Samenvatting onderwijs in Vlaanderen

Onderwijs in Vlaanderen
1. De evolutie van het Vlaams onderwijs van 1830-2021.......................................................................3
1.1. 2 basisscholen in 1 straat: de geschiedenis biedt een verklaring................................................3
1.1.1. 1ste schoolstrijd (1878 – 1884)...............................................................................................3
1.1.2. Na WOII................................................................................................................................4
1.1.3. 2de schoolstrijd......................................................................................................................4
1.1.4. Schoolpact (1958 – 1959).....................................................................................................4
1.1.5. Impact van het schoolpact....................................................................................................5
1.2. Het onderwijsbeleid in de huidige tijd........................................................................................6
1.2.1. Scholen (en hun leerlingen) per net (macroniveau)..................................................................6
1.2.2. Onderwijsbevoegdheden (macroniveau)..................................................................................6
1.2.2.1. Controle en inspectie.....................................................................................................6
1.2.3. Pedagogische begeleidingsdiensten (macro/mesoniveau).......................................................7
1.2.4. Scholengemeenschappen en scholengroepen (macro/mesoniveau).......................................7
1.2.5. Netoverschrijdende en andere ‘vernieuwende’ initiatieven (macro/mesoniveau)..................7
2. Leerplannen en ontwikkelingsdoelen.................................................................................................8
2.1. Ontwikkelingsdoelen vs. eindtermen..........................................................................................8
2.1.1. Waarom geen eindtermen voor kleuters?............................................................................8
2.1.2. Controle: garantie voor het ‘minimum’................................................................................8
2.2. Leerplannen.................................................................................................................................8
2.3. Leerplan van het Katholiek onderwijs Vlaanderen......................................................................8
2.3.1. De krachtlijnen van ZILL........................................................................................................8
2.3.2. De leeruitkomst van ZILL.......................................................................................................9
2.3.3. Het ordeningskader van ZILL.................................................................................................9
2.3.4. De krachtige leeromgeving vanuit ZILL-perspectief............................................................11
2.3.4.1. Focus bepalen..............................................................................................................12
2.3.4.2. Onderwijsarrangementen............................................................................................12
3. De taken van de kleuteronderwijzer.................................................................................................13
3.1. Het beroepsprofiel.....................................................................................................................13
3.1.1. Definitie..............................................................................................................................13
3.1.2. Indeling van de 10 type functies in drie clusters.................................................................13
3.2. Basiscompetenties.....................................................................................................................14
3.2.1. Begripsomschrijving............................................................................................................14
3.2.2. Indeling in 10 functionele gehelen en 8 attitudes (beroepshoudingen).............................14
3.3. Domeinspecifieke en opleidingsspecifieke leerresultaten (DLR en OLR)...................................20
3.3.1. Begripsomschrijving............................................................................................................20

, 3.3.2. Indeling in 10 domeinspecifieke leerresultaten (DLR)........................................................21
3.3.3. Opleidingsspecifieke leerresultaten (OLR) en interculturele competenties EBAKO............22
3.4. Rechten en plichten...................................................................................................................23
3.4.1. Loopbaan............................................................................................................................23
3.4.2. Discretieplicht.....................................................................................................................23
4. Onderwijsstructuur...........................................................................................................................24
4.1. (Gewoon) basisonderwijs..........................................................................................................24
4.1.1. Kleuteronderwijs.................................................................................................................25
4.1.2. Lager onderwijs...................................................................................................................25
4.2. Buitengewoon onderwijs...........................................................................................................25
4.2.1. Opdeling in types................................................................................................................26
4.2.2. Leeftijdsvoorwaarden.........................................................................................................26
4.2.3. Verslag voor toegang tot het buitengewoon onderwijs......................................................27
4.3. Het zorgcontinuüm....................................................................................................................27
4.4. Maatregelen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (M-decreet)........................31

,1. De evolutie van het Vlaams onderwijs van 1830-2021
1.1. 2 basisscholen in 1 straat: de geschiedenis biedt een
verklaring
- Onafhankelijkheid (ontstaan) België 1830
 Onafhankelijkheidsverklaring had ook grondwet met veel vrijheden ook onderwijs
 Staat was niet verplicht onderwijs in te richten onderwijs werd uit handen gegeven
 1830 – 1879: katholieke staatscholen= organisatie van het onderwijs is de kerk,
godsdienst verplicht op het programma, bisschoppen hadden controle, geen
overheidscontrole
 Onderwijsniveau daalde sterk
- Schoolwet van minister Nothomb (1842)
 Elke gemeente moet een lagere gemeenteschool hebben die gecontroleerd moest
worden door de rijksinspectie
 Als er al een school was kon deze geadopteerd worden
 Gemeenten zonder school richtte er een op, de rooms-katholieke kerk mocht hier
instaan voor het godsdienstonderricht en ook de controle hierop (de diocesane
inspectie)
 Vrij onderwijs werd gesubsidieerd door de staat
 Heel het Belgische lager onderwijs katholiek onderwijs
- Macht van de kerk moeilijk verteerbaar voor liberale partij
- In steden verzwakte het confessionele karakter (niet op het platteland)
- Liberalen winnen verkiezing (1878) 1ste schoolstrijd (godsdienstoorlog)

