Uitwerking leerdoelen C&L

BA Geneeskunde Cluster Circulatie & Longen – RUN 1

THEMA 1 PERIFERE VAATZIEKTEN

Leerdoel 1: klinische epidemiologie van perifere arteriële vaatziekten in de
extremiteiten en het cerebrovasculaire gebied (incidentie, prevalentie, risicogroepen,
prognose)

PERIFEER VAATLIJDEN
- Perifeer vaatlijden is een ziektebeeld waarbij de arteriën in de extremiteiten zijn
vernauwd en/of afgesloten.
- Het is een manifestatie van gegeneraliseerde atherosclerose  arteriën in het been
verliezen hun elasticiteit en worden stugger en dikker. Afzetting van vetten en kalk
beschadigt de binnenkant van de arterie en versmalt het lumen, zodat de
bloeddoorstroming afneemt
- Risicofactoren voor perifeer arterieel vaatlijden:
o Roken
o Hypertensie
o Dyslipidemie
o DM
o Obesitas
- Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
o acute ischemie van het (onder) been met bedreiging van de
levensvatbaarheid van het been binnen enkele uren tot dagen.
 Mogelijke oorzaken hiervan:
 acute progressie van al aanwezige perifere atherosclerose
 acute embolie
 trauma
 Acute ischemie wordt niet per se voorafgegaan door claudicatio
intermittens of kritieke ischemie
 Patiënten presenteren zich met een combinatie van 5 kenmerkende
symptomen:
 Pain: pijn in rust
 Pulseless: afwezigheid van voetpulsaties is een aanwijzing
voor acute ischemie, afwezigheid van dopplersignalen over de
voetarteriën is een extra indicatie
 Pallor (bleekheid): vaak veranderingen in kleur en temperatuur
van de voet
 Paresthesias: veel mensen ervaren een doof gevoel
 Paralysis: vaak beginnend bij de intrinsieke voetspieren

,BA Geneeskunde Cluster Circulatie & Longen – RUN 1

o chronisch obstructief arterieel vaatlijden, onderverdeeld in claudicatio
intermittens en kritieke ischemie
 ontwikkelt zich geleidelijk progressief
 uiting van gegeneraliseerd vaatlijden en komt gecombineerd
voor met atherosclerose van de coronaire en/of cerebrale
arteriën
 patiënten hebben een verhoogd risico op coronaire hartziekten
en cerebrovasculaire aandoeningen
 patiënten ervaren vaak minder kwaliteit van leven doordat ze
minder energie hebben, frequenter pijn hebben en in hun
mobiliteit beperkt zijn
 Claudicatio intermittens
 kenmerkende klachten in de beenspieren (bil, dijbeen, kuit) die
optreden bij lopen:
o pijn (zelden hevig)
o moe en stijf gevoel
o krampen
 de typische patient met claudicatio intermittens presenteert
zich met een zeurende pijn of een moe gevoel in de benen of
in de bilregio dat optreedt bij inspanning en weer verdwijnt na
enkele minuten rust (de kuit is de meest voorkomende locatie)
 bij stilstaan verdwijnen de klachten, maar ze komen terug als
de patiënt verder loopt  bij zitten/staan geen klachten
 als de patient sneller loopt/op een heuvel staat, ontstaan de
klachten eerder
 soms is er een eenzijdig koudegevoel in de voet
 Kritieke ischemie
 Er zijn pijnklachten aan voet of been in rust en/of trofische
stoornissen aan voet of been
 Meestal sprake van een hevige pijn, vooral in de voorvoet en
aan de tenen. In het begin heeft de patient alleen ’s nachts last
door het wegvallen van de zwaartekracht
 Bij veel patiënten vermindert de pijn als ze het been buiten het
bed laten afhangen of als ze even uit bed gaan
 Gevolgen kritieke ischemie:
o Verminderde huidcirculatie (koude, dove voeten)
o Nagelafwijkingen
o Verminderde haargroei op tenen en onderbenen
o Slecht genezende huidwondjes
o Soms is de voet ook wat gezwollen en erythemateus
 Bij ernstigere vormen zijn er ulcera of is er (dreigende) necrose
of gangreen aan de voet.

, BA Geneeskunde Cluster Circulatie & Longen – RUN 1

- Anamnese
o Vraag hoe lang de klachten bestaan
o Vraag of er (snelle) progressie is
o Informeer naar klachten die wijzen op acute ischemie van het been:
 pijn in rust
 gevoelsstoornissen (doof gevoel)
 spierzwakte
 bleekheid
o Informeer naar klachten die passen bij claudicatio intermittens:
 pijn of andere vervelende sensaties (moe, stijf, krampen,
temperatuurverschillen) in een spiergroep van de bilregio of het been,
die optreden bij inspanning en verminderen in rust
 links-rechtsverschil
o Informeer naar klachten die wijzen op kritische ischemie van het been:
 rustpijn en/of nachtelijke pijn (vooral in de voorvoet of tenen), die
afneemt als de patiënt opstaat of het aangedane been laat hangen
 afwijkingen aan de huid of nagels van de voeten, zoals wondjes of
zweertjes
o Risicofactoren
 Leeftijd ≥ 50 jaar
 Doorgemaakte hart- en vaatziekten, DM, reumatoïde artritis
 Geslacht (mannen > vrouwen)
 Roken
 Familieanamnese (hart- en vaatziekten voor het 65e levensjaar bij
ouders, broers of zusters)
 Voedingspatroon
 Overmatig alcoholgebruik (vrouwen meer dan 1-2 glazen/dag,
mannen meer dan 2-3 glazen/dag)
 Gebrek aan lichamelijke activiteiten
- Tekenen die passen bij acute ischemie van het been
o Arterieel
 Ontbrekende arteriële pulsaties bij palpatie van a. tibialis posterior, a.
dorsalis pedis en/of a. femoralis
 Souffle bij auscultatie van de a. femoralis
 Lagere huidtemperatuur van voet en onderbeen bij palpatie met de
handrug
 Bleekheid van het been
o Neurologisch
 Gevoelsstoornissen van het been
 Spierzwakte van het been
- Tekenen die passen bij chronisch obstructief arterieel vaatlijden
o Verzwakte arteriële pulsaties bij palpatie van a. tibialis posterior, a. dorsalis
pedis en/of a. femoralis
o Souffle bij auscultatie van de a. femoralis
o Lagere huidtemperatuur van voeten en onderbenen bij palpatie met de
handrug