Reizen met mijn rechter WEEK V (H15,33,35,36)
HOOFDSTUK 17 Herkennen van gezichten
17.1 Een gezicht herinneren en herkennen
Herkennen is het vaststellen dat het herinneringsbeeld dat de getuige van de
dader heeft overeen komt met het uiterlijk van de verdachte.
Holistisch
Gezichten worden als één geheel, holistisch, in het geheugen opgeslagen en wel
in visuele vorm. De herinnering aan gezichten is daarom grotendeels
onafhankelijk van wijzigingen in onderdelen van het gezicht.
- De holistische visuele herinneringen levert problemen op als getuigen een
signalement moet opgeven. Daarbij wordt immers van het gevergd de
dader verbaal en in onderdelen te beschrijven.
17.2 De waarde van herinneringen
Een getuige kan twee soorten fouten maken: een misser als de verdachte niet
door de getuige is herkend en al die toch de dader is, en een fout-positieve
herkenning als de getuige de verdachte als de dader aanwijst, terwijl die dat niet
is.
- De diagnostische waarde van herkenning kan alleen door empirisch
onderzoek waarbij de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd zo veel
mogelijk moet lijken op de omstandigheden in de concrete zaak.
17.3 Systeemvariabelen en schattingsvariabelen
Met systeemvariabelen worden elementen bedoeld die verband houden met de
accuraatheid van getuigen die door het systeem kunnen worden beïnvloed.
Schattingsvariabelen betreffen bijvoorbeeld de waarnemingsomstandigheden van
de getuige, de stress die een getuige heeft ervaren en de kwaliteit van het
geheugen van de getuige.
17.4 Waarnemen en interpreteren
Een belangrijke factor bij het waarnemen blijkt te zijn de afstand, gecombineerd
met de lichtsterkte.
Crossraciale herkenning
Er zijn nauwelijks verschillen in de mogelijkheden tot het herkennen tussen
blanken en leden van andere rassen, maar zogenaamde crossraciale herkenning
is wel een probleem. Mensen zijn aanzienlijk beter in staat het gezicht van
iemand van het eigen ras en van de eigen etnische groep te onthouden en te
herkennen dan van iemand van een ander ras.
Blank line-up
Deze procedure houdt in dat aan de getuige twee rijen personen worden
getoond: in één van de rijen staat de verdachte, namelijk de tweede rij.
17.5 Retentie
In de tijd tussen misdrijf en poging tot herkennen spelen ook andere invloeden
dan simpelweg vergeten en rol. De belangrijkste daarbij is de invloed die
getuigen ondergaan van verhalen die zij horen of lezen.
De verkeerde herkennen
, Reizen met mijn rechter WEEK V (H15,33,35,36)
Het komt voor dat getuigen een verdachte aanwijzen omdat zij een
herinneringsbeeld van het uiterlijk van die persoon hebben, terwijl de verdachte
toch niet de dader is.
Omstander of transference-effect
De getuige herkent dan weliswaar de verdachte en die was ook bij het misdrijf
aanwezig, maar was niet de dader.
- Een tweede manier van verwisseling van personen kan ontstaan doordat
getuigen de verdachte ergens anders hebben gezien dan op de plaats van
het misdrijf in de hoedanigheid van dader.
17.6 De juiste procedure bij reproductie
Er moet een goede herkenningstest worden uitgevoerd, die twee vragen
beantwoordt:
1. Is het herinneringsbeeld van de getuige helder genoeg en
2. Komt het herinneringsbeeld overeen met de getoonde verdachte?
De opsporingsconfrontatie
De politie beschikt in het HKS over een groot aantal foto’s van aan de politie
bekende criminelen. Het is gebruikelijk om aan getuigen te vragen een aantal
foto’s te bekijken en als de dader erbij zit, die persoon aan te wijzen.
De eenpersoonsconfrontatie
Bij de eenpersoonsconfrontatie wordt de verdachte eenvoudigweg aan de getuige
getoond. De politie geeft de getuige alleen al door het uitvoeren van een
dergelijke confrontatie aan de boodschap dat zij denkt dat de getoonde persoon
de dader is.
De Oslo-confrontatie
Bij een Oslo-confrontatie wordt aan de getuige een aantal personen getoond,
meestal door een zogenaamd one-way screen. Éen van de personen is de
verdachte, de overigen, figuranten genoemd, zijn onschuldige personen. Bij een
Oslo-confrontatie kunnen veel fouten gemaakt worden.
De keuze van figuranten
Figuranten moeten voldoen aan het signalement dat de getuigen van de dader
hebben gegeven. De juiste regel bestaat uit twee voorschriften:
1. De verdachte en de figuranten moeten allen voldoen aan het signalement
dat de getuige gaf;
2. Geen van de getoonde personen mag opvallen tussen de rij van anderen.
Het aantal figuranten
Daarbij zijn er twee manieren om het fout te doen: te weinig figuranten of te veel
figuranten.
Contact tussen getuigen
Als getuigen elkaar gaan voorzeggen, telt alleen het resultaat van de eerste
getuige. Tevens kan de politie tijdens het onderzoek nog beïnvloeding toevoegen.
