Samenvatting Onderzoeksmethodologie II
Week 1 Corpusonderzoek
Voorbeeld onderzoeken; welke methode gebruiken zij? Hoe zie je dat?
Voorbeeld 1
Antwoord: corpus
Voorbeeld 2
Antwoord: survey
Voorbeeld 3
Antwoord: experiment
1
,Definitie corpusonderzoek: een onderzoekstechniek voor de objectieve, systematische
en kwantitatieve beschrijving van de manifeste inhoud van communicatie.
▪ Kwantitatieve middelen: we moeten de gebeurtenissen tellen van alles waarin we
geïnteresseerd zijn. gevallen tellen – tastbare/zichtbare dingen.
o Hoeveel van de unit of analysis behoren tot een categorie. Hoe vaak komt een
bepaald woord, object, etc. voor dat je wil tellen.
▪ Systematische middelen: we moeten alle relevante aspecten van de steekproef
tellen. We kunnen niet willekeurig kiezen welke aspecten worden geanalyseerd, maar
moeten dit op een systematische manier verwerken.
▪ Objectieve middelen: we moeten eenheden selecteren voor een analyse en ze
categoriseren met behulp van duidelijk gedefinieerde criteria. Validiteit,
betrouwbaarheid. Belangrijk om te bepalen wat je specifiek gaat analyseren (unit of
analysis) en daarbij hoe je dat gaat doen. Codeboek maken, set van regels.
▪ Manifeste middelen: De concrete content moet je kunnen observeren (tastbaar en
zichtbaar) Bijv.: voorbeeld: we kunnen patriottisme niet tellen in
consumentenreclame omdat patriottisme uiteindelijk een abstract of latent
(=verbogen) begrip is. Wat we kunnen tellen is de frequentie, waarmee het woord
patriottisme voorkomt, de frequentie waarmee een patriottische afbeelding zoals een
nationale vlag verschijnt, of misschien het aantal minuten dat muziek die als
patriottisch is gedefinieerd wordt afgespeeld.
Corpusanalyse: wordt ook wel contentanalyse genoemd. Een corpusanalyse betreft het
observeren van teksten (bepaalde aspecten van taal tellen en in categorieën indelen).
Contentanalyse in 8 stappen (Treadwell & Davis, 2020)
1. Formuleer een onderzoeksvraag/hypothese
2. Bepaal welke ‘content’ je wilt analyseren
3. Leg je corpus aan (content)
4. Bepaal wat je gaat coderen (welke elementen ben ik naar op zoek)
5. Stel vast hoe je de data gaat coderen
6. Annoteer het corpus (het daadwerkelijk coderen)
7. Tel gevallen
8. Rapporteer resultaten
Toepassing stappen op een voorbeeldcasus:
Stap 1: formuleer een onderzoeksvraag/hypothese
Je moet een voorspelling hebben over wat er gaat gebeuren en je moet informatie zoeken
over het onderwerp waar je geïnteresseerd in bent en hierop een nieuwe onderzoeksvraag
baseren. Onderzoeksvragen zijn nodig om een analyse te begeleiden of in te kaderen.
Topic/literatuuronderzoek:
▪ Metaforiek in advertenties
▪ Verschil tussen producten en services
Hypothese: het gebruik van metaforen (aan-/afwezig) zal verschillen tussen advertenties
voor producten versus services.
Stap 2: bepaal welke ‘content’ je wilt analyseren
Ik zal alleen advertenties onderzoeken die in gedrukte media verschenen (niet online, geen
televisiecommercials, etc.)
2
,Stap 3: leg je corpus aan
Ik zal alle advertenties selecteren die in de afgelopen vijf jaar verschenen in de vijf meest
gelezen tijdschriften in Nederland.
Stap 4: bepaal wat je gaat coderen
Selecteer eenheden voor codering. Nadat we een steekproefkader hebben ontwikkeld,
worden we nu geconfronteerd met de vraag welke eenheden we zullen testen. Ik ga coderen
voor aanwezigheid van metaforiek in de afbeeldingen in de advertenties.
o Ik ben niet geïnteresseerd in soort metafoor, niet geïnteresseerd in talige
metaforen.
▪ Ik ga coderen voor product/service.
o Ik ben niet geïnteresseerd in specifieke merken/bedrijven.
