samenvatting maatschappelijk project 1e bachelor sociaal werk

MAATSCHAPPELIJK PROJECT
ARMOEDE, SOCIALE ONGELIJKHEID EN ARMOEDEBESTRIJDING
HC 1: INLEIDENDE LES
Drie perspectieven om armoede te vatten:
1. Kijken naar inkomen (meestal gehanteerd)
2. Kijken naar aanwezige hulpbronnen (voorzieningen): is er onderwijs, sociale zekerheid,
voldoende arbeid, dak boven het hoofd
3. Kijken naar mogelijkheden / capability van mensen om te doen wat ze willen doen /
te zijn wie ze willen
 Niet alleen aanwezigheid maar ook daadwerkelijk gebruik kunnen maken van
hulpbronnen
 Inkomen is één bron naast onderwijs, gezondheidszorg, sociale voorzieningen,
 Voorzien in die hulpbronnen – private of publieke zaak : opvatting over
samenleving
Armoede gaat over de inrichting van de samenleving


HC 2
ARMOEDE BENADEREN
 Van concept
 Naar een definitie Kunnen een onderscheid
 Naar meten en maatstaven maken tussen deze vormen
 Naar cijfers

Armoede = ?
Wat wil dat zeggen: arm … ?
 Hoe betekenis aan geven?
 We kunnen er zinvol van mening over verschillen
 We kunnen ook zinvolle onderscheidingen maken
 Benadering van armoede verschillend benaderen in België en bvb. Niger is
betekenisvol

Het verschil valt te vatten vanuit het onderscheid absolute vs. relatieve armoede
 In België / Vlaanderen = relatieve armoededefinite het meest zinvol
 Een relationele definite => het gaat over een verhouding




1

,Van vaag concept naar precieze definitie naar maatstaf
en cijfers over armoede
Een armoedemaatstaf weerspiegelt
 Een onderliggend concept van armoede
 Een onderliggende definitie van armoede
Armoedemaatstaf = uitdrukking in cijfers van een visie over armoede
Een armoedemaatstaf verschilt van de achterliggende conceptualisering
Op basis van een bepaalde armoedemaatstaf trekt men een grens: arm – niet-arm
Diverse armoedemaatstaven
 Absolute
 Relatieve

Verenigde naties: absolute en relatieve definitie
 Absolute armoede als “het niet kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften”.
 Relatieve armoede verwijst naar de levensomstandigheden van een individu of
groep in verhouding met zijn/haar omgeving.

De Vlaamse Armoededefinitie
Jan Vranken (socioloog en auteur jaarboeken armoede en sociale uitsluiting) en Vlaams
Armoededecreet.
“Armoede is een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden
van het individuele en collectieve bestaan. Het scheidt de armen van de algemeen aanvaarde
leefpatronen van de samenleving. Deze kloof kunnen ze niet op eigen kracht overbruggen”

Een eerste draai aan de definitie:
Armoede ontstaat wanneer iemand een zodanig tekort aan economische middelen in
verhouding tot de algemene levensstandaarden heeft, dat deze persoon sociaal uitgesloten
raakt op meerdere levensdomeinen. De kloof met de algemeen aanvaarde leefpatronen die
daaruit volgt, kan hij niet op eigen kracht overbruggen.

Een tweede draai aan de definitie:
Een netwerk van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden van het
individuele en collectieve bestaan. Het verhindert mensen in armoede om een leven te
leiden dat voldoet aan de menselijke waardigheid. Deze kloof die in de samenleving wordt
geproduceerd kunnen ze niet op eigen kracht overbruggen

Even inzoomen op de definities:
 Klemtoon op het economische als oorzaak en het sociale als gevolg (draai 1)
 Menselijke waardigheid / mensenrechten (draai 2)
 Vasthouden aan kloof maar situeren in de samenleving (draai 2)
 Relationele, symbolische en economische worden samengebracht (draai 2 en 3)
 Vraagstuk dynamiek uit armoede …

2

, Definities ontrafelen:
 Netwerk van sociale uitsluitingen
 Netwerk = interactie tussen verschillende gebieden
 Meerdere gebieden (individueel & collectief)
 Sociale uitsluiting = mechanisme dat armoede veroorzaakt
 Buitenkant én binnenkant




Figuur 1: buitenkant van armoede Figuur 2: binnenkant van armoede

Armen versus rest van de samenleving
 Wij versus zij denken / othering
 Verschuiving van armoede als probleem naar de armen ( de probleemdragers)
 Deze stap vergemakkelijkt het tot een persoonlijk probleem maken van armoede

Algemeen aanvaarde leefpatronen
 Zijn die er dan?
 Wie bepaalt dat?
 Symbolische dimensie van armoede
 Willen armen andere leefpatronen?

Kloof? o Ook generatie-armoede
 Breuklijn / harde scheiding Welke kloven?
 Niet alleen te overbruggen?  Gevoelskloof
o Is dat wel empirisch juist?  Kenniskloof
Twistpunt  Vaardigheids- kloof
o Veel dynamiek in en uit  Positieve krachtenkloof
armoede  Structurele kloof



Dimensies van armoede:
1. Hoogte
2. Breedte

3