Week 3
2.5 Relativiteit
Het relatieve karakter van de onrechtmatige daad
Het relativiteitsbeginsel, dat is neergelegd in art. 6:163, beoogt tot uitdrukking te brengen dat niet ieder
onrechtmatig handelen altijd onrechtmatig is jegens iedereen, noch dat iedere norm strekt tot
bescherming tegen iedere soort schade die daarvan op welke wijze dan ook het gevolg is.
Het biedt een handvat ter begrenzing van aansprakelijkheid.
Drievoudige functie van art. 6:163
In art. 6:163 worden dus drie aspecten van het relativiteitsbeginsel tot uitdrukking gebracht:
1. Het personele bereik: het gedrag moet jegens de benadeelde onrechtmatig zijn
2. De soort van schade: de schade zoals benadeelde die heeft geleden moet onder het
beschermingsbereik vallen
3. De wijze van ontstaan: de wijze waarop de schade is ontstaan dient te vallen onder de
strekking van de norm
Relativiteit bij de verschillende onrechtmatigheidscategorieën
1. Inbreuk op een recht Het verbieden van deze handelingen geschiedt slechts met het oog
op de belangen van de rechthebbende
2. Doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt Alleen degene jegens wie door een onbetamelijke gedraging een OD
wordt gepleegd, kan een vordering tot schadevergoeding ex. art. 6:162 BW ontlenen
3. Doen of nalaten in strijd met wettelijke plicht Strijd met een wettelijke plicht is in beginsel
onrechtmatig, maar uit de strekking van de overtreden wetsbepaling moet volgen dat het
handelen onrechtmatig was jegens benadeelde of dat de schade die hij/zij heeft geleden
beschermd moest worden
Wie wordt beschermd bij de inbreuk op een subjectief recht?
Alleen de rechthebbende kan zijn vordering uit onrechtmatige daad op de rechtsinbreuk
baseren.
Derden-belanghebbenden zouden hun vordering wel op een andere onrechtmatigheidsgrond
kunnen baseren.
Inbreuk op eens anders recht is immers slechts onrechtmatig jegens degene, op wiens
subjectief recht inbreuk wordt gemaakt.
Door het handelen in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt kunnen derden-belanghebbende ook hun schade vergoed krijgen.
Strijd met wettelijke norm
De relativiteitsvereiste is met name van belang op het gebied van de strijd met de wettelijke
normen. Wettelijke normen hebben als kenmerkende eigenschap dat ze niet slechts gericht
zijn tot een individu, maar in beginsel op alle burgers van toepassing zijn.
Uitgangspunt is dat een norm in beginsel strekt ter bescherming van allen die als gevolg van
overtreding ervan schade kunnen lijden, en in beginsel ook ter bescherming van alle soorten
schade.
, Het overtreden van veiligheidsvoorschriften is vrijwel altijd onrechtmatig jegens degene wiens
belangen door dat veiligheidsvoorschrift worden beschermd. Die bescherming geldt in eerste
instantie voor mogelijke lichamelijke of materiële schade.
Behalve bij zijdelings gelaedeerde (Taxibus) kan de relativiteitsvraag ook een rol spelen ten
aanzien van een zijdelings laedens. Dat doet zich voor in gevallen waarin iemand schade
toebrengt, maar dat gedrag mogelijk door een ander had moeten worden voorkomen, zoals
toezichthouders en vergunningverleners.
Correctie Langemijer
Wanneer handelen op de ene grond, jegens een bepaalde persoon niet onrechtmatig is, kan
dit handelen op een andere grond wel onrechtmatig zijn. (Voorbeeld: Tandartsen-arrest)
Het feit dat iemand handelt in strijd met een wettelijke norm, die op zichzelf niet strekt tot
bescherming van de persoon in kwestie, kan een factor zijn die meeweegt bij het oordeel of
tevens is gehandeld in strijd met een ongeschreven norm, die wel strekt tot bescherming van
de eiser in kwestie.
Wat is de beschermingsomvang van ongeschreven zorgvuldigheidsnormen?
Art. 6:163 BW is gericht op handelen in strijd met een wettelijke norm. Het relatieve karakter
van handelen in strijd met het ongeschreven recht is gegeven met de aard van die norm.
Voor het antwoord op de vraag of jegens iemand anders onzorgvuldig is gehandeld, is in de
eerste plaats nodig dat de aangesprokene bedacht moest zijn op de belangen van de
benadeelde.
De zorgvuldigheidsnorm wordt vastgesteld met oog op de specifieke omstandigheden in een
bepaalde verhouding.
De relativiteit zit ingebakken in de zorgvuldigheidsnorm.
De betekenis van het relativiteitsvereiste
Belangrijkste doel van het vereiste relatief verband tussen de normschending en het geschonden
belang is het voorkomen van een te vergaande aansprakelijkheid.
De interpretatie van de strekking van de geschonden norm voert deze opvatting tot:
Een beperking van de kring van personen die een aanspraak op schadevergoeding zouden
hebben
Een beperking van de soort van schade.
