Onderwijsbeleid in Vlaanderen
Samenvatting
2021-2022
Auteur: Kaat De Meutter
Schakel- en voorbereidingsprogramma Opleidings- en Onderwijswetenschappen
,Deel 1 – De basispijlers
1. De zeven horizontale pijlers 2. De vier verticale pijlers
Gemeenschappelijk kenmerk: Basisstructuur van het onderwijs
sterk verankerd in wettelijke basis van het onderwijs
2. Het complexe samenspel van verticale en horizontale pijlers
3. Onderwijsbeleid als macroniveau in een onderwijskundig kader
Microniveau: doeltreffendheid werkvormen, evaluatieaanpak, …
Mesoniveau: leiderschap directeur, ligging school, samenwerking leerkrachtenteam, …
Macroniveau: wetgeving, netten en koepels, minister van Onderwijs, …
heeft zijn invloed op micro- en mesoniveau
2
, Deel 2 – Horizontale pijlers
Vrijheid van onderwijs
De grondwettelijke vrijheid van onderwijs
Vrijheid van onderwijs staat letterlijk in de eerste Grondwet (1831)
➔ Vrijheid om onderwijs in te richten en te kiezen + ideologische vrijheid (godsdienst)
➔ Kosteloosheid van onderwijs van de staat (financiering rijksonderwijs)
Spanningsveld tussen…
Willem I van Oranje/overheid De Kerk
Probeert touwtjes in handen te nemen en = belangrijke inrichter onderwijs
schaft VRIJ (= ingericht door de Kerk) Grote invloed op bevolking
middelbaar onderwijs af ➔ Liberalisering katholieken
Wil bestuurstaal veranderen van Frans naar ➔ Bourgeoisie boos over taal
Nederlands ➔ Belgische Omwenteling
➔ Start Belgische onafhankelijkheid
= de kiem van alle volgende schoolstrijden = Invloed overheid VS. Invloed Kerk op onderwijs
Van vrijheid van onderwijs naar recht op onderwijs
De grondwettelijke vrijheid van onderwijs werd snel anders geïnterpreteerd:
Eerst ‘actieve vrijheid’ om te onderwijzen → later ‘passieve vrijheid’ om onderwezen te worden
(recht op onderwijs)
Van recht op onderwijs naar discussies over financiering
Spanningsveld tussen…
Rijksonderwijs Katholieke onderwijs
De Grondwet financierde enkel het onderwijs investeerde voornamelijk in het lager
van de staat (rijksonderwijs) onderwijs (gemeentelijk niveau)
➔ Wet-Nothomb/organieke wet op lager onderwijs (1842) = elke gemeente is verplicht
om kosteloos een lagere school in te richten
➔ Reeds bestaande (katholieke) scholen konden overgenomen worden “aangenomen
school” → zo kregen zij ook overheidssubsidies
➔ Doel: extreem analfabetisme aanpakken
3
Samenvatting
2021-2022
Auteur: Kaat De Meutter
Schakel- en voorbereidingsprogramma Opleidings- en Onderwijswetenschappen
,Deel 1 – De basispijlers
1. De zeven horizontale pijlers 2. De vier verticale pijlers
Gemeenschappelijk kenmerk: Basisstructuur van het onderwijs
sterk verankerd in wettelijke basis van het onderwijs
2. Het complexe samenspel van verticale en horizontale pijlers
3. Onderwijsbeleid als macroniveau in een onderwijskundig kader
Microniveau: doeltreffendheid werkvormen, evaluatieaanpak, …
Mesoniveau: leiderschap directeur, ligging school, samenwerking leerkrachtenteam, …
Macroniveau: wetgeving, netten en koepels, minister van Onderwijs, …
heeft zijn invloed op micro- en mesoniveau
2
, Deel 2 – Horizontale pijlers
Vrijheid van onderwijs
De grondwettelijke vrijheid van onderwijs
Vrijheid van onderwijs staat letterlijk in de eerste Grondwet (1831)
➔ Vrijheid om onderwijs in te richten en te kiezen + ideologische vrijheid (godsdienst)
➔ Kosteloosheid van onderwijs van de staat (financiering rijksonderwijs)
Spanningsveld tussen…
Willem I van Oranje/overheid De Kerk
Probeert touwtjes in handen te nemen en = belangrijke inrichter onderwijs
schaft VRIJ (= ingericht door de Kerk) Grote invloed op bevolking
middelbaar onderwijs af ➔ Liberalisering katholieken
Wil bestuurstaal veranderen van Frans naar ➔ Bourgeoisie boos over taal
Nederlands ➔ Belgische Omwenteling
➔ Start Belgische onafhankelijkheid
= de kiem van alle volgende schoolstrijden = Invloed overheid VS. Invloed Kerk op onderwijs
Van vrijheid van onderwijs naar recht op onderwijs
De grondwettelijke vrijheid van onderwijs werd snel anders geïnterpreteerd:
Eerst ‘actieve vrijheid’ om te onderwijzen → later ‘passieve vrijheid’ om onderwezen te worden
(recht op onderwijs)
Van recht op onderwijs naar discussies over financiering
Spanningsveld tussen…
Rijksonderwijs Katholieke onderwijs
De Grondwet financierde enkel het onderwijs investeerde voornamelijk in het lager
van de staat (rijksonderwijs) onderwijs (gemeentelijk niveau)
➔ Wet-Nothomb/organieke wet op lager onderwijs (1842) = elke gemeente is verplicht
om kosteloos een lagere school in te richten
➔ Reeds bestaande (katholieke) scholen konden overgenomen worden “aangenomen
school” → zo kregen zij ook overheidssubsidies
➔ Doel: extreem analfabetisme aanpakken
3
