Onderwijsleerproblemen
Samenvatti ng Pedagogische Wetenschappen – Jaar 2
, 2
Inhoudsopgave
College 1: Leerproblemen, motivatie & angst.......................................................................................3
Introductie.........................................................................................................................................3
Hoofdstuk 8 – emotional and behavioral disorders...........................................................................4
Motivatie...........................................................................................................................................6
College 2: Brein & leren.........................................................................................................................9
Hoofdstuk 1 (p. 6-19).........................................................................................................................9
Hoofdstuk 2 (p. 25-32).....................................................................................................................11
College 3: Taal & begrijpend lezen.......................................................................................................14
Hoofdstuk 4.....................................................................................................................................14
Begrijpend lezen..............................................................................................................................19
College 4: Technisch lezen & schrijven................................................................................................22
Hoofdstuk 5 & 6 (samengevoegd)....................................................................................................22
Reguliere ontwikkeling van technisch lezen en schrijven..........................................................24
Representatie in het brein.........................................................................................................25
Welke problemen kunnen er optreden?...................................................................................26
College 5: Rekenen..............................................................................................................................31
Hoofdstuk 7.....................................................................................................................................31
College 6: Intelligentie, leerpotentieel & hoogbegaafdheid................................................................38
College 7: LVB & ASS............................................................................................................................42
Hoofdstuk 9.....................................................................................................................................42
ASS.............................................................................................................................................42
LVB.............................................................................................................................................44
College 8: Aandacht & gedrag..............................................................................................................46
Hoofdstuk 3: aandacht.....................................................................................................................46
Hoofdstuk 8 (p. 192-193): gedrag....................................................................................................47
Tentamen
Tentamen MC en open vragen over 8 hoorcolleges.
Boek ‘’how the special needs brain learns’’ en artikelen.
Voorwaarde voor deelname: minimaal over 6 colleges een MC vraag met 4
antwoordmogelijkheden inleveren via Brightspace.
, 3
College 1: Leerproblemen, motivatie & angst
Introductie
Leren = een actief proces in het verkrijgen en behouden van kennis, zodat het toegepast kan worden
in toekomstige situaties.
De term ‘’special needs/kinderen met speciale onderwijsbehoeften’’ refereert naar studenten die:
kinderen gediagnosticeerd zijn met specifieke leerproblemen met betrekking tot spraak,
lezen, schrijven, rekenen, emotioneel en gedrag.
meedoen aan instructieprogramma’s voor basisvaardigheden.
niet geclassificeerd zijn of meedoen aan een programma maar wel moeilijkheden hebben.
Onderwijsleerproblemen = problemen die kinderen hebben bij het leren van de kennis en
vaardigheden die zij op school moeten verwerven:
cognitieve ontwikkeling
sociaal-emotionele ontwikkeling
werkhouding & motivatie
zintuigelijke ontwikkeling (valt buiten de cursus)
In NL hebben we een systeem van passend onderwijs: alle kinderen krijgen een passende plek die
past bij de ondersteuningsbehoefte.
kinderen komen niet langdurig thuis te zitten, omdat er geen passende plek is (niet gehaald
in de praktijk).
een kind gaat naar een gewone school als dat kan, naar speciaal onderwijs als er intensieve
begeleiding nodig is (lastig om te bepalen waar de grens ligt).
scholen hebben mogelijkheden voor onderwijsondersteuning op maat.
de kwaliteiten en onderwijsbehoefte van het kind zijn bepalend, niet de beperkingen.