1.1.1.1ste schoolstrijd (1878 – 1884)
- Pierre van Humbeeck (toenmalig minister van openbaar onderwijs)
 Bande godsdienst uit het programma in alle officiële scholen
 Gemeenten werden verboden vrije scholen te subsidiëren
 En werden verplicht minstens 1 neutrale school op te richten
- Eerste schoolstrijd
 Liberalen wilden het onderwijs onkerkelijken – katholieken wilden het religieuze karakter
vrijwaren
 Conflict tussen rijksonderwijs en katholiek onderwijs
 Katholieken zagen eerste schoolstrijd als strijd om de ziel van het kind en tegen scholen
zonder god
- Katholieken deden beroep op artikel 24 van de grondwet (1879)
 Belgisch onderwijs was vrij
 Gaf hun het recht eigen onderwijs in te richten
 Grote vakantie van 1879 honderden nieuwe katholieke lagere scholen
 Officiële rijksscholen liepen leeg ongelukswet katholieke kerk (=elke medewerking of
deelname aan het officiële rijksonderwijs is een zonde)
- Leerlingenaantal
 1879: aantal leerlingen in katholiek onderwijs 13% van de totale bevolking
 1880: 61% van de totale bevolking
 In ieder dorp een België een katholieke school en een gemeenteschool
- Onderwijsrust

, 1.1.2.Na WOII
- Opkomst secundair onderwijs probleem van subsidiëring (katholiek onderwijs)
 Breidde sterk uit
 Inkrimping aantal geestelijken
 Katholiek onderwijs moest beroep doen op leken moesten betaald worden
katholieken konden dit zelf niet bekostigen
- Liberalen en socialisten:
 ‘Katholieke hadden luxe van eigen schoolnet en moesten dit dan ook zelf bekostigen’
 Neutrale officiële onderwijs was voor iedereen en dus moest de staat dat betalen
- Katholieken:
 Vinden dat met artikel 24 (grondwettelijke vrijheid van onderwijs) onderwijs financieel
mogelijk gemaakt moest worden
 Vonden dat officieel onderwijs door minder leerlingen slechts een aanvullende rol had en
overbodig gemaakt kon worden
- Socialisten en liberalen eisten financiële garanties om neutrale net uit te breiden
- Verkiezingen van 1954
 Christelijke volkspartij (CVP) verloor de verkiezing
 Socialistisch-liberale coalitie werd gevormd
 Léo Collard werd aangesteld als onderwijsminister deed een aantal correcties
1. Ontsloeg 110 katholieke leerkrachten in het officieel onderwijs om de neutraliteit te
waarborgen
2. Diende een wetsontwerp in om de subsidies van het vrij onderwijs drastisch te
verminderen
3. Wetsvoorstel om nieuwe rijksscholen op het niveau van kleuter- en lager onderwijs
op te richten (voor het eerst in Belgische geschiedenis)
- Resultaat was een ware opstand
 Politieke partijen verloren greep op de situatie
 Land stond in rep en roer
 Tweede schoolstrijd

1.1.3.2de schoolstrijd
- Nieuw ideologisch conflict
- Strijd om middelen
 Hoeveel scholen mag de staat nog oprichten
 Hoe uitgebreid mogen de subsidies aan het vrij onderwijs zijn
- Verkiezingen 1958
 Overwinning voor katholieken in Vlaanderen
 Overwinning socialisten en liberalen in Wallonië
 Nood aan onderhandeling SCHOOLPACT ontstaat

1.1.4.Schoolpact (1958 – 1959)
- Schoolpact = compromis
- Erkenning 2 soorten onderwijs (indeling op basis van inrichtende macht):
 Officieel onderwijs
 Vrij onderwijs
- Waarborgen door toekennen van donaties of subsidies
 Gevolg: onderwijsaandeel in de rijksbegroting stijgt fors (naar 21%)
- Zorgt voor onderwijsvrede
- Inschrijving is gratis door subsidies