Astrid Destoop 2021-2022
JEUGDRECHT
Inhoud
HET INTERNATIONAAL VERDRAG VAN DE RECHTEN VAN
HET KIND
1. Ontstaansgeschiedenis...................................................................................................................4
2. De inhoud van het verdrag.............................................................................................................4
2.1. De drie P’s................................................................................................................................4
2.2. Draagwijdte van het IVRK........................................................................................................5
2.3. De 54 artikelen van het IVRK in eenvoudige bewoordingen....................................................5
3. De toepassingen van het verdrag controleren................................................................................5
3.1. Het internationaal comité voor de rechten van het kind.........................................................5
3.2. Het Kinderrechtencommissariaat............................................................................................6
3.2. Kinderrechtencoalitie..............................................................................................................7
1. Inleidende begrippen uit de hulpverlening.....................................................................................7
2. Algemeen........................................................................................................................................8
2.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp.....................................................................................8
3. Niet- rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp....................................................................................9
3.1 Aanmelden bij de intersectorale toegangspoort......................................................................9
3.2. Indicatiestelling en jeugdhulpregie..........................................................................................9
3.3. Gemandateerde voorzieningen.............................................................................................10
4. Vrijwillige en gerechtelijke jeugdhulp...........................................................................................11
4.1. Vrijwillige hulpverlening........................................................................................................11
4.2. De gerechtelijke hulpverlening..............................................................................................11
5. De gerechtelijke maatregelen.......................................................................................................12
6. Onderste deel jeugdhulpverlening...............................................................................................13
1. Inleiding........................................................................................................................................14
1.1. Algemeen kader.....................................................................................................................14
1.2. Toepassingsgebied.................................................................................................................15
2. Algemene principes van het decreet............................................................................................15
2.1. Bekwaamheid van de minderjarige.......................................................................................15
2.2. Het belang van de minderjarige.............................................................................................16
3. Recht op instemming, informatie en duidelijke communicatie....................................................16
3.1. Geïnformeerd instemmen met of weigeren van jeugdhulp, vrije keuze van
jeugdhulpaanbieder en het recht om een interventie van een bepaalde jeugdhulpverlener te
weigeren.......................................................................................................................................16
3.2. Recht op informatie...............................................................................................................17
1
,Astrid Destoop 2021-2022
4. Recht op inspraak en participatie.................................................................................................17
4.1. Individueel niveau..................................................................................................................18
4.2. Collectief niveau....................................................................................................................18
5. Recht op een dossier....................................................................................................................19
5.1. Recht op een dossier.............................................................................................................19
5.2. Gezondheidsgegevens...........................................................................................................19
5.3. Recht op toegang tot het dossier...........................................................................................19
5.4. Recht op aanvulling van het dossier......................................................................................21
5.5. Recht op een afschrift............................................................................................................22
5.6. Recht op verzet tegen toegang tot het dossier......................................................................22
6. Recht op bijstand van een vertrouwenspersoon..........................................................................22
6.1. Voorwaarden om vertrouwenspersoon te worden...............................................................23
6.2. Aanwijzing van een vertrouwenspersoon..............................................................................23
6.3. Wat wordt er van een vertrouwenspersoon verwacht?........................................................23
7. Recht op privacy...........................................................................................................................24
7.1. Recht op persoonlijke levenssfeer.........................................................................................24
8. Het beroepsgeheim......................................................................................................................25
9. Recht op een menswaardige behandeling....................................................................................25
9.1. Een onmenselijke of onterende behandeling........................................................................26
9.2. Een onmenselijke of onterende bestraffing...........................................................................26
9.3. Voorwaarden sanctionering...................................................................................................26
9.4. Wat verboden is.....................................................................................................................26
9.5. Tijdelijke afzondering of tijdelijke vrijheidsbeperking............................................................27
9.6. Wat met fixeren?...................................................................................................................27
9.7. Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn meer dan afzondering en fixatie..............................28
10. Klachtrecht..................................................................................................................................28
1. Inleiding........................................................................................................................................28
1.1. Wat is een vluchteling?..........................................................................................................28
1.2. Kinderen in gezinnen met precair verblijf of zonder wettig verblijf.......................................29
2. Wat is een niet-begeleide minderjarige?......................................................................................30
2.1. Wettelijke definitie................................................................................................................30
2.2. Verblijfprocedures.................................................................................................................31
3. Recht op een voogd......................................................................................................................33
3.1. De dienst voogdij...................................................................................................................33
3.2. De voogden............................................................................................................................33
3.3. Einde van de voogdij..............................................................................................................35
2
,Astrid Destoop 2021-2022
4. Recht op gezinshereniging............................................................................................................35
5. Recht op onderwijs.......................................................................................................................35
6. Recht om niet opgesloten te worden...........................................................................................36
