Hoofdstuk 10: Chemie van het leven
§1 Voeding
Begrippen:
Essentiële aminozuren/vetzuren: kunnen niet door het lichaam worden aangemaakt. Het is
nodig om deze via voedsel binnen te krijgen
Omega-3-vetzuren: de overeenkomst is dat bij alle omega-3-vetzuren de eerste C=C-binding
begint bij het derde C-atoom, geteld vanaf het uiteinde van de staart, dus niet vanaf −COOH
Kenmerken voedingsstoffen:
- Koolhydraten
● Leveren energie
● Wordt opgeslagen als energievoorraad in de vorm van glycogeen
● Vezels stimuleren werking darmen
➔ Producten: graanproducten: brood, pasta, suikers, rijst, aardappelen etc.
- Vetten
● Leveren energie
● Energiereserve
● Bescherming van organen
● Isolatie van het lichaam
● Bouwstof voor celmembranen
➔ Producten: vette vis/vlees, noten/zaden, olijven, avocado's
◆ Onverzadigde vetten: vetzuurketens met dubbele of C=C bindingen
- Eiwitten
● Biokatalysatoren
● Leveren energie
● Bouwstoffen (cel)
● Opgebouwd door aminozuren
➔ Producten: dierlijke producten: vlees, vis
plantaardige producten: peulvruchten, paddenstoelen, noten
Maar ook: enzymen, hormonen antistoffen en receptoren in het zenuwstelsel
↓
Vetten: - In water oplosbare vitaminen: B en C
- In vet oplosbare vitaminen: A D E en K
● Voor: stofwisseling, aanmaak van stoffen als hemoglobine en bij de bouw van botten
Mineralen: Dit zijn zouten (in ionvorm!)
● Voor: regulatie van enzymen en hormonen
1 cal = 4,181 J
§2 Vetten en oliën
Begrippen:
Verzadigde vetten: vetzuurketens met geen dubbele of C=C bindingen (dierlijk)
● Vaak in dierlijke producten en zijn bij kamertemperatuur vast
Onverzadigde vetten: vetzuurketens met dubbele of C=C bindingen (plantaardig)
● Vloeibare vetten bij kamertemperatuur → oliën
● Enkelvoudig of meervoudig onverzadigde vetzuren
Emulgator: zorgt ervoor dat vet en water in een emulsie gemengd blijven
, Vetharding (verharden van olie tot vast vet):
- Onverzadigde vetten(oliën) kunnen onder invloed van een katalysator met waterstof
gas reageren
- C=C bindingen verdwijnen bij deze additiereactie
- Uiteindelijk zijn er verzadigde vetten gevormd
Hydrolyse van vetten:
- De hydrolyse van vetten is een evenwichtsreactie
- Bij de hydrolyse van vetten ontstaan glycerol en vetzuren
Vetten zijn tri-esters opgebouwd uit 3 vetzuren en glycerol
Verzeping:
- Proces dat hydrolyse van een vet toepast in basisch milieu. Daarvoor wordt heel
vaak dierlijk vet gebruikt
- Vetzuren reageren met de OH--ionen, waarna er zuurrestionen ontstaan van vetzuren
- Zuurrestionen kunnen als emulator werkzaam zijn, doordat deze ionen een apolaire
staart (hydrofoob) van koolwaterstoffen hebben die vanderwaalsbindingen kunnen
vormen met vetmoleculen en een polaire kop (hydrofiel) hebben die omringd wordt
door watermoleculen
Gevolg: vet wordt ‘zwevend’ gehouden in water → detergenten = zeepdeeltjes
§1 Voeding
Begrippen:
Essentiële aminozuren/vetzuren: kunnen niet door het lichaam worden aangemaakt. Het is
nodig om deze via voedsel binnen te krijgen
Omega-3-vetzuren: de overeenkomst is dat bij alle omega-3-vetzuren de eerste C=C-binding
begint bij het derde C-atoom, geteld vanaf het uiteinde van de staart, dus niet vanaf −COOH
Kenmerken voedingsstoffen:
- Koolhydraten
● Leveren energie
● Wordt opgeslagen als energievoorraad in de vorm van glycogeen
● Vezels stimuleren werking darmen
➔ Producten: graanproducten: brood, pasta, suikers, rijst, aardappelen etc.
- Vetten
● Leveren energie
● Energiereserve
● Bescherming van organen
● Isolatie van het lichaam
● Bouwstof voor celmembranen
➔ Producten: vette vis/vlees, noten/zaden, olijven, avocado's
◆ Onverzadigde vetten: vetzuurketens met dubbele of C=C bindingen
- Eiwitten
● Biokatalysatoren
● Leveren energie
● Bouwstoffen (cel)
● Opgebouwd door aminozuren
➔ Producten: dierlijke producten: vlees, vis
plantaardige producten: peulvruchten, paddenstoelen, noten
Maar ook: enzymen, hormonen antistoffen en receptoren in het zenuwstelsel
↓
Vetten: - In water oplosbare vitaminen: B en C
- In vet oplosbare vitaminen: A D E en K
● Voor: stofwisseling, aanmaak van stoffen als hemoglobine en bij de bouw van botten
Mineralen: Dit zijn zouten (in ionvorm!)
● Voor: regulatie van enzymen en hormonen
1 cal = 4,181 J
§2 Vetten en oliën
Begrippen:
Verzadigde vetten: vetzuurketens met geen dubbele of C=C bindingen (dierlijk)
● Vaak in dierlijke producten en zijn bij kamertemperatuur vast
Onverzadigde vetten: vetzuurketens met dubbele of C=C bindingen (plantaardig)
● Vloeibare vetten bij kamertemperatuur → oliën
● Enkelvoudig of meervoudig onverzadigde vetzuren
Emulgator: zorgt ervoor dat vet en water in een emulsie gemengd blijven
, Vetharding (verharden van olie tot vast vet):
- Onverzadigde vetten(oliën) kunnen onder invloed van een katalysator met waterstof
gas reageren
- C=C bindingen verdwijnen bij deze additiereactie
- Uiteindelijk zijn er verzadigde vetten gevormd
Hydrolyse van vetten:
- De hydrolyse van vetten is een evenwichtsreactie
- Bij de hydrolyse van vetten ontstaan glycerol en vetzuren
Vetten zijn tri-esters opgebouwd uit 3 vetzuren en glycerol
Verzeping:
- Proces dat hydrolyse van een vet toepast in basisch milieu. Daarvoor wordt heel
vaak dierlijk vet gebruikt
- Vetzuren reageren met de OH--ionen, waarna er zuurrestionen ontstaan van vetzuren
- Zuurrestionen kunnen als emulator werkzaam zijn, doordat deze ionen een apolaire
staart (hydrofoob) van koolwaterstoffen hebben die vanderwaalsbindingen kunnen
vormen met vetmoleculen en een polaire kop (hydrofiel) hebben die omringd wordt
door watermoleculen
Gevolg: vet wordt ‘zwevend’ gehouden in water → detergenten = zeepdeeltjes
