Samenvatting fysiologie gezondheid
College 1 – homeostase H40.1, 40.3 & H44.1
Anatomie: de biologische vorm van een organisme.
Fysiologie: de biologische functies van een organisme.
Homeostase: Het streven naar een balans van het interne milieu ongeacht het externe milieu
(bijv. °C, pH, glucose, H2O).
Osmoregulatie: Regulatie van opname van water en opgeloste stoffen.
Uitscheiding: Het lozen van afvalproducten van de stofwisseling (excretie).
Thermoregulatie: Handhaven van de lichaamstemperatuur binnen aanvaardbare grenzen.
De temperatuur in het lichaam
moet constant blijven. Het lichaam
heeft een norm ingesteld. Wanneer
de norm niet voldoet, kan het
lichaam dmv negatieve feedback
de lichaamstemperatuur
aanpassen.
Bij koorts wordt de norm verhoogd,
met een hogere temperatuur werkt
het afweersysteem beter.
Je gaat rillen, want je hebt
het ‘koud’ temperatuur
gaat omhoog en je krijgt
koorts.
Wanneer de koorts over
gaat krijg je het weer warm
lichaamstemperatuur gaat omlaag.
Endotherm/homeotherm: Organisme krijgt warmte van binnenuit, lichaamstemperatuur is
onafhankelijk van de omgeving. Voor het grootste gedeelte zoogdieren.
Ectotherm/poikilotherm: Organisme waarbij de lichaamstemperatuur afhankelijk is van de
temperatuur in de omgeving. Kost minder energie, maar kunnen minder
temperatuurschommelingen tolereren. Reptielen, vissen en andere ongewervelden.
Warmte uitwisseling gebeurt door middel van: Radiatie, evaporatie, convectie en conductie. Door
evaporatie koel je af!!
Negatieve feedback: ‘verzwakt’ zichzelf. Belangrijk in de homeostase.
Positieve feedback: Versterkt zichzelf. Wordt steeds erger.
Acclimatiseren: De homeostase kan zich aanpassen aan veranderingen in het externe milieu.
Dieren hebben vijf aanpassingen die helpen bij de regulatie van de temperatuur:
1. Isolatie: Een laag vet of veren om dieren in koude omgeving warm te
houden.
2. Circulatoire adaptaties: Met behulp van het tegenstroomprincipe wordt de
warmte in bijv de vinnen van een dolfijn vastgehouden. Of het verwijden van
bloedvaten wanneer je het warm hebt.
3. Afkoelen door zweten: Afkoelen mbv evaporatie.
4. Gedragsveranderingen: Bijv. naar de schaduw wanneer koud.
, 5. Aanpassen mbv verbranding: bijvoorbeeld rillen.
Diffusie: Verplaatsing van opgeloste stoffen met de concentratiegradiënt mee. Deze stoffen zijn
vaak klein en hydrofoob.
Osmose: Verplaatsing van water van een lage concentratie opgeloste stof naar een hoge
concentratie. Gebeurt alleen wanneer diffusie niet mogelijk is vanwege een semi-permeabel
membraan.
Isotoon: Het dier is iso-osmotisch en heeft een gelijke concentratie opgeloste stoffen als de
omgeving. De omgeving is vaak stabiel, het dier is een osmoconformeerder.
Hypotoon: Het dier heeft een hogere concentratie opgeloste stoffen dan de omgeving (hypo-
osmotisch) water gaat het dier in. Het dier is een osmoreguleerder, dit kost energie.
Hypertoon: Het dier heeft een lagere concentratie opgeloste stoffen dan de omgeving
(hyperosmotisch) water stroomt het dier uit. Het dier is een osmoreguleerder, dit kost energie.
Een zoutwater vis is hypo-osmotisch ten opzichte van het zoute water. Deze vissen dreigen dus
constant water te verliezen. Dit wordt opgelost door actief NaCl en MgSO4 uit te scheiden in de
kieuwen en nieren. Met behulp van een kleine (of helemaal geen) glomerulus wordt waterverlies
beperkt.