Modellen voor ondersteuning in het onderwijs:
Multi-tiered systems of support (MTSS): niveau/intensiteit van instructie aanpassen aan
behoefte van de leerling (piramide).
response-to-intervention = leren
schoolwide positive behavior support = gedrag
Handelingsgericht werken (cyclus).
waarnemen/evalueren
signaleren
benoemen specifieke onderwijsbehoeften (begrijpen)
clusteren van kinderen met vergelijkbare behoeftes
opstelen van groepsplan
uitvoeren groepslan
Leraren staan voor grote uitdagingen om deze leerlingen te onderwijzen. Er is niet een strategie of
techniek om de behoeften van deze kinderen te kunnen behartigen. Het vergelijken van hersenen
van kinderen met problemen en kinderen zonder problemen kunnen belangrijke inzichten geven in
hoe het brein werkt. Veel mensen werken tegenwoordig samen om tot deze inzichten te komen. Het
opgroeien in armoede heeft effecten op de prestaties van kinderen, er zijn bewijzen gevonden dat
het zelfs het brein kan beïnvloeden. Kinderen die opgroeien in armoede ontwikkelen vaak niet
volledig door gebrek aan stimulatie en stressoren. Er wordt wel gedacht dat door de plasticiteit van
, 4
het brein deze achterstanden ingehaald kunnen worden als deze kinderen in een betere omgeving
terecht komen.
Hoofdstuk 8 – emotional and behavioral disorders
Emoties zijn van belang voor het overleven van een mens. Emoties worden geïnterpreteerd in de
limbic area met behulp van de frontale kwab. Emotie is een drijfveer voor aandacht en aandacht is
nodig om te leren. Emotionele aandacht komt meestal voor cognitieve herkenning.
emotionele signalen:
de thalamus ontvangt alle inkomende zintuigelijke signalen en stuurt deze door voor verdere
verwerking. Deze informatie kan via twee wegen naar de amygdala, die betrokken is bij het
aansturen en verwerken van emoties:
thalamic pathway: snelle route die de signalen direct van thalamus naar de amygdala stuurt
(emotie).
cortical pathway: eerst gaan de signalen naar de cerebal cortex voor cogntieve verwerking
(nadenken) en daarna naar de amygdala (emotie).
Verstoringen onderweg kunnen leiden tot abnormaal gedrag/probelemn, zoals bij angststoornissen.
Dit gebeurt als bepaalde signalen constant de snelle route nemen, terwijl dat eigenlijk niet nodig is.
Je krijgt dan altijd een stress-respons.
Het brein kan pas zijn aandacht ergens op focussen als de emotionele en overlevende behoeften
voldaan zijn. Een leerling zal zich dus bezighouden met leren als ze zich fysiek en emotioneel veilig
voelen (behoeftehiërarchie). De emotionele behoeften kunnen bevredigd worden in drie plaatsen:
thuis
op school
buiten de school
Een oorzaak van emotionele- en gedragsstoornissen kan liggen in de omgeving, bij de genen of bij
een interactie van deze twee.
Op het gebied van behandeling mag je het boek negeren.
Angststoornis
Mensen met een angststoornis ervaren gedurende een langere tijd angst, vaak langer dan 6
maanden en het wordt vaak erger. Angst is gerelateerd aan wat er op school gebeurt. Er zijn een
aantal vormen van angststoornissen:
sociale angststoornis (SAS): dit is angst voor vernedering in betrokkenheid van
leeftijdsgenoten/negatieve beoordeling of afwijzing van anderen in een sociale context. Dit
kan zich beperken tot een soort situatie of meerdere situaties. Fysieke symptomen zijn
zweten, trillen, misselijkheid en moeilijkheden met praten.
op school: presenteren, beantwoorden of stellen van vraag in de klas, sociaal
contact met leeftijdsgenoten.
gegeneraliseerde angststoornis (GAS): dit heeft een patroon van onrealistische angst dat
niet voortkomt uit een angstige gebeurtenis. Deze angst is vaak angst voor de toekomst.
Fysieke symptomen zijn hoofdpijn, spierpijn, moeilijkheden met slikken, moeheid en zweten.
Er is moeite met ontspannen, concentreren en/of slapen.
op school: door alertheid minder concentratie, vermoeidheid op school.
paniekstoornis: hierbij zijn er aanvallen van paniek, zonder dat er iets aan vooraf gaat.
Fysieke symptomen zijn versnelde hartslag, borstpijn, misselijkheid en duizeligheid. Vaak
duurt een aanval 10 minuten.