Stap 5: stel vast hoe je de data gaat coderen:
Bepaal hoe je gaat coderen; welke categorieën maak je? → codeboek. Ontwikkeling een
coderingsschema. Het is mogelijk om elke categorie op te splitsen in meer specifieke
categorieën. Bijvoorbeeld: Alcohol kan de volgende categorieën hebben: wijn, bier en sterke
drank. Of Bijv. Aanwezigheid metafoor: ja/nee of Type product/service/anders (?)
Stap 6: annoteer het corpus
Codeer je data. Hoeveel tijd heb je nodig om te coderen? Ken elk exemplaar van een
eenheid in de steekproef toe aan een code in het coderingsschema. Ken elk exemplaar van
een eenheid toe aan een code in het coderingsschema. Voor elke analyse met meerdere
codeurs is het gebruikelijk om elk van hen te vragen dezelfde eenheden te coderen als een
proefrun. Als de codeerders het eens zijn, kunnen we er enig vertrouwen in hebben dat onze
criteria voor codering duidelijk zijn.
Aanwezigheid metafoor: ja/nee
Type product/service/anders?
Stap 7: tel gevallen (tel de gebeurtenissen van de gecodeerde eenheden)
Bijv. in een kruistabel.
Stap 8: rapporteer resultaten
▪ 66% van alle advertenties voor producten bevat een metafoor
▪ 40% van alle advertenties voor services bevat een metafoor
▪ Het gebruik van metaforen verschilt tussen verschillende soorten advertenties
(product vs. service)
Vervolgens deze resultaten van de steekproef vergelijken met de populatie (aan de hand van
een chi-kwadraat) je vergelijkt hierbij de verwachte waarden op basis van de nulhypothese
met de geobserveerde waarden die we hier hebben.
3
, De corpusanalyse techniek is in de afgelopen jaren flink toegenomen door de toenemende
mogelijkheid in automatisering en gemakkelijkere toegang tot bronnen en dergelijken.
Andere voorbeelden van een corpusanalyse:
▪ In hoeverre beïnvloeden opleidingsniveau en leeftijd hoe er wordt gesproken over de
coronamaatregelen op sociale media?
▪ Hoe vaak wordt figuratieve taal gebruikt in de interne communicatie van
internationale bedrijven
▪ Verschilt de manier waarop de Chinese overheid communiceert over de coronacrisis
van de manier waarop de Nederlandse overheid hierover communiceert?
Key terms
Categorial units (eenheden): worden gedefinieerd door iets gemeen te hebben of te
behoren tot een door een onderzoeker gedefinieerde categorie.
Coderingschema: een systematische manier om analyse-eenheden te classificeren of te
categoriseren.
Content analysis: een kwantitatieve, systematische en objectieve techniek voor het
beschrijven van de manifeste inhoud van communicatie.
Interaction analysis: onderzoek dat groepsrollen en -interacties tussen leden van een
groep wil documenteren en begrijpen.
KWIC: Key Word in Context. Sleutelwoord in context. Contentanalyse-term die verwijst naar
de weergave van een woord en de woorden eromheen.
Lemmatization: inhoudsanalyse voor het groeperen van woorden volgens een gebruikelijke
woordenboekdefinitie.
Manifest: a schijnbaar of waarneembaar
Physical units: bezetten een waarneembare ruimte, lengte of grootte in gedrukte media of
tijd in audiovisuele media.
Propositional units: structuren zoals verhalen of drama's.
Reliability (betrouwbaarheid): een maat voor de mate waarin een test of meetwaarde
consistent presteert.
Sampling frame: de lijst waaruit specifieke steekproeven zullen worden getrokken.
Syntactical units: dit zijn eenheden van taal, zoals woorden of zinnen
Thematic units: brede onderwerpen binnen een structuur. Identificeer hen door herhaalde
ideeën of acties.
Units: bij inhoudsanalyse, de aspecten of componenten van inhoud die voor studie is
bemonsterd.
Validiteit: een maatstaf voor de vraag of een test meet wat hij geacht wordt te meten
Week 2: Corpusanalyse
Korte herhaling week 1
1. Welke drie concepten zijn centrale aspecten van elke contentanalyse volgens Berelson
(1952)?
A. Objectief, systematisch, kwantitatief
B. Objectief, kwalitatief, participanten
C. Systematisch, subjectief en coderen
D. Kwantitatief, vragenlijst, voorkomens
Antwoord A is de juiste.
2. Volgens Berelson (Treadwell & Davis, 2020, H11) Gaat content analyse over ‘the manifest
content of communication’. Wat wordt Hiermee bedoeld?
