Samenvatting infectiebeheersing

1 Microbiologie
1.1 Algemene begrippen

- Microbiologie:
= Bestudeert alle micro-organismen

- Micro-organisme
= Levend wezen enkel zichtbaar met microscoop (in micro- of nanometer
uitgedrukt)

 Betere definitie: organismen opgebouwd uit 1 of meerdere cellen
waarbij geen of zeer weinig celdifferentiatie optreedt.
Vb. schimmels zijn wel zichtbaar maar behoren tot de micro-
organismen

- Cel
 Kleinste eenheid waaruit ieder organisme of levend wezen is
opgebouwd en die alle genetische informatie van dat organisme bevat.

- Organisme
 Levend wezen met een eigen metabolisme.
 Organismen verschillen van elkaar door hoeveel cellen er zijn, wat voor
soort cellen er zijn en hoe die cellen zijn gerangschikt.

1.2 Overzicht van de micro – organismen

- Bacteriën
- Schimmels
= Een groep levende organismen die vroeger tot het plantenrijk werden
gerekend. Het zijn ééncellige of meercellige eukaryoten.
Vb: mycosen, aspergillose…

- Gisten
= een soort primitieve schimmels. Het is een verzamelnaam voor een
groep ééncellige schimmels. Het zijn dus eukaryoten. Een gist is een
eencellig micro-organisme dat zuurstof nodig heeft. Als de zuurstof wordt
weggehaald (anaerobe conditie), gebruikt de gist suiker om te groeien en
produceert daarbij alcohol en koolzuur.
Vb: Candida albicans

- Protozoa
= zijn eencellige levende wezens van het dierenrijk (eukaryoten). Ze zijn
groter dan bacteriën en hebben een meer ingewikkelde celstructuur.
Vb: slaapziekte…

- Virussen

, - Bacteriofagen
= zijn virussen die hun DNA enkel in bacteriën injecteren en de bacterie
nieuwe bacteriofagen laat aanmaken. Ze zijn dus zo eenvoudig van
structuur dat ze niet op eigen kracht kunnen voortleven. Bacteriofagen
hebben steeds een gastcel nodig. Belangrijk in moleculaire biologie

- Prionen
= vindt zijn oorzaak in de omvorming van een normaal eiwit in de
hersencellen tot een abnormaal eiwit.
Vb: ziekte van Creutzfeldt- Jakob…

1.3 Betekenis van micro – organismen voor de mens

- Kringloop en milieu
 Afbraak organisch afval
 Bodem- en watervervuiling opruimen
Vb Halmonas titanicae

- Levensmiddelen
 Gist, schimmels, melkzuurbacteriën

- Infectieziekten
 Door pathogene micro-organismen

- Biotechnologie
 Aanmaak geneesmiddelen
o Insuline, antibiotica
o Vaak e-coli als modelbacterie

1.3.1 Bacterie vs. Virus
1.3.1.1 Groeiwaarden temperatuur


- Minimum- en maximumtemperaturen
 Psychrofielen: 5°C tot 30°C
 Mesofielen: 15°C tot 45°C
 Thermofielen: 40 °C tot 70°C

- Meest pathogene bacteriën ontwikkelen: tussen 20°C en 40°C
- Optimale temperatuur voor pathogenen: 37°C
- Verhoogde temperatuur
 Celschade door denaturatie van eiwitten en nucleïnezuren

- Vriezen
 intracellulaire kristallen  celstructuren beschadigd worden.

1.3.1.2 Groeiwaarden micro – organismen

, ZUURTEGRAAD

- Uitdrukking van de zuurtegraad van een waterige oplossing
= pH (potenz waterstofionen)
 Zuur: pH < 7
 Base: pH >7

- Groei tussen pH 5.0 en pH 9.0
- Meeste micro-organismes zijn
ongevoelig voor kleine pH-
schommelingen
- Voorkeur afhankelijk van soort
Vb. melkzuurbacteriën.
Vb. Vibrio cholera

- Bederfveroorzakende
bacteriën & de meeste
pathogenen:
 Verkiezen een pH van 7 en
worden afgeremd in een zuur milieu
Vb. maagzuur

WATER

- Noodzakelijk voor levende organismen (celopbouw en oplossen van
voedingsstoffen).
- Bacteriën zijn 80% tot 90% water
- Vermindering in waterwaarde  verminderde groei
 Toepassing: pekelen

- Uitdroging  sterven (behalve indien er bescherming is)
 Sporevorming
 Wasachtig omhulsel
Vb. bacil van Koch

ZUURSTOF

- Aërobe micro-organismen (hebben nood aan atmosferische zuurstof)
Vb. Koch bacil ontwikkelt goed in zuurstofrijke organen

- Anaërobe micro-organismen (halen zuurstof uit metabole processen)
 Sterven in aanwezigheid van atmosferische zuurstof
o Facultatief anaërobe (zuurstof uit metabole processen +
atmosferische zuurstof)
Vb. Pseudomonas

o Obligaat anaërobe
Vb. Clostridia (cave sporevorm!)

VOEDING

- De pathogenen voor de mens behoren tot heterotrofen