middeleeuwen, (ii) de filosofie
van de Moderne Tijd en (iii) de filosofie van de
Hedendaagse Tijd.
1
, Leerdoel 1: Je kunt omschrijven wat filosofie
is.
De betekenis van Filosofie is letterlijk ‘liefde voor wijsheid’, maar diverse grote
denkers hadden verschillende betekenissen voor het woord ‘filosofie’:
1. Plato en Aristoteles.
De betekenis van ‘filosofie’ volgens Plato en Aristoteles:
● ‘Filosofie is de radicalisering van de verwondering’.
○ Verwondering: stilstand in het denken. Het is belangrijk om een
stapje terug te doen en na te denken over wat er precies aan de
hand is en hoe iets in elkaar steekt.
Filosofen in tegenstelling tot wetenschappers proberen niet meteen te
verklaren, maar ze ‘schouwen’ (rustig kijken hoe alles in elkaar steekt).
Wanneer treedt verwondering op?
Verwondering treedt op wanneer vertrouwdheid en vanzelfsprekendheden
wegvallen.
Voorbeeld:
Als je in een lift stapt ga je ervanuit dat het veilig is, maar stel dat de vloer
van glas is. De vertrouwdheid valt dan weg en dus zul je voorzichtiger zijn.
Wanneer er verwondering optreedt zijn er verschillende reacties mogelijk:
● Relativisme: uitzoomen en objectief kijken naar wat er werkelijk aan de
hand is.
● Filosofie: methodisch en systematisch ordenen van de ervaring
Filosofen kijken opnieuw en denken aan hoe het wel zou kunnen zijn als
de vanzelfsprekendheid wegvalt.
2
Periode 1, jaar 2
Week Onderwerp Thema en Denkers
1. HC1 Wat is filosofie? Filosofie voor Pedagogen
2. HC2 Het begin van filosofie Socrates, Plato en de Sofisten
HC3 Antieke filosofie Aristoteles
3. HC4 Middeleeuwse filosofie Augustinus en Thomas
HC5 Renaissance Descartes en Humes
4. HC6 Romantiek en de Verlichting Kant en Rousseau
HC7 Ethiek Levinas
5. HC8 Wetenschapsfilosofie I Onderzoeksethiek I
HC9 Wetenschapsfilosofie II Onderzoeksethiek II
6. HC10 Vrijheid en verantwoordelijkheid Sartre
HC11 Vrijheid: een Illusie? Foucault
7. HC12 Ricoeur: Het verantwoordelijke ik Ricoeur
, Week 1: Wat is filosofie?
Leerdoelen week 1:
● Je kunt omschrijven wat ‘filosofie’ is.
● Je begrijpt waarom filosofie van belang is voor de
pedagogische wetenschappen.
● Je kent het hoofdkenmerk van respectievelijk (i) de
filosofie van Oudheid en middeleeuwen, (ii) de filosofie
van de Moderne Tijd en (iii) de filosofie van de
Hedendaagse Tijd.
1
, Leerdoel 1: Je kunt omschrijven wat filosofie
is.
De betekenis van Filosofie is letterlijk ‘liefde voor wijsheid’, maar diverse grote
denkers hadden verschillende betekenissen voor het woord ‘filosofie’:
1. Plato en Aristoteles.
De betekenis van ‘filosofie’ volgens Plato en Aristoteles:
● ‘Filosofie is de radicalisering van de verwondering’.
○ Verwondering: stilstand in het denken. Het is belangrijk om een
stapje terug te doen en na te denken over wat er precies aan de
hand is en hoe iets in elkaar steekt.
Filosofen in tegenstelling tot wetenschappers proberen niet meteen te
verklaren, maar ze ‘schouwen’ (rustig kijken hoe alles in elkaar steekt).
Wanneer treedt verwondering op?
Verwondering treedt op wanneer vertrouwdheid en vanzelfsprekendheden
wegvallen.
Voorbeeld:
Als je in een lift stapt ga je ervanuit dat het veilig is, maar stel dat de vloer
van glas is. De vertrouwdheid valt dan weg en dus zul je voorzichtiger zijn.
Wanneer er verwondering optreedt zijn er verschillende reacties mogelijk:
● Relativisme: uitzoomen en objectief kijken naar wat er werkelijk aan de
hand is.
● Filosofie: methodisch en systematisch ordenen van de ervaring
Filosofen kijken opnieuw en denken aan hoe het wel zou kunnen zijn als
de vanzelfsprekendheid wegvalt.
2
