Samenvatting Financiële besluitvorming

H.1
Beslissingen die het beste resultaat hebben voor de ondernemingsdoelstellingen noemen
we optimale beslissingen. Bij suboptimale beslissingen worden de doelstellingen in
mindere mate gehaald dan mogelijk is.

Klanttevredenheid is de bestaansbasis van elke onderneming.

Winstbegrip is een goede maatstaf voor de kwaliteit van de besluitvorming. Dit houdt
zowel rekening met de omzet die volgt uit klantenfocus van de onderneming als met de
kosten die aan een bepaald niveau van klanttevredenheid zijn verbonden. Belangrijk is
daarbij dat de winst op lange termijn de voorrang heeft boven de winst op korte termijn.

Besluitvorming op basis van winstgevendheid betekent dat elke beslissing wordt
beoordeeld op de kosten en de baten, zowel op korte als op lange termijn.

Balanced scorecard: waarbij het functioneren van afdelingen en ondernemingen niet
alleen wordt beoordeeld op het financiële aspect, maar ook op interne organisatie,
klanten en markt en innovatie.

Gedwongen door concurrentie moeten ondernemingen continu scherp zijn op de
ondernemingsprestaties zoals efficiency, productkwaliteit, tijd en innovatie.

Onder benchmarking verstaan we de vergelijking van de ondernemingsresultaten op
allerlei belangrijke succesfactoren met die van concurrerende ondernemingen. Dat
gebeurt aan de hand van een overzicht van de beste prestaties in de bedrijfstak op de
belangrijke succesfactoren voor de onderneming aan de hand van benchmarking kan
blijken dat het roer helemaal om moet.

Het verschil tussen benchmarking en balanced scorecard is dat de balanced scorecard
een interne focus heeft terwijl benchmarking naar buiten gericht is, op concurrenten in de
markt.

Over besluitvorming op korte termijn spreken we wanneer de productiecapaciteit als
gegeven wordt beschouwd. Dat is het geval wanneer een incidentele order wordt
geplaatst bij overcapaciteit of wanneer de capaciteit juist te beperkt is om aan alle vraag
te voldoen.

Besluitvormingsfuncties: onderzoek en ontwikkeling, design, productie, marketing,
distributie en klantenservice. Dit zijn de opeenvolgende schakels die de productie waarde
geven in de ogen van de klant.

Principes van financiële besluitvorming zijn:
1. Relevantie
2. Risico
3. Rente

Relevante kosten zijn kosten die door de beslissing worden beïnvloed. Kosten die
onafhankelijk zijn van een beslissing noemen we irrelevante kosten.

Een beslissing over de bezetting of de verkoop van deze capaciteit heeft geen invloed op
de hoogte van deze kosten, ‘sunk costs’.

Constante kosten zijn onafhankelijk van de omvang van productie en afzet. Variabele
kosten worden wel beïnvloed door productie en afzet.

Constante kosten zijn bij beslissingen over de benutting van productiecapaciteit niet
relevant. Als er door een nieuwe, nog onbekende klant een eenmalige order wordt
geplaatst (incidentele order), dan hangt de orderacceptatie alleen af van de
dekkingsbijdrage, het verschil tussen omzet en variabele kosten. Zolang de


1

, dekkingsbijdrage positief is, kan een incidentele order uit kostenoogpunt geaccepteerd
worden.

Voorbeeld 1.1

Bij een beslissing op lange termijn, zoals een investeringsbeslissing, moet ook de
investeringsuitgave meegenomen worden in de besluitvorming omdat de
investeringsuitgave bepaald wordt door het wel of niet doorgaan van de investering.

Wat bij een vervangingsbeslissing evenmin meegenomen mag worden zijn de sunk costs
in de boekwaarde van aanwezige duurzame productiemiddelen.

Voorbeeld 1.2

Het kan gebeuren dat relevante kosten de vorm aannemen van gemiste resultaten op
een alternatieve inzet van beschikbare productiemiddelen. Gemiste resultaten worden
opportunity costs genoemd.

Een directe opbrengst uit verkoop noemt men de directe opbrengstwaarde. Opportunity
costs kunnen ook de vorm aannemen van een indirecte opbrengstwaarde. Dat is niet de
gemiste opbrengst uit verkoop van een productiemiddel maar de gemiste opbrengst uit
een alternatieve benutting van het productiemiddel. Op korte termijn kan dit zijn als er
onvoldoende capaciteit is en acceptatie van een incidentele order uitgesteld/geschrapt
moet worden.

Voorbeeld 1.3

De relevantie van kosten hangt sterk af van het tijdsbestek dat men met de beslissing
bestrijkt. Hoe korter het tijdsbestek, hoe minder invloed de beslissing heeft op kosten.
Relevantie van kosten hangt ook af van de plaats die een manager inneemt, top of
bottom.

Kosten op hoog niveau in de organisatie behoren bijna altijd tot de zogenaamde
‘overhead’, de indirecte kosten van de organisatie. Van indirecte kosten is het vaak
moeilijk om te bepalen in hoeverre ze relevant zijn bij een beslissing en daardoor kunnen
ze een juiste besluitvorming verstoren.

Het tweede principe dat een belangrijke rol speelt bij de financiële doorrekening van
beslissingen is rente. De hoogte van de rente is afhankelijk van drie verschillende
factoren: inflatie, tijdvoorkeur en risico.

Inflatie is de gemiddelde prijsstijging van alle goederen die in een land worden
verhandeld. Inflatie betekent dat het geld minder waard wordt. ‘geldontwaarding’. Reële
rente is de rente die overblijft na aftrek van inflatie.

Tijdvoorkeur houdt in dat mensen er de voorkeur aan geven vandaag over het geld te
beschikken in plaats van morgen. Iemand die sterk om geld verlegen zit, zal een hogere
tijdvoorkeur hebben dan iemand die ruim bij kas zit en daarom een hogere rente willen
betalen over geldleningen.

Wie zijn geld uitzet, loopt het risico het niet terug te krijgen.

Voorbeeld 1.4




2