OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C
DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN
Inhoudsopgave
DEEL 1 DOELGERICHT WERKEN.......................................................................................... 3
Inleiding........................................................................................................................... 3
het didactisch model....................................................................................................... 4
doelstellingen: leren, geen vrijblijvende aangelegenheid!...............................................4
begripsomschrijving..................................................................................................... 5
taxonomie van bloom: algemeen.................................................................................5
inhoudsniveaus in de taxonomie van bloom.................................................................5
gedragsniveaus binnen de taxonomie van bloom.........................................................6
betekenis van de taxonomie in fucntie van doelgerichtheid.........................................9
doelgericht werken aan leergebied overschrijdende eindtermen en leerplandoelen. .11
hoofdstuk 1: didactische werkvormen..............................................................................12
inleiding......................................................................................................................... 12
een scala aan didactische werkvormen.........................................................................12
wat zijn didactische werkvormen?..............................................................................12
indeling van didactische werkvormen........................................................................12
aanbiedende werkvorm................................................................................................. 14
uitleggen.................................................................................................................... 14
Vertellen..................................................................................................................... 14
Demonstreren............................................................................................................. 15
Film-en/of audiofragment........................................................................................... 16
Gespreksvormen............................................................................................................ 17
Valkuilen bij gesprekvormen (TIPS & tricks)...............................................................17
Onderwijsleergesprek................................................................................................. 18
Het kringgesprek........................................................................................................ 19
Het reflectiegesprek................................................................................................... 20
Doelgerichte vragen stellen........................................................................................ 20
Vragen indelen........................................................................................................... 21
Aandachtspunten bij vragen stellen...........................................................................25
Opdrachtsvormen.......................................................................................................... 27
Opdrachten: (Individuele) oefenmomenten................................................................27
Spelvormen................................................................................................................... 31
Rollenspel................................................................................................................... 31
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 1
, Simulatiespel.............................................................................................................. 32
dramatiseren.............................................................................................................. 32
Leerspelen.................................................................................................................. 32
Complexe werkvormen.................................................................................................. 33
contractwerk.............................................................................................................. 33
Hoekenwerk................................................................................................................ 35
besluit............................................................................................................................ 36
verband doelstelling – didactische werkvorm.............................................................36
variëren is belangrijk................................................................................................. 37
HOOFDSTUK 2: Leermiddelen........................................................................................... 37
Inleiding......................................................................................................................... 37
Het bord......................................................................................................................... 38
Wat moet er op mijn (digitaal)bord komen?...............................................................39
Waar zal ik wat noteren?............................................................................................ 40
Wanneer breng ik bepaalde gegevens op het bord aan?............................................40
Hoe noeteer ik mijn inhoud?.......................................................................................41
Methodes....................................................................................................................... 42
Digitale media............................................................................................................... 42
SYNTHESE DOELGERICHTHEID.......................................................................................... 44
Wisselwerking doelen en beginsituatie.......................................................................44
Verband doelstellingen – leerinhoud en leerstof.........................................................44
Verband doelstellingen – didactische principes..........................................................45
Doelgericht evalueren................................................................................................ 45
DEEL 2: DIFFERENTIATIE................................................................................................... 46
iNLEIDING...................................................................................................................... 46
Diversiteit als norm....................................................................................................... 46
Diversiteit................................................................................................................... 46
Gelijke onderwijskansen............................................................................................. 46
Differentiatie.................................................................................................................. 47
Model.......................................................................................................................... 47
Definitie...................................................................................................................... 49
Groeperen van leerlingen........................................................................................... 50
Meesterschap................................................................................................................ 52
Ondersteunen............................................................................................................. 53
Uitdagen..................................................................................................................... 54
Het vertrekpunt............................................................................................................. 55
De leerling als startpunt............................................................................................. 55
De leerling in relatie tot de doelen.............................................................................55
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 2
, Strategieën.................................................................................................................... 56
Tempodifferentiatie.................................................................................................... 57
Het BHV-model........................................................................................................... 57
Contractwerk.............................................................................................................. 60
Steigerleren of scaffolding.......................................................................................... 62
DEEL 1 DOELGERICHT WERKEN
INLEIDING
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 3
, Doelgericht werken houdt 2 belangrijke zaken in:
De doelen moeten helder zijn zodat je een duidelijk beeld hebt over wat er in de
les geleerd moet worden.