Een vis in zoet water is hyper-osmotisch ten opzichte van het water. Bij deze vissen stroomt dus
constant water naar binnen. Deze vissen raken veel water kwijt door een grote glomerulus, en
hebben dus verdunde urine. NaCL komt binnen via de kieuwen en door actieve reabsorptie in de
nieren blijven zouten in het lichaam.
Regelkringen hormonen: De homeostase wordt
in stand gehouden door o.a. hormonen.
- Negatieve terugkoppeling: De respons
zorgt dat de prikkel vermindert en stopt,
ofwel het hormoon is niet meer nodig en
stopt zijn eigen aanmaak.
- Positieve terugkoppeling: De respons
zorgt dat de prikkel wordt versterkt, ofwel
het hormoon stimuleert zijn eigen aanmaak.
Antagonen: Twee hormonen met de tegenovergestelde respons. Bij de huishouding van glucose
is dit insuline en glucagon.
Insuline: Zet glucose in bloed om in glycogeen in de lever of de spieren.
Glucagon: Zet glycogeen in de lever of spieren om in glucose.
Diabetes type 1: Auto-immunziekte. Hierbij breekt het lichaam de beta-cellen in de alvleesklier af,
waardoor er te weinig insuline in het lichaam komt.
Diabetes type 2: genetisch/leefwijze. Hierbij worden doelcellen ongevoelig voor insuline. Het
lichaam maakt dus wel insuline aan.
College 2 – Bloed H43.1 en 43.4
Het bloed heeft zeven verschillende functies:
1. Regelen lichaamstemperatuur.
2. Handhaven evenwicht mineralen en vloeistoffen.
3. Aanvoer van zuurstof en glucose.
4. Afvoer van koolstofdioxide en afvalstoffen.
5. Transport van hormonen
6. Afweer
7. Bloedstolling
College 1 – homeostase H40.1, 40.3 & H44.1
Anatomie: de biologische vorm van een organisme.
Fysiologie: de biologische functies van een organisme.
Homeostase: Het streven naar een balans van het interne milieu ongeacht het externe milieu
(bijv. °C, pH, glucose, H2O).
Osmoregulatie: Regulatie van opname van water en opgeloste stoffen.
Uitscheiding: Het lozen van afvalproducten van de stofwisseling (excretie).
Thermoregulatie: Handhaven van de lichaamstemperatuur binnen aanvaardbare grenzen.
De temperatuur in het lichaam
moet constant blijven. Het lichaam
heeft een norm ingesteld. Wanneer
de norm niet voldoet, kan het
lichaam dmv negatieve feedback
de lichaamstemperatuur
aanpassen.
Bij koorts wordt de norm verhoogd,
met een hogere temperatuur werkt
het afweersysteem beter.
Je gaat rillen, want je hebt
het ‘koud’ temperatuur
gaat omhoog en je krijgt
koorts.
Wanneer de koorts over
gaat krijg je het weer warm
lichaamstemperatuur gaat omlaag.
Endotherm/homeotherm: Organisme krijgt warmte van binnenuit, lichaamstemperatuur is
onafhankelijk van de omgeving. Voor het grootste gedeelte zoogdieren.
Ectotherm/poikilotherm: Organisme waarbij de lichaamstemperatuur afhankelijk is van de
temperatuur in de omgeving. Kost minder energie, maar kunnen minder
temperatuurschommelingen tolereren. Reptielen, vissen en andere ongewervelden.
Warmte uitwisseling gebeurt door middel van: Radiatie, evaporatie, convectie en conductie. Door
evaporatie koel je af!!
Negatieve feedback: ‘verzwakt’ zichzelf. Belangrijk in de homeostase.
Positieve feedback: Versterkt zichzelf. Wordt steeds erger.
