Veiligheidskunde 1 IVK/SEC
Voorkennis begrippen
Veiligheid de effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed (tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door
ziektes waarvan geen direct uitwendige oorzaak bekend is.
Bedreiging een ongewenste gebeurtenis die een proces of systeem kan verstoren.
Gevaar een bedreiging van veiligheid.
Risico risico ( R ) is de kans op een gebeurtenis die de veiligheid bedreigt ( p ) maal de
schadelijke effecten ( E ) die daarvan het gevolg zijn (R=pxE)
Integrale Veiligheid veiligheid in breder perspectief langs lijnen van tijd, ruimte, sociale
netwerken en kennisgebied.
Actor een persoon of organisatie die invloed kan uitoefenen op een besluit.
Hoofdstuk 2 Begrippenkader integrale veiligheid
Paragraaf 2.2 Veiligheid en Integrale veiligheid
Veiligheid = betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed (tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door
ziektes waarvan geen directe uitwendige oorzaak bekend is.
Veiligheidszorg = is alles wat mensen doen om hun lichamelijke en geestelijke integriteit te
beschermen. Daarmee zijn de basisdefinities gegeven maar is het begrip veiligheid nog niet
ingeperkt of geconcretiseerd.
Integrale veiligheid betekent dat je een bepaald veiligheidsprobleem in een breder
perspectief plaatst langs vier verschillende lijnen:
1) Tijd
2) Ruimte
3) Sociale netwerken
4) Kennisgebied
1) (Tijd) Ten eerste is een veiligheidsprobleem geen momentopname maar een
onderdeel van een proces, van een oorzaak-gevolgketen. Het probleem begint
bijvoorbeeld niet op het moment dat de inbraak is gepleegd of de chloortrein is
ontspoord; integrale veiligheid betekent dat je ook nadenkt over het voorkomen van
incidenten en over herstel naderhand.
2) (Ruimte) Veiligheidsproblemen zijn zelden, en misschien wel nooit, uitsluitend een
lokale aangelegenheid. Een veiligheidsprobleem overschrijdt bijvoorbeeld al snel wijk-
en gemeentegrenzen, maar vaak ook provincie- en zelfs landsgrenzen. Zodra een
probleem bepaalde grenzen overschrijdt, hebben ook andere bestuurslagen een
verantwoordelijkheid in de aanpak.
, 3) (Sociale netwerken) Een veiligheidsprobleem is dus geen moment maar een proces.
Het is ook geen punt op een vaste locatie maar strekt zicht uit over geografische
lijnen. Deze kenmerken brengen ons als vanzelf bij de derde dimensie van integrale
veiligheid: sociale netwerken. Een veiligheidsprobleem is niet het probleem van een
enkel persoon of enkel organisatie. Veiligheidsproblemen zijn problemen die zich
breder uitstrekken en die dus ook moeten worden aangepakt door samenwerkende
personen en organisaties, door coalities en veiligheidspartners.
4) (Kennisgebied) Tot slot, maar niet in de laatste plaats, houdt een integrale
benadering in dat je een veiligheidsprobleem bekijkt vanuit verschillende
kennisgebieden of disciplines: een multidisciplinaire aanpak. Aan een jeugdprobleem
bijvoorbeeld zitten vrijwel steeds opvoedkundige, criminologische en juridische
kanten, maar soms bijvoorbeeld ook cultureel-antropologische of psychologische.
Aan een industriële ramp zitten vrijwel steeds natuurkundige, chemische kanten.
Paragraaf 2.3 Objectieve en subjectieve veiligheid
Subjectieve veiligheid het gevoel hoe mensen zich voelen door bijvoorbeeld criminaliteit.
Hoe diegene het beleeft.
Objectieve veiligheid het feitelijke niveau van criminaliteit en overlast, gaat om feitelijke
aan- of afwezigheid van een bedreiging.
Paragraaf 2.4 Sociale en fysieke veiligheid
Sociale veiligheid verwijst naar de mate waarin mensen beschermd zijn en zich
beschermd voelen tegen persoonlijk leed door misdrijven, overtredingen en overlast door
andere mensen.
Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen
tegen persoonlijk leed door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijk oorsprong.
Hoofdstuk 3 de ketenbenadering
Paragraaf 3.2 De schakels van de ketenbenadering
De veiligheidsketen:
1) Proactie: is het wegnemen van structurele oorzaken van onveiligheid.
Voorbeeld inrichting openbare ruimte, hoe ver moet een chemische fabriek van
een woonwijk worden gebouwd?, mag Schiphol uitbreiden?
2) Preventie: is het nemen van maatregelen om onveiligheid die zich kan voordoen te
voorkomen of vroegtijdig te stoppen, en daarmee ongewenste gevolgen te beperken.
Voorbeeld aanbrengen van goed hang- en sluitwerk (inbraakpreventie), het
monteren van brandmelders (brandpreventie), toegangscontrole bij de ingang van
een gebouw (diefstalpreventie)
Voorkennis begrippen
Veiligheid de effectieve bescherming van mensen tegen persoonlijk leed (tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door
ziektes waarvan geen direct uitwendige oorzaak bekend is.
