ARCHITECTUUR
BAROK
In de 18de eeuw hadden de monarchie (macht bij 1 persoon) en de kerk in de meeste Europese landen alle
macht
Wanneer? 16de eeuw
Stijlkenmerken? Feestelijke en overdadige stijl, gekenmerkt door
Sterke contrasten
Symmetrie
Diagonalen
Representatieve gebouwen uit de barok Sant’ Andrea al Quirinale, Rome
Vlaamse barok Carolus Boromeuskerk, Antwerpen
Gentste barok 1. Sint-Pieterskerk, Gent
2. Vismarkt, Gent
1
, ARCHITECTUUR
ROCOCO
Rococo = ‘Rocaille’ een puntige versiering
Wanneer? De Barok wordt in Frankrijk en Noord-Europa verder
uitgewerkt tot Rococo
Wat? Stijl
Stijlkenmerken: Abstracte, asymmetrische krullen
Plantenmotieven
Vruchten
Schelpen
Ingebouwde spiegels
Delicaat beschilderde muren en plafonds
Afkeer voor rechte lijnen
Representatieve gebouwen uit het rococo Bedevaartskerk Vierzehnheiligen, Beieren
Gentse rococo 1. Hoofdwacht
2. Huis Damman
3. Hotel Falligan
4. Hotel d’Hane-Steenhuyse
2
, ARCHITECTUUR
REVOLUTIONAIREN
= Utopisten
Wanneer? Het einde van de 18e eeuw
Wat? Enkele architectuurtheoretici werden volledig in de geest van de Verlichting gedragen door de
gedachte dat bouwwerken en de grootsheid van de mens (en dus niet van god) dienden weer te
geven
Gevolg? Gebouw moesten hierdoor vergeven zijn:
Groots
Eenvoudig
Somber
Spelonkachtig = met veel holten
Geheimzinnig
Deze visionaire architecten ontwierpen gebouwen die zowel in hun programma’s als in hun
vormgeving gestalte moeten geven aan een nieuwe, ideale wereld
De revolutionaire architectuut staat dicht bij de classicistische architectuur en hanteert
hetzelfde materiaal:
Ze hechten evenveel belang aan de emotionele ervaring van de architectuur als aan de
rationele regels van het classicisme
De ontwerpen:
Opgebouwd uit zuivere geometrische volumes die strakke en vaak symmetrische
composities vormen
De decoratie:
Sober en wordt ontleend aan de kalssieke bouwstijlen uit het verleden en aan de
natuur
Om een monumentale indruk na te laten worden de ontwerpen groots opgevat met
gigantische proporties
De gekozen thema’s & programma’s
Sluiten aan bij de nieuwe, revolutionaire ideeën over de ideale samenleving hierom
wordt de revolutionaire architectuur ook wel ‘UTOPISCHE ARCHITECTUUR’ genoemd
De vormgeving:
Vaak figuratief en steeds symbolisch. De vorm verraadt dikwijls de functie van de
gebouwen (= ARCHITECTURE PARLANTE). De belangrijkste utopisten: Boullée en Ledoux
Belangrijkste stijlkenmerken? 1. Grootste afmetingen om een monumentale indruk te maken: vaak zijn de
overspanningen zo groot dat de gebouwen in die tijd niet gerealiseerd konden worden
2. Toepassing van cartesiaans volumes (kubus, bol, cilinder, piramide) die elkaar
overlappen
3. Toepassing van classicistische stijlelementen
4. Figuratieve en symbolische vormgeving: het gebouw is een uitbeelding van zijn
programma (architecture parlante)
5. De gebouwen worden opgevat als instrumenten voor de uitvoering van de principes
van de Verlichting
3
, ARCHITECTUUR
Etienne Louis Boullée Claude Nicolas Ledoux
Tijd? 1728 - 1799 Tijd? Werkte tijdens het ancien régime (voor de Franse
revolutie) uitsluitend voor de aristocratie
Wat? Maakte ontwerpen voor enorme, ontzagwekkende Bekendste
gebouwen realisaties
La saline de Chaux (1775)
Voorbeeld:
De tolhuisjes rond Parijs)
‘Cénotaaf van Newton uit 1784’: Het ontwerp is