4
Week 1 Corpusonderzoek
Voorbeeld onderzoeken; welke methode gebruiken zij? Hoe zie je dat?
Voorbeeld 1
Antwoord: corpus
Voorbeeld 2
Antwoord: survey
Voorbeeld 3
Antwoord: experiment
1
,Definitie corpusonderzoek: een onderzoekstechniek voor de objectieve, systematische
en kwantitatieve beschrijving van de manifeste inhoud van communicatie.
▪ Kwantitatieve middelen: we moeten de gebeurtenissen tellen van alles waarin we
geïnteresseerd zijn. gevallen tellen – tastbare/zichtbare dingen.
o Hoeveel van de unit of analysis behoren tot een categorie. Hoe vaak komt een
bepaald woord, object, etc. voor dat je wil tellen.
▪ Systematische middelen: we moeten alle relevante aspecten van de steekproef
tellen. We kunnen niet willekeurig kiezen welke aspecten worden geanalyseerd, maar
moeten dit op een systematische manier verwerken.
▪ Objectieve middelen: we moeten eenheden selecteren voor een analyse en ze
categoriseren met behulp van duidelijk gedefinieerde criteria. Validiteit,
betrouwbaarheid. Belangrijk om te bepalen wat je specifiek gaat analyseren (unit of
analysis) en daarbij hoe je dat gaat doen. Codeboek maken, set van regels.
▪ Manifeste middelen: De concrete content moet je kunnen observeren (tastbaar en
zichtbaar) Bijv.: voorbeeld: we kunnen patriottisme niet tellen in
consumentenreclame omdat patriottisme uiteindelijk een abstract of latent
(=verbogen) begrip is. Wat we kunnen tellen is de frequentie, waarmee het woord
patriottisme voorkomt, de frequentie waarmee een patriottische afbeelding zoals een
nationale vlag verschijnt, of misschien het aantal minuten dat muziek die als
patriottisch is gedefinieerd wordt afgespeeld.
Corpusanalyse: wordt ook wel contentanalyse genoemd. Een corpusanalyse betreft het
observeren van teksten (bepaalde aspecten van taal tellen en in categorieën indelen).
Contentanalyse in 8 stappen (Treadwell & Davis, 2020)
1. Formuleer een onderzoeksvraag/hypothese
2. Bepaal welke ‘content’ je wilt analyseren
3. Leg je corpus aan (content)
4. Bepaal wat je gaat coderen (welke elementen ben ik naar op zoek)
5. Stel vast hoe je de data gaat coderen
6. Annoteer het corpus (het daadwerkelijk coderen)
7. Tel gevallen
8. Rapporteer resultaten
Toepassing stappen op een voorbeeldcasus:
Stap 1: formuleer een onderzoeksvraag/hypothese
Je moet een voorspelling hebben over wat er gaat gebeuren en je moet informatie zoeken
over het onderwerp waar je geïnteresseerd in bent en hierop een nieuwe onderzoeksvraag
baseren. Onderzoeksvragen zijn nodig om een analyse te begeleiden of in te kaderen.
Topic/literatuuronderzoek:
▪ Metaforiek in advertenties
▪ Verschil tussen producten en services
Hypothese: het gebruik van metaforen (aan-/afwezig) zal verschillen tussen advertenties
voor producten versus services.
Stap 2: bepaal welke ‘content’ je wilt analyseren
Ik zal alleen advertenties onderzoeken die in gedrukte media verschenen (niet online, geen
televisiecommercials, etc.)
2
,Stap 3: leg je corpus aan
Ik zal alle advertenties selecteren die in de afgelopen vijf jaar verschenen in de vijf meest
gelezen tijdschriften in Nederland.
Stap 4: bepaal wat je gaat coderen
Selecteer eenheden voor codering. Nadat we een steekproefkader hebben ontwikkeld,
worden we nu geconfronteerd met de vraag welke eenheden we zullen testen. Ik ga coderen
voor aanwezigheid van metaforiek in de afbeeldingen in de advertenties.
o Ik ben niet geïnteresseerd in soort metafoor, niet geïnteresseerd in talige
metaforen.
▪ Ik ga coderen voor product/service.
o Ik ben niet geïnteresseerd in specifieke merken/bedrijven.
