Hematologie 1
Samenstelling van bloed
Bloedbestandsdelen:
- Cellulair gedeelte: RBC, BWC, bloedplaatjes
- Waterig gedeelte: Plasma met 10% opgeloste stoffen (vnl EW)
Hoeveelheid bloed in ons lichaam:
- Volwassenen: gewicht/13 (±5L), Kinderen: gewicht/11
pH en viscositeit:
- pH= 7,34
- Viscositeit wordt bepaald door de aanwezigheid van eiwitten en door de “stugheid” vd RBC
Functies bloed:
- Transport (O2, EW en hormonen)
- Temperatuur
- Bescherming
- Zuur-base evenwicht
- Herstelfunctie
Soorten bloedvaten:
- Ader (Vene)
- Slagader (Arterie)
- Kleine slagader (Arteriole)
- Haarvat (Capillair)
Anticoagulantia
Vragen:
- Wat is een anticoagulans: (bio)chemische stof dat het stollingsproces stopt
- Principe: geen aanmaak van trombine door het vastzetten van Ca 2+
- Laatste fase van bloedstolling: fibrogeen trombine
→
fibrine
- Kleuren vd anticoagulans: EDTA: paars, CITRAAT: lichtblauw(stol) en zwart, Heparine: groen
- Celtelling: EDTA, stollingstest: CITRAAT
- Serum = zonder anticoagulans/stollingsmiddelen, plasma= met anticoagulantia
Bezinkingssnelheid van RBC
Definitie:
- De afstand die de RBC per eenheid van tijd zal afleggen (in mm).
Fasen van bezinking:
- Aggregatie: rouleaux-vorming
- Sedimentatie: bezinking van gevormde aggregaten
Pagina 1 van 12
, - Pakking: opeenstapelen cellen
Westergreen-methode (gouden standaard)
- 1 volume citraat, 4 volume bloed
- Aflezing na 1 en 2 uur
Beïnvloedende factoren:
- Plasma-eiwitten
- RBC
- Positie tube, temperatuur en stabiliteit vd drager
Fysiologische invloeden op BSE:
- Leeftijd -> ↑
- Geslacht -> vrouwen ↑
- Zwangerschap
- Geen invloed: maaltijd en temperatuur
Ref waarden:
- Mannen <10 mm
- Vrouwen <20 mm
Hematocriet
Definities:
- Scheiding van bloed
- Volumefractie vd RBC
- Eenheid: vol/vol, % of L/L
Beïnvloedende factoren:
- Trapped plasma: onstolbaar bloed laten bezinken in een buis
o 2 fracties: cellulair en plasma
- Centrifugatie-snelheid en tijdsduur
Praktische uitvoering:
- Microcentrifuge: 12000 - 16000 RPM, 6 - 10 minuten
- Elektronische hct-meting: berekenen van MCV en zo omvormen naar Hct
Ref waarden:
- Mannen: 40-54%
- Vrouwen: 37-44 %
- Verhoogt licht met de leeftijd
Vragen:
- Bepaling met EDTA-bloed
- Hematocriet: volumefractie, BSE: bloedbezinking
Pagina 2 van 12
,Hematopoiese
Het ontstaan en ontwikkelen van bloedcellen:
- Foetus: vruchtzak, lever en milt
- Kind: beenmerg
- Volwassenen: Vertebrea, ribben, sternum en schedel
Beenmerg:
- Compact been: gesloten zonder holten (buitenzijde: periosteum, bindweefsel)
- Spongieus been: elkaar overlopende holten
- Rood beenmerg: bloed aanmakende weefsel
- Geel beenmerg: vetweefsel
Structuur beenmerg:
- Cellulaire matrix:
o Vetcellen
o Fibroblasten
o macrofagen
- Extracellulaire matrix: matrix-eiwitten
- Hematopoietische cellen
Afname van beenmerg:
- Beenmergpunctie
