Hoofdstuk 2 Absolute rechten op goederen
§2.1 Eigendom
De eigenaar kan anderen van het genot van de zaak uitsluiten. Art. 5:1 lid 2 BW bepaalt dat het de
eigenaar vrijstaat met uitsluiting van eenieder van de zaak gebruik te maken. Hij heeft aldus het recht
op het vrije genot van de zaak en hij kan andere van dit genot buitensluiten.
De eigenaar kan ook anderen het genot van de zaak toestaan. De eigenaar is vrij een ander van zijn
zaak gebruik te laten maken. Hij kan daarvoor een tegenprestatie vragen.
De eigenaar is met uitsluiting van anderen bevoegd om over de zaak te beschikken. Naast het vrije
genot komt de eigenaar met uitsluiting van eenieder het recht toe om over zijn zaak te beschikken.
De eigenaar kan het beschikkingsrecht ook door een ander laten uitoefenen. Ook het recht te
beschikken over datgene waarvan men eigenaar is, kan men door een ander laten uitoefenen. Het
genots- en beschikkingsrecht van de eigenaar is niet onbeperkt. Dit vindt zijn uitdrukking in art. 5:1
lid 2 BW. Het stelt weliswaar voorop dat de eigenaar het vrije gebruik van zijn zaak toekomt, maar
laat daarop onmiddellijk volgens ‘mits dit gebruik niet strijdt met rechten van anderen en de op
wettelijke voorschriften en regels van ongeschreven recht gegronde beperkingen daarbij in acht
worden genomen’.
Beperkingen van het recht van de eigenaar door rechten van anderen. Hebben ook anderen
tegenover de eigenaar recht op gebruik van de zaak, dan beperkt dit het vrije gebruik door de
eigenaar.
Beperkingen van het recht van de eigenaar door de wet. Er zijn tal van wettelijke regelingen die de
eigenaar in zijn genots- en beschikkingsrecht beperken. Beperking van het recht van de eigenaar
door het ongeschreven recht. Ook het ongeschreven recht begrenst het vrije genotsrecht van de
eigenaar. In het bijzonder stellen de niet wettelijk vastgestelde regels van betamelijk gedrag grenzen
aan de uitoefening van zijn eigendomsrecht.
Misbruik van (eigendoms)recht. De eigenaar die zijn eigendomsbevoegdheden op zodanige wijze
uitoefent dat tegenover zijn belang een onevenredig grote schade bij een ander staat, schendt een
betamelijkheidsregel, die ‘misbruik van eigendomsrecht’ oplevert. Art. 3:13 lid 1 BW geeft een
algemene bepaling met betrekking tot misbruik van bevoegdheden.
Bij misbruik van recht ligt de nadruk op de uitoefening van een subjectief recht. Bij ‘hinder’ gaar het
erom dat de één de ander zodanig in de uitoefening van diens subjectieve recht belemmert, dat die
ander dat niet hoeft te accepteren. Misbruik van eigendomsrecht en hinder kennen dikwijls ook een
verbintenisrechtelijk aspect. Misbruik kan van recht tegenover de benadeelde een onrechtmatige
daad als bedoeld in art. 6:162 BW opleveren. De afweging van de wederzijdse belangen kan echter
meebrengen dat het eisen van afbraak misbruik van eigendomsrecht opleverde, maar dit brengt nog
geen onrechtmatige daad mee. Exclusief karakter. Uitgangspunt van art. 5:1 lid 2 is dat de eigenaar
‘met uitsluiting van eenieder’ de bevoegdheid toekomt tot het vrije gebruik van de zaak. Daarmee
kent het eigendomsrecht een exclusief karakter. Dit betekent dat de eigenaar zijn recht kan
handhaven tegenover iedereen die hem belet in de rechtmatige uitoefening van zijn recht. Het recht
van de eigenaar heeft aldus ‘absolute werking’. Art. 5:2 BW geeft de eigenaar de bevoegdheid zijn
zaak van eenieder die haar zonder recht houdt, op te eisen. Aldus kan de eigenaar zijn recht ook
handhaven tegenover iemand die de zaak onrechtmatig onder zich heeft verkregen. Dit is een
consequentie van de regel dat een eigenaar zijn recht tegen iedereen kan inroepen. Indien de zaak
uit zijn macht raakt, volgt zijn recht de zaak. Deze speciale toepassing van de absoluutheid van het
recht van de eigenaar noemt men ‘zaaksgevolg’ of ook wel ‘droit de suite’. Een andere toepassing
van de regel dat het recht van de eigenaar tegen iedereen werkt, is dat de eigenaar de hem
toebehorende zaak kan opeisen indien zij zich onder een failliete persoon bevindt. De eigenaar is op
grond van de absolute werking van zijn recht ‘separatist’.
