Samenvatting: wiskunde
Inhoudsopgave
Les 1: getallen ...................................................................................................................................... 2
Getalbegrip ....................................................................................................................................... 2
Hoe komen kleuters tot getalbegrip? ............................................................................................ 3
Getalbegrip – aantalaspect – sorteren ..................................................................................... 3
Getalbegrip – volgordeaspect – seriëren ................................................................................. 7
Les 2: getallen (vervolg) ................................................................................................................... 10
De verschillende fasen in het ontwikkelingsproces van het leren tellen ................................. 10
Tellen via herkennen .................................................................................................................. 10
Het akoestisch tellen .................................................................................................................. 11
Van asynchroon naar synchroon tellen .................................................................................. 12
Oog voor verschillende getalbetekenissen ............................................................................ 13
Resultatief tellen ......................................................................................................................... 14
Verkort tellen ............................................................................................................................... 14
Les 3: theorie getallen ....................................................................................................................... 15
Voorstellen van getallen ................................................................................................................ 15
Symboolbewustzijn ......................................................................................................................... 15
Concrete en abstracte symbolen............................................................................................ 16
Hoe leren kleuters omgaan met symbolen? .......................................................................... 16
Getalbeelden ................................................................................................................................. 17
Soorten getalbeelden ............................................................................................................... 17
Cijfersymbolen ................................................................................................................................ 18
Ontluikende gecijferdheid ............................................................................................................ 19
Aanzet tot de eerste rekenhandelingen van de basisschool ................................................... 19
Splitsen ......................................................................................................................................... 20
Inclusie-inzicht als voorwaarde voor splitsen, optellen en aftrekken ....................................... 20
Splitsen in de kleuterklas ................................................................................................................ 21
Vermeerderen en verminderen als aanzet tot optellen en aftrekken ..................................... 22
Vermeerderen ............................................................................................................................ 22
Rangtelwoorden ............................................................................................................................. 23
Bijlagen ............................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Les 4: activiteiten getallen ................................................................................................................ 23
Didactiek ......................................................................................................................................... 23
Doelen ............................................................................................................................................. 23
Link tussen wiskunde en taal ..................................................................................................... 23
Getallen in hoeken ......................................................................................................................... 24
, Les 5: activiteiten getallen ................................................................................................................ 24
Algemene richtlijn ........................................................................................................................... 24
Les 6: theorie ruimte .......................................................................................................................... 27
De ontwikkeling van het ruimtelijk voorstellingsvermogen ........................................................ 27
De drie groeilijnen ...................................................................................................................... 28
Ruimtelijke oriëntatie en ruimtelijke relaties ................................................................................. 28
Enkele basisbegrippen .............................................................................................................. 28
Ruimtebegrip bij volwassenen vs ruimtebegrip bij kleuters ................................................... 29
Ruwe groeilijn .............................................................................................................................. 29
Concrete ruimtelijke relaties (vanaf 4 jaar)............................................................................. 32
Vormen ............................................................................................................................................ 34
Les 1: getallen
Getalbegrip
Een getal heeft meerdere betekenissen: getal als naam, als code, als
hoeveelheid/aantal en als maat.
We kunnen met een getal een aantal (een groep) bedoelen. We spreken
dan over het aantalaspect of hoeveelheidsaspect of kardinaalaspect van
een getal of van een aantalgetal.
§ Het getal 8 kan een aantal voorwerpen aanduiden: een groepje van 8,
zoals 8 knikkers.
We kunnen met een getal ook de plaats van een voorwerp in een rij of
andere ordening aangeven. We spreken dan over het volgordeaspect of
ordeningsaspect/ordinaalaspect van een getal of van een volgordegetal of
telgetal.
§ Het getal 8 kan slaan op 1 ding binnen een hoeveelheid of groep. Het
geeft dan aan welke plaats dat ding inneemt, zoals: Jan staat op de
8ste plaats of op plaats 8.
Dus, wanneer kunnen we spreken van getalbegrip bij kleuters?