Samenvatti ng Pedagogische Wetenschappen – Jaar 2
, 2
Inhoudsopgave
College 1: Leerproblemen, motivatie & angst.......................................................................................3
Introductie.........................................................................................................................................3
Hoofdstuk 8 – emotional and behavioral disorders...........................................................................4
Motivatie...........................................................................................................................................6
College 2: Brein & leren.........................................................................................................................9
Hoofdstuk 1 (p. 6-19).........................................................................................................................9
Hoofdstuk 2 (p. 25-32).....................................................................................................................11
College 3: Taal & begrijpend lezen.......................................................................................................14
Hoofdstuk 4.....................................................................................................................................14
Begrijpend lezen..............................................................................................................................19
College 4: Technisch lezen & schrijven................................................................................................22
Hoofdstuk 5 & 6 (samengevoegd)....................................................................................................22
Reguliere ontwikkeling van technisch lezen en schrijven..........................................................24
Representatie in het brein.........................................................................................................25
Welke problemen kunnen er optreden?...................................................................................26
College 5: Rekenen..............................................................................................................................31
Hoofdstuk 7.....................................................................................................................................31
College 6: Intelligentie, leerpotentieel & hoogbegaafdheid................................................................38
College 7: LVB & ASS............................................................................................................................42
Hoofdstuk 9.....................................................................................................................................42
ASS.............................................................................................................................................42
LVB.............................................................................................................................................44
College 8: Aandacht & gedrag..............................................................................................................46
Hoofdstuk 3: aandacht.....................................................................................................................46
Hoofdstuk 8 (p. 192-193): gedrag....................................................................................................47
Tentamen
Tentamen MC en open vragen over 8 hoorcolleges.
Boek ‘’how the special needs brain learns’’ en artikelen.
Voorwaarde voor deelname: minimaal over 6 colleges een MC vraag met 4
antwoordmogelijkheden inleveren via Brightspace.
, 3
College 1: Leerproblemen, motivatie & angst
Introductie
Leren = een actief proces in het verkrijgen en behouden van kennis, zodat het toegepast kan worden
in toekomstige situaties.
De term ‘’special needs/kinderen met speciale onderwijsbehoeften’’ refereert naar studenten die:
kinderen gediagnosticeerd zijn met specifieke leerproblemen met betrekking tot spraak,
lezen, schrijven, rekenen, emotioneel en gedrag.
meedoen aan instructieprogramma’s voor basisvaardigheden.
niet geclassificeerd zijn of meedoen aan een programma maar wel moeilijkheden hebben.
Onderwijsleerproblemen = problemen die kinderen hebben bij het leren van de kennis en
vaardigheden die zij op school moeten verwerven:
cognitieve ontwikkeling
sociaal-emotionele ontwikkeling
werkhouding & motivatie
zintuigelijke ontwikkeling (valt buiten de cursus)
In NL hebben we een systeem van passend onderwijs: alle kinderen krijgen een passende plek die
past bij de ondersteuningsbehoefte.
kinderen komen niet langdurig thuis te zitten, omdat er geen passende plek is (niet gehaald
in de praktijk).
een kind gaat naar een gewone school als dat kan, naar speciaal onderwijs als er intensieve
begeleiding nodig is (lastig om te bepalen waar de grens ligt).
scholen hebben mogelijkheden voor onderwijsondersteuning op maat.
de kwaliteiten en onderwijsbehoefte van het kind zijn bepalend, niet de beperkingen.