Acclimatiseren: De homeostase kan zich aanpassen aan veranderingen in het externe milieu.
Dieren hebben vijf aanpassingen die helpen bij de regulatie van de temperatuur:
1. Isolatie: Een laag vet of veren om dieren in koude omgeving warm te
houden.
2. Circulatoire adaptaties: Met behulp van het tegenstroomprincipe wordt de
warmte in bijv de vinnen van een dolfijn vastgehouden. Of het verwijden van
bloedvaten wanneer je het warm hebt.
3. Afkoelen door zweten: Afkoelen mbv evaporatie.
4. Gedragsveranderingen: Bijv. naar de schaduw wanneer koud.
, 5. Aanpassen mbv verbranding: bijvoorbeeld rillen.
Diffusie: Verplaatsing van opgeloste stoffen met de concentratiegradiënt mee. Deze stoffen zijn
vaak klein en hydrofoob.
Osmose: Verplaatsing van water van een lage concentratie opgeloste stof naar een hoge
concentratie. Gebeurt alleen wanneer diffusie niet mogelijk is vanwege een semi-permeabel
membraan.
Isotoon: Het dier is iso-osmotisch en heeft een gelijke concentratie opgeloste stoffen als de
omgeving. De omgeving is vaak stabiel, het dier is een osmoconformeerder.
Hypotoon: Het dier heeft een hogere concentratie opgeloste stoffen dan de omgeving (hypo-
osmotisch) water gaat het dier in. Het dier is een osmoreguleerder, dit kost energie.
Hypertoon: Het dier heeft een lagere concentratie opgeloste stoffen dan de omgeving
(hyperosmotisch) water stroomt het dier uit. Het dier is een osmoreguleerder, dit kost energie.
Een zoutwater vis is hypo-osmotisch ten opzichte van het zoute water. Deze vissen dreigen dus
constant water te verliezen. Dit wordt opgelost door actief NaCl en MgSO4 uit te scheiden in de
kieuwen en nieren. Met behulp van een kleine (of helemaal geen) glomerulus wordt waterverlies
beperkt.
Een vis in zoet water is hyper-osmotisch ten opzichte van het water. Bij deze vissen stroomt dus
constant water naar binnen. Deze vissen raken veel water kwijt door een grote glomerulus, en
hebben dus verdunde urine. NaCL komt binnen via de kieuwen en door actieve reabsorptie in de
nieren blijven zouten in het lichaam.
Regelkringen hormonen: De homeostase wordt
in stand gehouden door o.a. hormonen.
- Negatieve terugkoppeling: De respons
zorgt dat de prikkel vermindert en stopt,
ofwel het hormoon is niet meer nodig en
stopt zijn eigen aanmaak.
- Positieve terugkoppeling: De respons
zorgt dat de prikkel wordt versterkt, ofwel
het hormoon stimuleert zijn eigen aanmaak.
Antagonen: Twee hormonen met de tegenovergestelde respons. Bij de huishouding van glucose
is dit insuline en glucagon.
Insuline: Zet glucose in bloed om in glycogeen in de lever of de spieren.
Glucagon: Zet glycogeen in de lever of spieren om in glucose.
Diabetes type 1: Auto-immunziekte. Hierbij breekt het lichaam de beta-cellen in de alvleesklier af,
waardoor er te weinig insuline in het lichaam komt.
Diabetes type 2: genetisch/leefwijze. Hierbij worden doelcellen ongevoelig voor insuline. Het
lichaam maakt dus wel insuline aan.
College 2 – Bloed H43.1 en 43.4
Het bloed heeft zeven verschillende functies:
1. Regelen lichaamstemperatuur.
2. Handhaven evenwicht mineralen en vloeistoffen.
3. Aanvoer van zuurstof en glucose.
4. Afvoer van koolstofdioxide en afvalstoffen.
5. Transport van hormonen
6. Afweer
7. Bloedstolling