De leerkracht moet duidelijk formuleren wat hij met de les/lessenreeks wil
bereiken.
Het is essentieel dat alle componenten van het didactisch model op een doordachte
manier worden ingevuld zodat alle doelen op de meest efficiënte en effectieve manier
bereikt worden.
HET DIDACTISCH MODEL
Om leerresultaten te bekomen bij leerlingen creëer je een bepaalde onderwijsleersituatie.
Hierbij bepaal je verschillende elementen (leerinhoud & leerstof, leermiddelen,
didactische werkvormen, evaluatie en didactische principes) in relatie tot de beginsituatie
en doelstellingen.
Via doelstellingen drukken
we verwachte leerresultaten uit.
De keuze van de na te streven doelstellingen is afhankelijk van de beginsituatie
De na te streven doelstellingen vereisen een bepaalde beginsituatie
We moeten een onderwijsleersituatie creëren om leerprocessen op gang te
brengen en zodoende om leerresultaten te realiseren
Je selecteert de leerinhoud die je opneemt in je doelstellingen
Je kiest geschikte leerstof om de leerinhouden aan te brengen
Je kiest passende didactische werkvormen en leermiddelen om de
doelstellingen op een efficiënte manier te bereiken. Hierbij houd je rekening met
de didactische principes
Om na te gaan of en in welke mate de leerlingen de doelstellingen effectief bereikt
hebben, ga je doelgericht evalueren
Er is een mentale voorbereiding nodig om alle componenten doelgericht uit te werken.
Je probeert als leerkracht vooraf voor te stelle, hoe het er in een bepaalde les zal
aan toe gaan, welke vragen er gesteld zullen worden, welke voorkennis zij
hebben, welke fouten ze kunnen maken, hoe je zal bijsturen, …
DOELSTELLINGEN: LEREN, GEEN VRIJBLIJVENDE AANGELEGENHEID!
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 4
DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN
Inhoudsopgave
DEEL 1 DOELGERICHT WERKEN.......................................................................................... 3
Inleiding........................................................................................................................... 3
het didactisch model....................................................................................................... 4
doelstellingen: leren, geen vrijblijvende aangelegenheid!...............................................4
begripsomschrijving..................................................................................................... 5
taxonomie van bloom: algemeen.................................................................................5
inhoudsniveaus in de taxonomie van bloom.................................................................5
gedragsniveaus binnen de taxonomie van bloom.........................................................6
betekenis van de taxonomie in fucntie van doelgerichtheid.........................................9
doelgericht werken aan leergebied overschrijdende eindtermen en leerplandoelen. .11
hoofdstuk 1: didactische werkvormen..............................................................................12
inleiding......................................................................................................................... 12
een scala aan didactische werkvormen.........................................................................12
wat zijn didactische werkvormen?..............................................................................12
indeling van didactische werkvormen........................................................................12
aanbiedende werkvorm................................................................................................. 14
uitleggen.................................................................................................................... 14
Vertellen..................................................................................................................... 14
Demonstreren............................................................................................................. 15
Film-en/of audiofragment........................................................................................... 16
Gespreksvormen............................................................................................................ 17
Valkuilen bij gesprekvormen (TIPS & tricks)...............................................................17
Onderwijsleergesprek................................................................................................. 18
Het kringgesprek........................................................................................................ 19
Het reflectiegesprek................................................................................................... 20
Doelgerichte vragen stellen........................................................................................ 20
Vragen indelen........................................................................................................... 21
Aandachtspunten bij vragen stellen...........................................................................25
Opdrachtsvormen.......................................................................................................... 27
Opdrachten: (Individuele) oefenmomenten................................................................27
Spelvormen................................................................................................................... 31
Rollenspel................................................................................................................... 31
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 1
, Simulatiespel.............................................................................................................. 32
dramatiseren.............................................................................................................. 32
Leerspelen.................................................................................................................. 32
Complexe werkvormen.................................................................................................. 33
contractwerk.............................................................................................................. 33
Hoekenwerk................................................................................................................ 35
besluit............................................................................................................................ 36