Modellen voor ondersteuning in het onderwijs:
Multi-tiered systems of support (MTSS): niveau/intensiteit van instructie aanpassen aan
behoefte van de leerling (piramide).
response-to-intervention = leren
schoolwide positive behavior support = gedrag
Handelingsgericht werken (cyclus).
waarnemen/evalueren
signaleren
benoemen specifieke onderwijsbehoeften (begrijpen)
clusteren van kinderen met vergelijkbare behoeftes
opstelen van groepsplan
uitvoeren groepslan
Leraren staan voor grote uitdagingen om deze leerlingen te onderwijzen. Er is niet een strategie of
techniek om de behoeften van deze kinderen te kunnen behartigen. Het vergelijken van hersenen
van kinderen met problemen en kinderen zonder problemen kunnen belangrijke inzichten geven in
hoe het brein werkt. Veel mensen werken tegenwoordig samen om tot deze inzichten te komen. Het
opgroeien in armoede heeft effecten op de prestaties van kinderen, er zijn bewijzen gevonden dat
het zelfs het brein kan beïnvloeden. Kinderen die opgroeien in armoede ontwikkelen vaak niet
volledig door gebrek aan stimulatie en stressoren. Er wordt wel gedacht dat door de plasticiteit van
, 4
het brein deze achterstanden ingehaald kunnen worden als deze kinderen in een betere omgeving
terecht komen.
Hoofdstuk 8 – emotional and behavioral disorders
Emoties zijn van belang voor het overleven van een mens. Emoties worden geïnterpreteerd in de
limbic area met behulp van de frontale kwab. Emotie is een drijfveer voor aandacht en aandacht is
nodig om te leren. Emotionele aandacht komt meestal voor cognitieve herkenning.
emotionele signalen:
de thalamus ontvangt alle inkomende zintuigelijke signalen en stuurt deze door voor verdere
verwerking. Deze informatie kan via twee wegen naar de amygdala, die betrokken is bij het
aansturen en verwerken van emoties:
thalamic pathway: snelle route die de signalen direct van thalamus naar de amygdala stuurt
(emotie).
cortical pathway: eerst gaan de signalen naar de cerebal cortex voor cogntieve verwerking
(nadenken) en daarna naar de amygdala (emotie).
Verstoringen onderweg kunnen leiden tot abnormaal gedrag/probelemn, zoals bij angststoornissen.
Dit gebeurt als bepaalde signalen constant de snelle route nemen, terwijl dat eigenlijk niet nodig is.
Je krijgt dan altijd een stress-respons.
Het brein kan pas zijn aandacht ergens op focussen als de emotionele en overlevende behoeften
voldaan zijn. Een leerling zal zich dus bezighouden met leren als ze zich fysiek en emotioneel veilig
voelen (behoeftehiërarchie). De emotionele behoeften kunnen bevredigd worden in drie plaatsen:
thuis
op school
buiten de school
Een oorzaak van emotionele- en gedragsstoornissen kan liggen in de omgeving, bij de genen of bij
een interactie van deze twee.
Op het gebied van behandeling mag je het boek negeren.
Angststoornis
Mensen met een angststoornis ervaren gedurende een langere tijd angst, vaak langer dan 6
maanden en het wordt vaak erger. Angst is gerelateerd aan wat er op school gebeurt. Er zijn een
aantal vormen van angststoornissen:
sociale angststoornis (SAS): dit is angst voor vernedering in betrokkenheid van
leeftijdsgenoten/negatieve beoordeling of afwijzing van anderen in een sociale context. Dit
kan zich beperken tot een soort situatie of meerdere situaties. Fysieke symptomen zijn
zweten, trillen, misselijkheid en moeilijkheden met praten.
op school: presenteren, beantwoorden of stellen van vraag in de klas, sociaal
contact met leeftijdsgenoten.
gegeneraliseerde angststoornis (GAS): dit heeft een patroon van onrealistische angst dat
niet voortkomt uit een angstige gebeurtenis. Deze angst is vaak angst voor de toekomst.
Fysieke symptomen zijn hoofdpijn, spierpijn, moeilijkheden met slikken, moeheid en zweten.
Er is moeite met ontspannen, concentreren en/of slapen.
op school: door alertheid minder concentratie, vermoeidheid op school.
paniekstoornis: hierbij zijn er aanvallen van paniek, zonder dat er iets aan vooraf gaat.
Fysieke symptomen zijn versnelde hartslag, borstpijn, misselijkheid en duizeligheid. Vaak
duurt een aanval 10 minuten.