opgebouwd uit een grote holle bol met een
doorsnede van 147m die het heelal moet Deze gebouwen stonden tijdens de franse
voorstellen. De buitenhuid is geperforeerd om bij revolutie model voor de onderdrukking van de
daglicht een sterrenhemel te sugereren. ’s Nachts bevolking tijdens het ancien régime, waardoor
was het de bedoeling om er een vuur in te steken Ledoux als architect kort na de revolutie in de
om de zon te verbeelden gevangenis beland
Belangrijkste kenmerken van de revolutionairen Hierbij maakte Ledoux een ommekeer en ontwerpt
duidelijk te zien: hij een modelindustriestad, vertrekkend van zijn
Gebruikte elementaire geometrische ontwerp voor de Saline de Chaux. Hierbij hechtte
volumes hij uitermate belang aan het welzijn en comfort
voor de arbeiders (ziekenhuizen, scholen,
Zijn ontwerpen zijn theoretisch en ze zijn gevangenissen, woonwijken, monumenten)
bedoeld als model voor de toenmalige architecten
De stijl van deze utopische gebouwen was dezelfde
stijl als de stijl van de gebouwen die wel
gerealiseerd werden:
plomp en opzettelijk primitief moet toepaasing van
toscaanse zuilenreeksen. En van muren die van
zwaar rustiek voorzien waren.
Hij paste ook figuratieve detailering toe
De waterspuwers met versteende
zoutkristallen die de zoutwinning moesten
verbeelden
het gebouw van de bewakers van de bron
van de Loue: een soort reusachtige
waterleidingspijp als bescherming van het
kostbare water
Sommige architectuurcritici zeggen dat hij
enkele de ontwerpen voor een ideale industriestad
maakte om vrijgepleit te worden.
De schikking van de gebouwen is volgens het
principe van een panopticum
Panopticum
4
BAROK
In de 18de eeuw hadden de monarchie (macht bij 1 persoon) en de kerk in de meeste Europese landen alle
macht
Wanneer? 16de eeuw
Stijlkenmerken? Feestelijke en overdadige stijl, gekenmerkt door
Sterke contrasten
Symmetrie
Diagonalen
Representatieve gebouwen uit de barok Sant’ Andrea al Quirinale, Rome
Vlaamse barok Carolus Boromeuskerk, Antwerpen
Gentste barok 1. Sint-Pieterskerk, Gent
2. Vismarkt, Gent
1
, ARCHITECTUUR
ROCOCO
Rococo = ‘Rocaille’ een puntige versiering
Wanneer? De Barok wordt in Frankrijk en Noord-Europa verder
uitgewerkt tot Rococo
Wat? Stijl
Stijlkenmerken: Abstracte, asymmetrische krullen
Plantenmotieven
Vruchten
Schelpen
Ingebouwde spiegels
Delicaat beschilderde muren en plafonds
Afkeer voor rechte lijnen
Representatieve gebouwen uit het rococo Bedevaartskerk Vierzehnheiligen, Beieren
Gentse rococo 1. Hoofdwacht
2. Huis Damman
3. Hotel Falligan
4. Hotel d’Hane-Steenhuyse
2
, ARCHITECTUUR
REVOLUTIONAIREN
= Utopisten
Wanneer? Het einde van de 18e eeuw
Wat? Enkele architectuurtheoretici werden volledig in de geest van de Verlichting gedragen door de
gedachte dat bouwwerken en de grootsheid van de mens (en dus niet van god) dienden weer te
geven
Gevolg? Gebouw moesten hierdoor vergeven zijn:
Groots
Eenvoudig
Somber
Spelonkachtig = met veel holten
Geheimzinnig
Deze visionaire architecten ontwierpen gebouwen die zowel in hun programma’s als in hun
vormgeving gestalte moeten geven aan een nieuwe, ideale wereld
De revolutionaire architectuut staat dicht bij de classicistische architectuur en hanteert
hetzelfde materiaal:
Ze hechten evenveel belang aan de emotionele ervaring van de architectuur als aan de