verband doelstelling – didactische werkvorm.............................................................36
variëren is belangrijk................................................................................................. 37
HOOFDSTUK 2: Leermiddelen........................................................................................... 37
Inleiding......................................................................................................................... 37
Het bord......................................................................................................................... 38
Wat moet er op mijn (digitaal)bord komen?...............................................................39
Waar zal ik wat noteren?............................................................................................ 40
Wanneer breng ik bepaalde gegevens op het bord aan?............................................40
Hoe noeteer ik mijn inhoud?.......................................................................................41
Methodes....................................................................................................................... 42
Digitale media............................................................................................................... 42
SYNTHESE DOELGERICHTHEID.......................................................................................... 44
Wisselwerking doelen en beginsituatie.......................................................................44
Verband doelstellingen – leerinhoud en leerstof.........................................................44
Verband doelstellingen – didactische principes..........................................................45
Doelgericht evalueren................................................................................................ 45
DEEL 2: DIFFERENTIATIE................................................................................................... 46
iNLEIDING...................................................................................................................... 46
Diversiteit als norm....................................................................................................... 46
Diversiteit................................................................................................................... 46
Gelijke onderwijskansen............................................................................................. 46
Differentiatie.................................................................................................................. 47
Model.......................................................................................................................... 47
Definitie...................................................................................................................... 49
Groeperen van leerlingen........................................................................................... 50
Meesterschap................................................................................................................ 52
Ondersteunen............................................................................................................. 53
Uitdagen..................................................................................................................... 54
Het vertrekpunt............................................................................................................. 55
De leerling als startpunt............................................................................................. 55
De leerling in relatie tot de doelen.............................................................................55
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 2
, Strategieën.................................................................................................................... 56
Tempodifferentiatie.................................................................................................... 57
Het BHV-model........................................................................................................... 57
Contractwerk.............................................................................................................. 60
Steigerleren of scaffolding.......................................................................................... 62
DEEL 1 DOELGERICHT WERKEN
INLEIDING
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 3
, Doelgericht werken houdt 2 belangrijke zaken in:
De doelen moeten helder zijn zodat je een duidelijk beeld hebt over wat er in de
les geleerd moet worden.
De leerkracht moet duidelijk formuleren wat hij met de les/lessenreeks wil
bereiken.
Het is essentieel dat alle componenten van het didactisch model op een doordachte
manier worden ingevuld zodat alle doelen op de meest efficiënte en effectieve manier
bereikt worden.
HET DIDACTISCH MODEL
Om leerresultaten te bekomen bij leerlingen creëer je een bepaalde onderwijsleersituatie.
Hierbij bepaal je verschillende elementen (leerinhoud & leerstof, leermiddelen,
didactische werkvormen, evaluatie en didactische principes) in relatie tot de beginsituatie
en doelstellingen.
Via doelstellingen drukken
we verwachte leerresultaten uit.
De keuze van de na te streven doelstellingen is afhankelijk van de beginsituatie
De na te streven doelstellingen vereisen een bepaalde beginsituatie
We moeten een onderwijsleersituatie creëren om leerprocessen op gang te
brengen en zodoende om leerresultaten te realiseren
Je selecteert de leerinhoud die je opneemt in je doelstellingen
Je kiest geschikte leerstof om de leerinhouden aan te brengen
Je kiest passende didactische werkvormen en leermiddelen om de
doelstellingen op een efficiënte manier te bereiken. Hierbij houd je rekening met
de didactische principes
Om na te gaan of en in welke mate de leerlingen de doelstellingen effectief bereikt
hebben, ga je doelgericht evalueren
Er is een mentale voorbereiding nodig om alle componenten doelgericht uit te werken.
Je probeert als leerkracht vooraf voor te stelle, hoe het er in een bepaalde les zal
aan toe gaan, welke vragen er gesteld zullen worden, welke voorkennis zij
hebben, welke fouten ze kunnen maken, hoe je zal bijsturen, …
DOELSTELLINGEN: LEREN, GEEN VRIJBLIJVENDE AANGELEGENHEID!
OP WEG NAAR MEESTERSCHAP C: DE LAT HOOG VOOR IEDEREEN 4