Stap 5: stel vast hoe je de data gaat coderen:
Bepaal hoe je gaat coderen; welke categorieën maak je? → codeboek. Ontwikkeling een
coderingsschema. Het is mogelijk om elke categorie op te splitsen in meer specifieke
categorieën. Bijvoorbeeld: Alcohol kan de volgende categorieën hebben: wijn, bier en sterke
drank. Of Bijv. Aanwezigheid metafoor: ja/nee of Type product/service/anders (?)
Stap 6: annoteer het corpus
Codeer je data. Hoeveel tijd heb je nodig om te coderen? Ken elk exemplaar van een
eenheid in de steekproef toe aan een code in het coderingsschema. Ken elk exemplaar van
een eenheid toe aan een code in het coderingsschema. Voor elke analyse met meerdere
codeurs is het gebruikelijk om elk van hen te vragen dezelfde eenheden te coderen als een
proefrun. Als de codeerders het eens zijn, kunnen we er enig vertrouwen in hebben dat onze
criteria voor codering duidelijk zijn.
Aanwezigheid metafoor: ja/nee
Type product/service/anders?
Stap 7: tel gevallen (tel de gebeurtenissen van de gecodeerde eenheden)
Bijv. in een kruistabel.
Stap 8: rapporteer resultaten
▪ 66% van alle advertenties voor producten bevat een metafoor
▪ 40% van alle advertenties voor services bevat een metafoor
▪ Het gebruik van metaforen verschilt tussen verschillende soorten advertenties
(product vs. service)
Vervolgens deze resultaten van de steekproef vergelijken met de populatie (aan de hand van
een chi-kwadraat) je vergelijkt hierbij de verwachte waarden op basis van de nulhypothese
met de geobserveerde waarden die we hier hebben.
3
, De corpusanalyse techniek is in de afgelopen jaren flink toegenomen door de toenemende
mogelijkheid in automatisering en gemakkelijkere toegang tot bronnen en dergelijken.
Andere voorbeelden van een corpusanalyse:
▪ In hoeverre beïnvloeden opleidingsniveau en leeftijd hoe er wordt gesproken over de
coronamaatregelen op sociale media?
▪ Hoe vaak wordt figuratieve taal gebruikt in de interne communicatie van
internationale bedrijven
▪ Verschilt de manier waarop de Chinese overheid communiceert over de coronacrisis
van de manier waarop de Nederlandse overheid hierover communiceert?
Key terms
Categorial units (eenheden): worden gedefinieerd door iets gemeen te hebben of te
behoren tot een door een onderzoeker gedefinieerde categorie.
Coderingschema: een systematische manier om analyse-eenheden te classificeren of te
categoriseren.
Content analysis: een kwantitatieve, systematische en objectieve techniek voor het
beschrijven van de manifeste inhoud van communicatie.
Interaction analysis: onderzoek dat groepsrollen en -interacties tussen leden van een
groep wil documenteren en begrijpen.
KWIC: Key Word in Context. Sleutelwoord in context. Contentanalyse-term die verwijst naar
de weergave van een woord en de woorden eromheen.
Lemmatization: inhoudsanalyse voor het groeperen van woorden volgens een gebruikelijke
woordenboekdefinitie.
Manifest: a schijnbaar of waarneembaar
Physical units: bezetten een waarneembare ruimte, lengte of grootte in gedrukte media of
tijd in audiovisuele media.
Propositional units: structuren zoals verhalen of drama's.
Reliability (betrouwbaarheid): een maat voor de mate waarin een test of meetwaarde
consistent presteert.
Sampling frame: de lijst waaruit specifieke steekproeven zullen worden getrokken.
Syntactical units: dit zijn eenheden van taal, zoals woorden of zinnen
Thematic units: brede onderwerpen binnen een structuur. Identificeer hen door herhaalde
ideeën of acties.
Units: bij inhoudsanalyse, de aspecten of componenten van inhoud die voor studie is
bemonsterd.
Validiteit: een maatstaf voor de vraag of een test meet wat hij geacht wordt te meten
Week 2: Corpusanalyse
Korte herhaling week 1
1. Welke drie concepten zijn centrale aspecten van elke contentanalyse volgens Berelson
(1952)?
A. Objectief, systematisch, kwantitatief
B. Objectief, kwalitatief, participanten
C. Systematisch, subjectief en coderen
D. Kwantitatief, vragenlijst, voorkomens
Antwoord A is de juiste.
2. Volgens Berelson (Treadwell & Davis, 2020, H11) Gaat content analyse over ‘the manifest
content of communication’. Wat wordt Hiermee bedoeld?
4
