9,5 GEHAALD! UITGEBREIDE SAMENVATTING PSYCHOPATHOLOGIE; ORTHOPEDAGOGISCHE ASPECTEN

Samenvatting psychopathologie
Pedagogische Wetenschappen – jaar 2




1

,Inhoudsopgave
College 1: normale & verstoorde ontwikkeling......................................................................................3
Hoofdstuk 1: introductie....................................................................................................................3
Hoofdstuk 2: theorieën......................................................................................................................6
Hoofdstuk 3: onderzoek...................................................................................................................13
College 2: risicofactoren voor de ontwikkeling (omgevingsfactoren)..................................................15
Hoofdstuk 12: gedrags- en emotionele stoornissen.........................................................................15
College 3: sociale & communicatiestoornissen....................................................................................25
Hoofdstuk 6......................................................................................................................................25
College 4: risicofactoren voor de ontwikkeling (aanlegfactoren).........................................................34
Hoofdstuk 9 (&12)............................................................................................................................34
Hoofdstuk 13: gezondheids- en middelenmisbruik stoornissen.......................................................40
College 5: regulatiestoornissen............................................................................................................42
Hoofdstuk 8......................................................................................................................................42
College 6: stemmingsstoornissen (angst).............................................................................................48
Hoofdstuk 11....................................................................................................................................48
College 7: stemmingsstoornissen (depressie)......................................................................................54
Hoofdstuk 10....................................................................................................................................54
College 8: eetstoornissen.....................................................................................................................61
Hoofdstuk 14....................................................................................................................................61
College 9: regulatiestoornissen............................................................................................................67
Hoofdstuk 6: schizofrenie.................................................................................................................67
College 10: persoonlijkheidsstoornissen..............................................................................................72
Tentaminering:
 meerkeuze & open vragen
 we volgen in deze cursus de ontwikkeling van het kind (zie foto). De hoofstukken uit het
boek lopen dus door elkaar heen.
 de nadruk in deze cursus ligt vooral op de verklaringen van gedrag (theorieën/factoren/enz.).
 alle DSM symptomen hoef je niet te kunnen reproduceren, maar moet je kunnen herkennen.
Je moet bijv. in een casus kunnen herken welke criteria bij welke stoornis hoort.
 Hoofdstuk 7 hoef je niet te kennen.




2

,College 1: normale & verstoorde ontwikkeling
Hoofdstuk 1: introductie
Ontwikkelingspsychopathologie:
 pathologie = ziekteleer, ontstaan en verloop van ziektes.
 pyschopathologie = leer van psychische ziekte.
 ontwikkelingspsychopathologie = benadering om te onderzoeken hoe psychopathologie
door het leven ontwikkeld. We kijken breed naar de ontwikkeling van een kind, met als
belangrijkste domeinen: taal, motoriek & sociaal.
Psychopathologie bevind zich op het gebied van de psychologie en psychiatrie:
 psychologie: leer van het bewustzijn (mensen helpen door therapieën).
 psychiatrie: probeert mensen met stoornissen te behandelen (heeft medische achtergrond).
 orthopedagoog: zitten op hetzelfde gebied van de psychologen, maar gericht op
ontwikkeling van het kind en opvoeding in een context.
 taken als orthopedagoog: beschrijven & verklaren van gedrag.
 opvoeden stopt niet als er sprake is van psychopathologie > specifiek opvoeden
naast normaal opvoeden.

Wat is abnormaal gedrag en normaal gedrag? Dit is lastig te definiëren. Grenzen zijn arbitrair en
veranderen vaak. Het is lastig om een onderscheid te maken tussen wat normaal en wat afwijkend
gedrag is.
Normaal:
 geen noodzaak om iets te doen.
 afwezigheid van een stoornis.
 statisch gegeven (normaalverdeling).
 ideale of gewenste toestand.
 succesvolle adaptie (hangt af van context). Dit is vanuit de ontwikkelingspsychopathologie
de prettigste definitie om mee te werken.
Abnormaal:
 afwijkend gedrag: de normale ontwikkeling is verstoord. Gedrag is niet meer passend bij
ontwikkelingsniveau van het kind. Afwijkend gedrag is dus afhankelijk van het moment dat
het kind het gedrag laat zien (tabellen in je boek kennen met normale ontwikkeling).
 niet ideaal of ongewenst
 niet succesvolle adaptie.
 hangt af van ontwikkelingsfase kind en copingsmechanismen.