2.5 Relativiteit
Het relatieve karakter van de onrechtmatige daad
Het relativiteitsbeginsel, dat is neergelegd in art. 6:163, beoogt tot uitdrukking te brengen dat niet ieder
onrechtmatig handelen altijd onrechtmatig is jegens iedereen, noch dat iedere norm strekt tot
bescherming tegen iedere soort schade die daarvan op welke wijze dan ook het gevolg is.
Het biedt een handvat ter begrenzing van aansprakelijkheid.
Drievoudige functie van art. 6:163
In art. 6:163 worden dus drie aspecten van het relativiteitsbeginsel tot uitdrukking gebracht:
1. Het personele bereik: het gedrag moet jegens de benadeelde onrechtmatig zijn
2. De soort van schade: de schade zoals benadeelde die heeft geleden moet onder het
beschermingsbereik vallen
3. De wijze van ontstaan: de wijze waarop de schade is ontstaan dient te vallen onder de
strekking van de norm
Relativiteit bij de verschillende onrechtmatigheidscategorieën
1. Inbreuk op een recht Het verbieden van deze handelingen geschiedt slechts met het oog
op de belangen van de rechthebbende
2. Doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt Alleen degene jegens wie door een onbetamelijke gedraging een OD
wordt gepleegd, kan een vordering tot schadevergoeding ex. art. 6:162 BW ontlenen
3. Doen of nalaten in strijd met wettelijke plicht Strijd met een wettelijke plicht is in beginsel
onrechtmatig, maar uit de strekking van de overtreden wetsbepaling moet volgen dat het
handelen onrechtmatig was jegens benadeelde of dat de schade die hij/zij heeft geleden
beschermd moest worden
Wie wordt beschermd bij de inbreuk op een subjectief recht?
Alleen de rechthebbende kan zijn vordering uit onrechtmatige daad op de rechtsinbreuk
baseren.
Derden-belanghebbenden zouden hun vordering wel op een andere onrechtmatigheidsgrond
kunnen baseren.
Inbreuk op eens anders recht is immers slechts onrechtmatig jegens degene, op wiens
subjectief recht inbreuk wordt gemaakt.
Door het handelen in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt kunnen derden-belanghebbende ook hun schade vergoed krijgen.
Strijd met wettelijke norm
De relativiteitsvereiste is met name van belang op het gebied van de strijd met de wettelijke
normen. Wettelijke normen hebben als kenmerkende eigenschap dat ze niet slechts gericht
zijn tot een individu, maar in beginsel op alle burgers van toepassing zijn.
Uitgangspunt is dat een norm in beginsel strekt ter bescherming van allen die als gevolg van
overtreding ervan schade kunnen lijden, en in beginsel ook ter bescherming van alle soorten
schade.
, Het overtreden van veiligheidsvoorschriften is vrijwel altijd onrechtmatig jegens degene wiens
belangen door dat veiligheidsvoorschrift worden beschermd. Die bescherming geldt in eerste
instantie voor mogelijke lichamelijke of materiële schade.
Behalve bij zijdelings gelaedeerde (Taxibus) kan de relativiteitsvraag ook een rol spelen ten
aanzien van een zijdelings laedens. Dat doet zich voor in gevallen waarin iemand schade
toebrengt, maar dat gedrag mogelijk door een ander had moeten worden voorkomen, zoals
toezichthouders en vergunningverleners.
Correctie Langemijer
Wanneer handelen op de ene grond, jegens een bepaalde persoon niet onrechtmatig is, kan
dit handelen op een andere grond wel onrechtmatig zijn. (Voorbeeld: Tandartsen-arrest)
Het feit dat iemand handelt in strijd met een wettelijke norm, die op zichzelf niet strekt tot
bescherming van de persoon in kwestie, kan een factor zijn die meeweegt bij het oordeel of
tevens is gehandeld in strijd met een ongeschreven norm, die wel strekt tot bescherming van
de eiser in kwestie.
Wat is de beschermingsomvang van ongeschreven zorgvuldigheidsnormen?
Art. 6:163 BW is gericht op handelen in strijd met een wettelijke norm. Het relatieve karakter
van handelen in strijd met het ongeschreven recht is gegeven met de aard van die norm.
Voor het antwoord op de vraag of jegens iemand anders onzorgvuldig is gehandeld, is in de
eerste plaats nodig dat de aangesprokene bedacht moest zijn op de belangen van de
benadeelde.
De zorgvuldigheidsnorm wordt vastgesteld met oog op de specifieke omstandigheden in een
bepaalde verhouding.
De relativiteit zit ingebakken in de zorgvuldigheidsnorm.
De betekenis van het relativiteitsvereiste
Belangrijkste doel van het vereiste relatief verband tussen de normschending en het geschonden
belang is het voorkomen van een te vergaande aansprakelijkheid.
De interpretatie van de strekking van de geschonden norm voert deze opvatting tot:
Een beperking van de kring van personen die een aanspraak op schadevergoeding zouden
hebben
Een beperking van de soort van schade.
