Hoofdstuk 8 – De Januskop van Instituties
De Januskop van Instituties 3
We gaan het in hoofdstuk 8 hebben over de dimensie Instituties.
Instituties zijn er in allerlei soorten en maten: bedrijven, staten, gezinnen, scholen,
zorginstellingen, kerken, moskeeën, sportclubs, etc. Zonder instituties kunnen we ons leven
nauwelijks voorstellen. Instituties maken onze levens vele malen gemakkelijker, maar
oefenen ook macht uit over ons: Is de middelbare school een plek voor zelfontplooiing of
indoctrinatie?
Instituties zijn nodig voor een goed leven, maar vormen soms een bedreiging.
à Is de middelbare school een plek voor zelfontplooiing of indoctrinatie?
De vrije markt speelt hier een rol in, in de vorm van privatisering 4. Bijvoorbeeld de
privatisering van zorg: als de zorg alleen maar om winst gaat draaien, neemt de kwaliteit van
de zorg af.
Harde en Zachte Instituties
Instituties zijn min of meer vaste, gedeelde handelingspatronen die het mogelijk maken dat
mensen gezamenlijk iets kunnen realiseren dat zij goed achten.
Je hebt twee soorten instituties.
• Harde instituties (aanwijsbaar) = het gezin, de school, de staat, het bedrijf, de media, de
rechtbank, etc.
• Zachte instituties (onaanwijsbaar) = moraal, bepaalde gebruiken, artistieke conventies.
Van harde instituties is een kenmerk dat er altijd mensen zijn die er lid van zijn en er mensen
zijn die er van buitengesloten worden (zoals in een gezin).
Instituties in Samenhang
Een van de belangrijkste instituties is het gezin.
Je ziet de invloeden van andere institutie terug in een gezin. Instituties hangen dus samen,
ze begrenzen elkaar. Instituties bestaan dus niet geïsoleerd: een bedrijf is alleen mogelijk
door de vrije markt, die alleen mogelijk is door de staat, waarvoor een rechtsorde nodig is.
Een ander voorbeeld is dat de mensenrechten over kindermishandeling binnen een gezin
worden beschermd door de staat, een institutie.
De Staat zien we vaak als “hoogste” instituut.
Een goede balans tussen de instituties is belangrijk voor de realisatie van een goed leven.
3 ‘’Januskop’’ is een hoofd met aan de voor- en achterzijde een gezicht.
4Privatisering is als het eigendom van een overheidsbedrijf overgaat van de publieke sector naar de
private sector, bijvoorbeeld door de verkoop van een overheidsbedrijf.
35
De Januskop van Instituties 3
We gaan het in hoofdstuk 8 hebben over de dimensie Instituties.
Instituties zijn er in allerlei soorten en maten: bedrijven, staten, gezinnen, scholen,
zorginstellingen, kerken, moskeeën, sportclubs, etc. Zonder instituties kunnen we ons leven
nauwelijks voorstellen. Instituties maken onze levens vele malen gemakkelijker, maar
oefenen ook macht uit over ons: Is de middelbare school een plek voor zelfontplooiing of
indoctrinatie?
Instituties zijn nodig voor een goed leven, maar vormen soms een bedreiging.
à Is de middelbare school een plek voor zelfontplooiing of indoctrinatie?
De vrije markt speelt hier een rol in, in de vorm van privatisering 4. Bijvoorbeeld de
privatisering van zorg: als de zorg alleen maar om winst gaat draaien, neemt de kwaliteit van
de zorg af.
Harde en Zachte Instituties
Instituties zijn min of meer vaste, gedeelde handelingspatronen die het mogelijk maken dat
mensen gezamenlijk iets kunnen realiseren dat zij goed achten.
Je hebt twee soorten instituties.
• Harde instituties (aanwijsbaar) = het gezin, de school, de staat, het bedrijf, de media, de
rechtbank, etc.
• Zachte instituties (onaanwijsbaar) = moraal, bepaalde gebruiken, artistieke conventies.
Van harde instituties is een kenmerk dat er altijd mensen zijn die er lid van zijn en er mensen
zijn die er van buitengesloten worden (zoals in een gezin).
Instituties in Samenhang
Een van de belangrijkste instituties is het gezin.
Je ziet de invloeden van andere institutie terug in een gezin. Instituties hangen dus samen,
ze begrenzen elkaar. Instituties bestaan dus niet geïsoleerd: een bedrijf is alleen mogelijk
door de vrije markt, die alleen mogelijk is door de staat, waarvoor een rechtsorde nodig is.
Een ander voorbeeld is dat de mensenrechten over kindermishandeling binnen een gezin
worden beschermd door de staat, een institutie.
De Staat zien we vaak als “hoogste” instituut.
Een goede balans tussen de instituties is belangrijk voor de realisatie van een goed leven.
3 ‘’Januskop’’ is een hoofd met aan de voor- en achterzijde een gezicht.
4Privatisering is als het eigendom van een overheidsbedrijf overgaat van de publieke sector naar de
private sector, bijvoorbeeld door de verkoop van een overheidsbedrijf.
35