Rosenhan’s experiment: Onderzocht wat de waarde was van een psychiatrische diagnose. 8
Pseudopatiënten opgenomen met auditieve hallucinaties. Ze zijn voor langere tijd allemaal
opgenomen in een instelling, terwijl ze zich weer gewoon gedroegen.

Pyschologische stoornis = patroon van gedrags, cognitieve, emotionele of fysieke symptomen in een
individu. Lichamelijke (hersen)afwijking. Vaak zie je een of meerdere van de volgende kenmerken
terug:
 persoon laat enige mate van stress zien (angst/boosheid).
 gedrag laat enige mate van beperktheid in functioneren zien op een of meerdere gebieden.
 deze dingen vergroten het risico op schade/lijden.
 beperking = door de stoornis kan je iets niet.
 handicap = je maatschappelijke rol wordt beïnvloedt door de stoornis.

De vragen die onderzoekers naar abnormale ontwikkeling willen beantwoorden zijn:




3

,  definiëren wat normaal en abnormaal gedrag is voor mensen van verschillende leeftijden,
geslachten en etnisch en culturele achtergronden.
 identificeren van de oorzaken en correlaties van abnormaal gedrag.
 voorspellingen doen over de toekomst.
 ontwikkelen en evalueren van behandelingen of preventie.

Onderscheid tussen stoornissen bij kinderen en volwassenen:
 het kind ziet zijn probleem vaak niet als probleem (kind wordt aangemeld door
volwassenen).
 veel problemen hebben te maken met het falen van voldoen aan de normale
ontwikkeling/verwachtingen.
 veel ‘’probleemgedrag’’ bij kinderen is niet abnormaal.
 interventies bij kinderen zijn gericht op de toekomst en niet op een bepaald
functioneringslevel bereiken.

De geschiedenis van abnormale ontwikkeling is veranderd door filosofische en sociale veranderingen
in hoe volwassenen kijken naar kinderen en ze behandelen.
 18e eeuw: kinderen met stoornis/handicap/beperking werden gezien als economische last en
beschamend voor de maatschappij. Ze werden ‘’weggestopt’’ of zelfs vermoord.
 de mentale problemen van kinderen werden niet bestudeerd en afgedaan door de kerk als
‘’aangeboren gedrag’’ of de schuld van de duivel.
 19e en 20e eeuw – verbeterde situatie voor kinderen:
 John Locke: geloofde in individuele rechten van kinderen. Kinderen moeten
opgroeien met aandacht en zorg ipv met inverschilligheid en harde
behandelmethodes. Kinderen moeten worden gezien als emotioneel gevoelig en
moeten worden behandeld met liefde en begrip. Ook moeten ze educatie krijgen.
 Jean Marc Itard: De eerste persoon die een kind met speciale behoefte behandelde.
 er werd onderscheid gemaakt tussen kinderen met intellectuele beperkingen en
psychische of mentale stoornissen.
 ‘’moral insanity view’’ = kinderen die cognitief normaal functioneren maar
gedragsproblemen vertonen hebben verstoringen in hun karakter of persoonlijkheid.
Deze kijk veranderde door twee dingen:
 organic disease model = meer menselijke vormen van behandeling.
 door john locke en anderen kwam het idee dat kinderen morele richtlijnen en
ondersteuning nodig hebben.
Vanaf toen werden problemen gezien als resultaat van een combinatie tussen biologische,
omgevings, psychologische en culturele invloeden.
 21e eeuw: kinderen worden gezien als waardevolle personen met rechten.

Biologisch perspectief:
 ziekte (inclusief mentale ziektes) worden veroorzaakt door biologische processen.
 oorzaak ligt dus bij het kind zelf.
 interventies waren vooral gericht op personen met zichtbaar en opvallend gedrag.
 deze ‘’ziekten’’ konden worden verspreid, dus mensen moesten worden afgezonderd.
 voorbeeld: masturbatory insanity.
 geen oog voor omgevingsfactoren.
 mental hygiëne movement.
 pessimistisch perspectief.

Psychologische perspectief:
 20e eeuw kwam hier bewustwording voor.



4