Aantal: een groep à aantalaspect
Het getal ‘acht’
Plaats in een rij: volgorde – 1 element à volgordeaspect
Inhoudsopgave
Les 1: getallen ...................................................................................................................................... 2
Getalbegrip ....................................................................................................................................... 2
Hoe komen kleuters tot getalbegrip? ............................................................................................ 3
Getalbegrip – aantalaspect – sorteren ..................................................................................... 3
Getalbegrip – volgordeaspect – seriëren ................................................................................. 7
Les 2: getallen (vervolg) ................................................................................................................... 10
De verschillende fasen in het ontwikkelingsproces van het leren tellen ................................. 10
Tellen via herkennen .................................................................................................................. 10
Het akoestisch tellen .................................................................................................................. 11
Van asynchroon naar synchroon tellen .................................................................................. 12
Oog voor verschillende getalbetekenissen ............................................................................ 13
Resultatief tellen ......................................................................................................................... 14
Verkort tellen ............................................................................................................................... 14
Les 3: theorie getallen ....................................................................................................................... 15
Voorstellen van getallen ................................................................................................................ 15
Symboolbewustzijn ......................................................................................................................... 15
Concrete en abstracte symbolen............................................................................................ 16
Hoe leren kleuters omgaan met symbolen? .......................................................................... 16
Getalbeelden ................................................................................................................................. 17
Soorten getalbeelden ............................................................................................................... 17
Cijfersymbolen ................................................................................................................................ 18
Ontluikende gecijferdheid ............................................................................................................ 19
Aanzet tot de eerste rekenhandelingen van de basisschool ................................................... 19
Splitsen ......................................................................................................................................... 20
Inclusie-inzicht als voorwaarde voor splitsen, optellen en aftrekken ....................................... 20
Splitsen in de kleuterklas ................................................................................................................ 21
Vermeerderen en verminderen als aanzet tot optellen en aftrekken ..................................... 22
Vermeerderen ............................................................................................................................ 22
Rangtelwoorden ............................................................................................................................. 23
Bijlagen ............................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Les 4: activiteiten getallen ................................................................................................................ 23
Didactiek ......................................................................................................................................... 23
Doelen ............................................................................................................................................. 23
Link tussen wiskunde en taal ..................................................................................................... 23
Getallen in hoeken ......................................................................................................................... 24
, Les 5: activiteiten getallen ................................................................................................................ 24
Algemene richtlijn ........................................................................................................................... 24
Les 6: theorie ruimte .......................................................................................................................... 27
De ontwikkeling van het ruimtelijk voorstellingsvermogen ........................................................ 27
De drie groeilijnen ...................................................................................................................... 28
Ruimtelijke oriëntatie en ruimtelijke relaties ................................................................................. 28
Enkele basisbegrippen .............................................................................................................. 28
Ruimtebegrip bij volwassenen vs ruimtebegrip bij kleuters ................................................... 29
Ruwe groeilijn .............................................................................................................................. 29
Concrete ruimtelijke relaties (vanaf 4 jaar)............................................................................. 32
Vormen ............................................................................................................................................ 34
Les 1: getallen
Getalbegrip
Een getal heeft meerdere betekenissen: getal als naam, als code, als
hoeveelheid/aantal en als maat.
We kunnen met een getal een aantal (een groep) bedoelen. We spreken
dan over het aantalaspect of hoeveelheidsaspect of kardinaalaspect van
een getal of van een aantalgetal.
§ Het getal 8 kan een aantal voorwerpen aanduiden: een groepje van 8,
zoals 8 knikkers.
We kunnen met een getal ook de plaats van een voorwerp in een rij of
andere ordening aangeven. We spreken dan over het volgordeaspect of
ordeningsaspect/ordinaalaspect van een getal of van een volgordegetal of
telgetal.
§ Het getal 8 kan slaan op 1 ding binnen een hoeveelheid of groep. Het
geeft dan aan welke plaats dat ding inneemt, zoals: Jan staat op de
8ste plaats of op plaats 8.
Dus, wanneer kunnen we spreken van getalbegrip bij kleuters?
Aantal: een groep à aantalaspect
Het getal ‘acht’
Plaats in een rij: volgorde – 1 element à volgordeaspect