rationele regels van het classicisme
De ontwerpen:
Opgebouwd uit zuivere geometrische volumes die strakke en vaak symmetrische
composities vormen
De decoratie:
Sober en wordt ontleend aan de kalssieke bouwstijlen uit het verleden en aan de
natuur
Om een monumentale indruk na te laten worden de ontwerpen groots opgevat met
gigantische proporties
De gekozen thema’s & programma’s
Sluiten aan bij de nieuwe, revolutionaire ideeën over de ideale samenleving hierom
wordt de revolutionaire architectuur ook wel ‘UTOPISCHE ARCHITECTUUR’ genoemd
De vormgeving:
Vaak figuratief en steeds symbolisch. De vorm verraadt dikwijls de functie van de
gebouwen (= ARCHITECTURE PARLANTE). De belangrijkste utopisten: Boullée en Ledoux
Belangrijkste stijlkenmerken? 1. Grootste afmetingen om een monumentale indruk te maken: vaak zijn de
overspanningen zo groot dat de gebouwen in die tijd niet gerealiseerd konden worden
2. Toepassing van cartesiaans volumes (kubus, bol, cilinder, piramide) die elkaar
overlappen
3. Toepassing van classicistische stijlelementen
4. Figuratieve en symbolische vormgeving: het gebouw is een uitbeelding van zijn
programma (architecture parlante)
5. De gebouwen worden opgevat als instrumenten voor de uitvoering van de principes
van de Verlichting
3
, ARCHITECTUUR
Etienne Louis Boullée Claude Nicolas Ledoux
Tijd? 1728 - 1799 Tijd? Werkte tijdens het ancien régime (voor de Franse
revolutie) uitsluitend voor de aristocratie
Wat? Maakte ontwerpen voor enorme, ontzagwekkende Bekendste
gebouwen realisaties
La saline de Chaux (1775)
Voorbeeld:
De tolhuisjes rond Parijs)
‘Cénotaaf van Newton uit 1784’: Het ontwerp is
opgebouwd uit een grote holle bol met een
doorsnede van 147m die het heelal moet Deze gebouwen stonden tijdens de franse
voorstellen. De buitenhuid is geperforeerd om bij revolutie model voor de onderdrukking van de
daglicht een sterrenhemel te sugereren. ’s Nachts bevolking tijdens het ancien régime, waardoor
was het de bedoeling om er een vuur in te steken Ledoux als architect kort na de revolutie in de
om de zon te verbeelden gevangenis beland
Belangrijkste kenmerken van de revolutionairen Hierbij maakte Ledoux een ommekeer en ontwerpt
duidelijk te zien: hij een modelindustriestad, vertrekkend van zijn
Gebruikte elementaire geometrische ontwerp voor de Saline de Chaux. Hierbij hechtte
volumes hij uitermate belang aan het welzijn en comfort
voor de arbeiders (ziekenhuizen, scholen,
Zijn ontwerpen zijn theoretisch en ze zijn gevangenissen, woonwijken, monumenten)
bedoeld als model voor de toenmalige architecten
De stijl van deze utopische gebouwen was dezelfde
stijl als de stijl van de gebouwen die wel
gerealiseerd werden:
plomp en opzettelijk primitief moet toepaasing van
toscaanse zuilenreeksen. En van muren die van
zwaar rustiek voorzien waren.
Hij paste ook figuratieve detailering toe
De waterspuwers met versteende
zoutkristallen die de zoutwinning moesten
verbeelden
het gebouw van de bewakers van de bron
van de Loue: een soort reusachtige
waterleidingspijp als bescherming van het
kostbare water
Sommige architectuurcritici zeggen dat hij
enkele de ontwerpen voor een ideale industriestad
maakte om vrijgepleit te worden.
De schikking van de gebouwen is volgens het
principe van een panopticum
Panopticum
4