Bedreiging een ongewenste gebeurtenis die een proces of systeem kan verstoren.
Gevaar een bedreiging van veiligheid.
Risico risico ( R ) is de kans op een gebeurtenis die de veiligheid bedreigt ( p ) maal de
schadelijke effecten ( E ) die daarvan het gevolg zijn (R=pxE)
Integrale Veiligheid veiligheid in breder perspectief langs lijnen van tijd, ruimte, sociale
netwerken en kennisgebied.
Actor een persoon of organisatie die invloed kan uitoefenen op een besluit.
Hoofdstuk 2 Begrippenkader integrale veiligheid
Paragraaf 2.2 Veiligheid en Integrale veiligheid
Veiligheid = betekent dat mensen effectief beschermd zijn tegen persoonlijk leed (tegen de
aantasting van hun lichamelijke en geestelijke integriteit) met uitzondering van leed door
ziektes waarvan geen directe uitwendige oorzaak bekend is.
Veiligheidszorg = is alles wat mensen doen om hun lichamelijke en geestelijke integriteit te
beschermen. Daarmee zijn de basisdefinities gegeven maar is het begrip veiligheid nog niet
ingeperkt of geconcretiseerd.
Integrale veiligheid betekent dat je een bepaald veiligheidsprobleem in een breder
perspectief plaatst langs vier verschillende lijnen:
1) Tijd
2) Ruimte
3) Sociale netwerken
4) Kennisgebied
1) (Tijd) Ten eerste is een veiligheidsprobleem geen momentopname maar een
onderdeel van een proces, van een oorzaak-gevolgketen. Het probleem begint
bijvoorbeeld niet op het moment dat de inbraak is gepleegd of de chloortrein is
ontspoord; integrale veiligheid betekent dat je ook nadenkt over het voorkomen van
incidenten en over herstel naderhand.
2) (Ruimte) Veiligheidsproblemen zijn zelden, en misschien wel nooit, uitsluitend een
lokale aangelegenheid. Een veiligheidsprobleem overschrijdt bijvoorbeeld al snel wijk-
en gemeentegrenzen, maar vaak ook provincie- en zelfs landsgrenzen. Zodra een
probleem bepaalde grenzen overschrijdt, hebben ook andere bestuurslagen een
verantwoordelijkheid in de aanpak.
, 3) (Sociale netwerken) Een veiligheidsprobleem is dus geen moment maar een proces.
Het is ook geen punt op een vaste locatie maar strekt zicht uit over geografische
lijnen. Deze kenmerken brengen ons als vanzelf bij de derde dimensie van integrale
veiligheid: sociale netwerken. Een veiligheidsprobleem is niet het probleem van een
enkel persoon of enkel organisatie. Veiligheidsproblemen zijn problemen die zich
breder uitstrekken en die dus ook moeten worden aangepakt door samenwerkende
personen en organisaties, door coalities en veiligheidspartners.
4) (Kennisgebied) Tot slot, maar niet in de laatste plaats, houdt een integrale
benadering in dat je een veiligheidsprobleem bekijkt vanuit verschillende
kennisgebieden of disciplines: een multidisciplinaire aanpak. Aan een jeugdprobleem
bijvoorbeeld zitten vrijwel steeds opvoedkundige, criminologische en juridische
kanten, maar soms bijvoorbeeld ook cultureel-antropologische of psychologische.
Aan een industriële ramp zitten vrijwel steeds natuurkundige, chemische kanten.
Paragraaf 2.3 Objectieve en subjectieve veiligheid
Subjectieve veiligheid het gevoel hoe mensen zich voelen door bijvoorbeeld criminaliteit.
Hoe diegene het beleeft.
Objectieve veiligheid het feitelijke niveau van criminaliteit en overlast, gaat om feitelijke
aan- of afwezigheid van een bedreiging.
Paragraaf 2.4 Sociale en fysieke veiligheid
Sociale veiligheid verwijst naar de mate waarin mensen beschermd zijn en zich
beschermd voelen tegen persoonlijk leed door misdrijven, overtredingen en overlast door
andere mensen.
Fysieke veiligheid is de mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen
tegen persoonlijk leed door ongevallen en tegen onheil van niet-menselijk oorsprong.
Hoofdstuk 3 de ketenbenadering
Paragraaf 3.2 De schakels van de ketenbenadering
De veiligheidsketen:
1) Proactie: is het wegnemen van structurele oorzaken van onveiligheid.
Voorbeeld inrichting openbare ruimte, hoe ver moet een chemische fabriek van
een woonwijk worden gebouwd?, mag Schiphol uitbreiden?
2) Preventie: is het nemen van maatregelen om onveiligheid die zich kan voordoen te
voorkomen of vroegtijdig te stoppen, en daarmee ongewenste gevolgen te beperken.
Voorbeeld aanbrengen van goed hang- en sluitwerk (inbraakpreventie), het
monteren van brandmelders (brandpreventie), toegangscontrole bij de ingang van
een gebouw (diefstalpreventie)