- Diagnose van leukemie en anemie
- In de heupkam of sternum
- Daarna wordt er een uitstrijkje gemaakt
Ontwikkeling vd bloedcellen:
- RBC (erytrocyt)
- Bloedplaatjes(trombocyt)
- WBC (leukocyt)
De stamcel:
- Zelfvernieuwend: productie van dochtercellen
Pagina 3 van 12
, - Differentiëren
- CD34+ antigen
Groeifactoren:
- Proliferatie, differentiatie en maturatie reguleren
- Door het specifiek binden op receptoren van de targetcellen (werken lokaal of op afstand)
- Groeifactoren: IL-3 en GM-CSF
- EPO: werkt enkel op de rode cellijn, net als IL-5, M-CSF en G-CSF
= bloedplasma
Uitrijping van bloedcellen:
- Normale uitrijping:
o de celuitrijping gaat van de minst uitgerijpte cel tot de meest uitgerijpte
o Ontwikkeling is een continu systeem
o Celkern + cytoplasma zullen synchroon ontwikkelen
- WBC:
Myeloblast
Promyelocyt
Myelocyt
Metamyelocyt
Granulocyt
o Cytoplasma
Verlies van basofilie (minder RNA)
Cytoplasmatische korrels
o Kernuitrijping
o Grootte: neemt af met de tijd
- RBC:
Pro-erytroblast
…
Erytrocyt
o Cytoplasma
Blauwkleuring
Hemoglobine is enkel bij erytrocyten
o Kernuitrijping
Kern verdwijnt vanaf reticulocyt
Pagina 4 van 12
, Uitgerijpte RBC heeft enkel hemoglobine
o Grootte: afnemen
o Kern wordt kleiner ten opzichte van cytoplasma
Abnormale celuitrijping:
- Abnormale cytoplasma uitrijping
o Geen/ Veel korrels
o Auerstaafjes
o Laat uitrijpen
- Abnormale kern uitrijping
o Meer dan 1 kern
o Vergrootte kern
- Hiatus leukemicus
o Aanwezigheid van onrijpe vormen
Erytropoiesis
Definitie:
- Ontwikkeling van de RBC
Erytropoëtine (EPO):
- Geproduceerd in de nieren
- RBC na 120 dagen afgebroken
- In het hooggebergte wordt er meer RBC aangemaakt
Overzicht!
Reticulocyten
Pagina 5 van 12
Samenstelling van bloed
Bloedbestandsdelen:
- Cellulair gedeelte: RBC, BWC, bloedplaatjes
- Waterig gedeelte: Plasma met 10% opgeloste stoffen (vnl EW)
Hoeveelheid bloed in ons lichaam:
- Volwassenen: gewicht/13 (±5L), Kinderen: gewicht/11
pH en viscositeit:
- pH= 7,34
- Viscositeit wordt bepaald door de aanwezigheid van eiwitten en door de “stugheid” vd RBC
Functies bloed:
- Transport (O2, EW en hormonen)
- Temperatuur
- Bescherming
- Zuur-base evenwicht
- Herstelfunctie
Soorten bloedvaten:
- Ader (Vene)
- Slagader (Arterie)
- Kleine slagader (Arteriole)
- Haarvat (Capillair)
Anticoagulantia
Vragen:
- Wat is een anticoagulans: (bio)chemische stof dat het stollingsproces stopt
- Principe: geen aanmaak van trombine door het vastzetten van Ca 2+
- Laatste fase van bloedstolling: fibrogeen trombine
→
fibrine
- Kleuren vd anticoagulans: EDTA: paars, CITRAAT: lichtblauw(stol) en zwart, Heparine: groen
- Celtelling: EDTA, stollingstest: CITRAAT
- Serum = zonder anticoagulans/stollingsmiddelen, plasma= met anticoagulantia
Bezinkingssnelheid van RBC
Definitie:
- De afstand die de RBC per eenheid van tijd zal afleggen (in mm).