§2.1 Eigendom
De eigenaar kan anderen van het genot van de zaak uitsluiten. Art. 5:1 lid 2 BW bepaalt dat het de
eigenaar vrijstaat met uitsluiting van eenieder van de zaak gebruik te maken. Hij heeft aldus het recht
op het vrije genot van de zaak en hij kan andere van dit genot buitensluiten.
De eigenaar kan ook anderen het genot van de zaak toestaan. De eigenaar is vrij een ander van zijn
zaak gebruik te laten maken. Hij kan daarvoor een tegenprestatie vragen.
De eigenaar is met uitsluiting van anderen bevoegd om over de zaak te beschikken. Naast het vrije
genot komt de eigenaar met uitsluiting van eenieder het recht toe om over zijn zaak te beschikken.
De eigenaar kan het beschikkingsrecht ook door een ander laten uitoefenen. Ook het recht te
beschikken over datgene waarvan men eigenaar is, kan men door een ander laten uitoefenen. Het
genots- en beschikkingsrecht van de eigenaar is niet onbeperkt. Dit vindt zijn uitdrukking in art. 5:1
lid 2 BW. Het stelt weliswaar voorop dat de eigenaar het vrije gebruik van zijn zaak toekomt, maar
laat daarop onmiddellijk volgens ‘mits dit gebruik niet strijdt met rechten van anderen en de op
wettelijke voorschriften en regels van ongeschreven recht gegronde beperkingen daarbij in acht
worden genomen’.
Beperkingen van het recht van de eigenaar door rechten van anderen. Hebben ook anderen
tegenover de eigenaar recht op gebruik van de zaak, dan beperkt dit het vrije gebruik door de
eigenaar.
Beperkingen van het recht van de eigenaar door de wet. Er zijn tal van wettelijke regelingen die de
eigenaar in zijn genots- en beschikkingsrecht beperken. Beperking van het recht van de eigenaar
door het ongeschreven recht. Ook het ongeschreven recht begrenst het vrije genotsrecht van de
eigenaar. In het bijzonder stellen de niet wettelijk vastgestelde regels van betamelijk gedrag grenzen
aan de uitoefening van zijn eigendomsrecht.
Misbruik van (eigendoms)recht. De eigenaar die zijn eigendomsbevoegdheden op zodanige wijze
uitoefent dat tegenover zijn belang een onevenredig grote schade bij een ander staat, schendt een
betamelijkheidsregel, die ‘misbruik van eigendomsrecht’ oplevert. Art. 3:13 lid 1 BW geeft een
algemene bepaling met betrekking tot misbruik van bevoegdheden.
Bij misbruik van recht ligt de nadruk op de uitoefening van een subjectief recht. Bij ‘hinder’ gaar het
erom dat de één de ander zodanig in de uitoefening van diens subjectieve recht belemmert, dat die
ander dat niet hoeft te accepteren. Misbruik van eigendomsrecht en hinder kennen dikwijls ook een
verbintenisrechtelijk aspect. Misbruik kan van recht tegenover de benadeelde een onrechtmatige
daad als bedoeld in art. 6:162 BW opleveren. De afweging van de wederzijdse belangen kan echter
meebrengen dat het eisen van afbraak misbruik van eigendomsrecht opleverde, maar dit brengt nog
geen onrechtmatige daad mee. Exclusief karakter. Uitgangspunt van art. 5:1 lid 2 is dat de eigenaar
‘met uitsluiting van eenieder’ de bevoegdheid toekomt tot het vrije gebruik van de zaak. Daarmee
kent het eigendomsrecht een exclusief karakter. Dit betekent dat de eigenaar zijn recht kan
handhaven tegenover iedereen die hem belet in de rechtmatige uitoefening van zijn recht. Het recht
van de eigenaar heeft aldus ‘absolute werking’. Art. 5:2 BW geeft de eigenaar de bevoegdheid zijn
zaak van eenieder die haar zonder recht houdt, op te eisen. Aldus kan de eigenaar zijn recht ook
handhaven tegenover iemand die de zaak onrechtmatig onder zich heeft verkregen. Dit is een
consequentie van de regel dat een eigenaar zijn recht tegen iedereen kan inroepen. Indien de zaak
uit zijn macht raakt, volgt zijn recht de zaak. Deze speciale toepassing van de absoluutheid van het
recht van de eigenaar noemt men ‘zaaksgevolg’ of ook wel ‘droit de suite’. Een andere toepassing
van de regel dat het recht van de eigenaar tegen iedereen werkt, is dat de eigenaar de hem
toebehorende zaak kan opeisen indien zij zich onder een failliete persoon bevindt. De eigenaar is op
grond van de absolute werking van zijn recht ‘separatist’.