Signalement beschrijft de verdachte niet
Als het signalement niet bij de verdachte past, heeft zo’n nadere test geen enkele
zin: op grond van de globale beschrijving weet men al dat de getuige zich iemand
HOOFDSTUK 17 Herkennen van gezichten
17.1 Een gezicht herinneren en herkennen
Herkennen is het vaststellen dat het herinneringsbeeld dat de getuige van de
dader heeft overeen komt met het uiterlijk van de verdachte.
Holistisch
Gezichten worden als één geheel, holistisch, in het geheugen opgeslagen en wel
in visuele vorm. De herinnering aan gezichten is daarom grotendeels
onafhankelijk van wijzigingen in onderdelen van het gezicht.
- De holistische visuele herinneringen levert problemen op als getuigen een
signalement moet opgeven. Daarbij wordt immers van het gevergd de
dader verbaal en in onderdelen te beschrijven.
17.2 De waarde van herinneringen
Een getuige kan twee soorten fouten maken: een misser als de verdachte niet
door de getuige is herkend en al die toch de dader is, en een fout-positieve
herkenning als de getuige de verdachte als de dader aanwijst, terwijl die dat niet
is.
- De diagnostische waarde van herkenning kan alleen door empirisch
onderzoek waarbij de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd zo veel
mogelijk moet lijken op de omstandigheden in de concrete zaak.
17.3 Systeemvariabelen en schattingsvariabelen
Met systeemvariabelen worden elementen bedoeld die verband houden met de
accuraatheid van getuigen die door het systeem kunnen worden beïnvloed.
Schattingsvariabelen betreffen bijvoorbeeld de waarnemingsomstandigheden van
de getuige, de stress die een getuige heeft ervaren en de kwaliteit van het
geheugen van de getuige.
17.4 Waarnemen en interpreteren
Een belangrijke factor bij het waarnemen blijkt te zijn de afstand, gecombineerd
met de lichtsterkte.
Crossraciale herkenning
Er zijn nauwelijks verschillen in de mogelijkheden tot het herkennen tussen
blanken en leden van andere rassen, maar zogenaamde crossraciale herkenning
is wel een probleem. Mensen zijn aanzienlijk beter in staat het gezicht van
iemand van het eigen ras en van de eigen etnische groep te onthouden en te
herkennen dan van iemand van een ander ras.
Blank line-up
Deze procedure houdt in dat aan de getuige twee rijen personen worden
getoond: in één van de rijen staat de verdachte, namelijk de tweede rij.
17.5 Retentie
In de tijd tussen misdrijf en poging tot herkennen spelen ook andere invloeden
dan simpelweg vergeten en rol. De belangrijkste daarbij is de invloed die
getuigen ondergaan van verhalen die zij horen of lezen.
De verkeerde herkennen
, Reizen met mijn rechter WEEK V (H15,33,35,36)
Het komt voor dat getuigen een verdachte aanwijzen omdat zij een
herinneringsbeeld van het uiterlijk van die persoon hebben, terwijl de verdachte
toch niet de dader is.
Omstander of transference-effect
De getuige herkent dan weliswaar de verdachte en die was ook bij het misdrijf
aanwezig, maar was niet de dader.
- Een tweede manier van verwisseling van personen kan ontstaan doordat
getuigen de verdachte ergens anders hebben gezien dan op de plaats van
het misdrijf in de hoedanigheid van dader.
17.6 De juiste procedure bij reproductie
Er moet een goede herkenningstest worden uitgevoerd, die twee vragen
beantwoordt:
1. Is het herinneringsbeeld van de getuige helder genoeg en
2. Komt het herinneringsbeeld overeen met de getoonde verdachte?
De opsporingsconfrontatie
De politie beschikt in het HKS over een groot aantal foto’s van aan de politie
bekende criminelen. Het is gebruikelijk om aan getuigen te vragen een aantal
foto’s te bekijken en als de dader erbij zit, die persoon aan te wijzen.
De eenpersoonsconfrontatie
Bij de eenpersoonsconfrontatie wordt de verdachte eenvoudigweg aan de getuige
getoond. De politie geeft de getuige alleen al door het uitvoeren van een
dergelijke confrontatie aan de boodschap dat zij denkt dat de getoonde persoon
de dader is.
De Oslo-confrontatie
Bij een Oslo-confrontatie wordt aan de getuige een aantal personen getoond,
meestal door een zogenaamd one-way screen. Éen van de personen is de
verdachte, de overigen, figuranten genoemd, zijn onschuldige personen. Bij een
Oslo-confrontatie kunnen veel fouten gemaakt worden.
De keuze van figuranten
Figuranten moeten voldoen aan het signalement dat de getuigen van de dader
hebben gegeven. De juiste regel bestaat uit twee voorschriften:
1. De verdachte en de figuranten moeten allen voldoen aan het signalement
dat de getuige gaf;
2. Geen van de getoonde personen mag opvallen tussen de rij van anderen.
Het aantal figuranten
Daarbij zijn er twee manieren om het fout te doen: te weinig figuranten of te veel
figuranten.
Contact tussen getuigen
Als getuigen elkaar gaan voorzeggen, telt alleen het resultaat van de eerste
getuige. Tevens kan de politie tijdens het onderzoek nog beïnvloeding toevoegen.
Signalement beschrijft de verdachte niet
Als het signalement niet bij de verdachte past, heeft zo’n nadere test geen enkele
zin: op grond van de globale beschrijving weet men al dat de getuige zich iemand