Fasen van bezinking:
- Aggregatie: rouleaux-vorming
- Sedimentatie: bezinking van gevormde aggregaten
Pagina 1 van 12
, - Pakking: opeenstapelen cellen
Westergreen-methode (gouden standaard)
- 1 volume citraat, 4 volume bloed
- Aflezing na 1 en 2 uur
Beïnvloedende factoren:
- Plasma-eiwitten
- RBC
- Positie tube, temperatuur en stabiliteit vd drager
Fysiologische invloeden op BSE:
- Leeftijd -> ↑
- Geslacht -> vrouwen ↑
- Zwangerschap
- Geen invloed: maaltijd en temperatuur
Ref waarden:
- Mannen <10 mm
- Vrouwen <20 mm
Hematocriet
Definities:
- Scheiding van bloed
- Volumefractie vd RBC
- Eenheid: vol/vol, % of L/L
Beïnvloedende factoren:
- Trapped plasma: onstolbaar bloed laten bezinken in een buis
o 2 fracties: cellulair en plasma
- Centrifugatie-snelheid en tijdsduur
Praktische uitvoering:
- Microcentrifuge: 12000 - 16000 RPM, 6 - 10 minuten
- Elektronische hct-meting: berekenen van MCV en zo omvormen naar Hct
Ref waarden:
- Mannen: 40-54%
- Vrouwen: 37-44 %
- Verhoogt licht met de leeftijd
Vragen:
- Bepaling met EDTA-bloed
- Hematocriet: volumefractie, BSE: bloedbezinking
Pagina 2 van 12
,Hematopoiese
Het ontstaan en ontwikkelen van bloedcellen:
- Foetus: vruchtzak, lever en milt
- Kind: beenmerg
- Volwassenen: Vertebrea, ribben, sternum en schedel
Beenmerg:
- Compact been: gesloten zonder holten (buitenzijde: periosteum, bindweefsel)
- Spongieus been: elkaar overlopende holten
- Rood beenmerg: bloed aanmakende weefsel
- Geel beenmerg: vetweefsel
Structuur beenmerg:
- Cellulaire matrix:
o Vetcellen
o Fibroblasten
o macrofagen
- Extracellulaire matrix: matrix-eiwitten
- Hematopoietische cellen
Afname van beenmerg:
- Beenmergpunctie
- Diagnose van leukemie en anemie
- In de heupkam of sternum
- Daarna wordt er een uitstrijkje gemaakt
Ontwikkeling vd bloedcellen:
- RBC (erytrocyt)
- Bloedplaatjes(trombocyt)
- WBC (leukocyt)
De stamcel:
- Zelfvernieuwend: productie van dochtercellen
Pagina 3 van 12
, - Differentiëren
- CD34+ antigen
Groeifactoren:
- Proliferatie, differentiatie en maturatie reguleren
- Door het specifiek binden op receptoren van de targetcellen (werken lokaal of op afstand)
- Groeifactoren: IL-3 en GM-CSF
- EPO: werkt enkel op de rode cellijn, net als IL-5, M-CSF en G-CSF
= bloedplasma
Uitrijping van bloedcellen:
- Normale uitrijping:
o de celuitrijping gaat van de minst uitgerijpte cel tot de meest uitgerijpte
o Ontwikkeling is een continu systeem
o Celkern + cytoplasma zullen synchroon ontwikkelen
- WBC:
Myeloblast
Promyelocyt
Myelocyt
Metamyelocyt
Granulocyt
o Cytoplasma
Verlies van basofilie (minder RNA)
Cytoplasmatische korrels
o Kernuitrijping
o Grootte: neemt af met de tijd
- RBC:
Pro-erytroblast
…
Erytrocyt
o Cytoplasma
Blauwkleuring
Hemoglobine is enkel bij erytrocyten
o Kernuitrijping
Kern verdwijnt vanaf reticulocyt
Pagina 4 van 12
, Uitgerijpte RBC heeft enkel hemoglobine
o Grootte: afnemen
o Kern wordt kleiner ten opzichte van cytoplasma
Abnormale celuitrijping:
- Abnormale cytoplasma uitrijping
o Geen/ Veel korrels
o Auerstaafjes
o Laat uitrijpen
- Abnormale kern uitrijping
o Meer dan 1 kern
o Vergrootte kern
- Hiatus leukemicus
o Aanwezigheid van onrijpe vormen
Erytropoiesis
Definitie:
- Ontwikkeling van de RBC
Erytropoëtine (EPO):
- Geproduceerd in de nieren
- RBC na 120 dagen afgebroken
- In het hooggebergte wordt er meer RBC aangemaakt
Overzicht!
Reticulocyten
Pagina 5 van 12