1. Familierechtbank..........................................................................................................................36
1.1. De verschillende afdelingen...................................................................................................36
1.2. Materiële en territoriale bevoegdheid...................................................................................36
1.3. Openbaar ministerie binnen de familierechtbank.................................................................37
2. De jeugdrechtbank.......................................................................................................................37
2.1. De sociale dienst van de jeugdrechtbank..............................................................................37
2.2. Het openbaar ministerie........................................................................................................37
2.3. De jeugdrechter en de jeugdrechtbank.................................................................................37
1. Inleiding........................................................................................................................................37
1.1. Inleidende begrippen.............................................................................................................39
2. Toepassingsgebied........................................................................................................................39
2.1. Territoriaal.............................................................................................................................39
2.2. Interventiegrond....................................................................................................................39
2.3. Leeftijdsgrenzen.....................................................................................................................39
2.4. Ouders en opvoedingsverantwoordelijken............................................................................39
3. De verschillende actoren in het jeugddelinquentierecht..............................................................39
3.1. Politie.....................................................................................................................................40
3.2. Het openbaar ministerie........................................................................................................40
3.3. De onderzoeksrechter...........................................................................................................40
3.4. De familie- en jeugdrechtbank...............................................................................................40
3.5. De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening.......................................................40
3.6. De advocatuur.......................................................................................................................41
3.7. De gemeenschapsinstellingen...............................................................................................41
4. Basisprincipes van het nieuwe decreet.........................................................................................41
5. Antwoorden op diverse niveaus...................................................................................................43
5.1. Algemeen...............................................................................................................................43
5.2. Het Openbaar Ministerie.......................................................................................................43
5.3. De procedure voor de jeugdrechtbank..................................................................................44
6. Uitzonderingen op de bevoegdheid van de jeugdrechtbak in het jeugddelinquentierecht..........50
6.1. De uithandengeving...............................................................................................................50
6.2. Interventie bij verkeersmisdrijven.........................................................................................50
6.3. Gemeentelijke administratieve sancties................................................................................51
3
, Astrid Destoop 2021-2022
JEUGDRECHT
Hoofdstuk 1: het Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind
1. Ontstaansgeschiedenis
1948 : Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
1959 : Verklaring van de Rechten van het kind (minderjarige)
1989 : ondertekening van het kinderrechtenverdrag
IVRK = een internationale overeenkomst die de specifieke rechten voor kinderen erkent
Verdrag erkent politieke, burgerlijke, economische en sociaal-culturele rechten
Juridisch bindend
Ratificatie = door een verdrag te ratificeren verbinden landen zich ertoe om de rechten die in het
verdrag uiteengezet worden te respecteren en aanvaarden ze ook om zich te onderwerpen aan de
controle van onafhankelijke experten
2. De inhoud van het verdrag
Kenmerken rechten kinderrechtenverdrag:
Alle rechten zijn met elkaar verbonden
Afhankelijk van elkaar
Even belangrijk
Vormen een ondeelbaar geheel
2.1. De drie P’s
Basisprincipes:
Art.2 : non-discriminatie
Art.3 : belang van het kind
Art.6 : leven en ontwikkeling
Art.12 : stem van het kind
Inhoudelijk worden de rechten gegroepeerd rondom de 3 P’s
Protection (bescherming)
Provision ( voorziening)
Participation (participatie)
ze zijn evenwaardig en even belangrijk!
2.1.1. Beschermingsrechten (protection)
Kinderen hebben deze rechten nodig omdat ze:
Extra kwetsbaar zijn
Hebben extra behoeften/ noden dan volwassenen
Zijn vaak nog afhankelijk van anderen
hebben extra bescherming nodig
4
JEUGDRECHT
Inhoud
HET INTERNATIONAAL VERDRAG VAN DE RECHTEN VAN
HET KIND
1. Ontstaansgeschiedenis...................................................................................................................4
2. De inhoud van het verdrag.............................................................................................................4
2.1. De drie P’s................................................................................................................................4
2.2. Draagwijdte van het IVRK........................................................................................................5
2.3. De 54 artikelen van het IVRK in eenvoudige bewoordingen....................................................5
3. De toepassingen van het verdrag controleren................................................................................5
3.1. Het internationaal comité voor de rechten van het kind.........................................................5
3.2. Het Kinderrechtencommissariaat............................................................................................6
3.2. Kinderrechtencoalitie..............................................................................................................7
1. Inleidende begrippen uit de hulpverlening.....................................................................................7
2. Algemeen........................................................................................................................................8
2.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp.....................................................................................8
3. Niet- rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp....................................................................................9
3.1 Aanmelden bij de intersectorale toegangspoort......................................................................9
3.2. Indicatiestelling en jeugdhulpregie..........................................................................................9
3.3. Gemandateerde voorzieningen.............................................................................................10
4. Vrijwillige en gerechtelijke jeugdhulp...........................................................................................11
4.1. Vrijwillige hulpverlening........................................................................................................11
4.2. De gerechtelijke hulpverlening..............................................................................................11
5. De gerechtelijke maatregelen.......................................................................................................12
6. Onderste deel jeugdhulpverlening...............................................................................................13
1. Inleiding........................................................................................................................................14
1.1. Algemeen kader.....................................................................................................................14
1.2. Toepassingsgebied.................................................................................................................15
2. Algemene principes van het decreet............................................................................................15
2.1. Bekwaamheid van de minderjarige.......................................................................................15
2.2. Het belang van de minderjarige.............................................................................................16
3. Recht op instemming, informatie en duidelijke communicatie....................................................16
3.1. Geïnformeerd instemmen met of weigeren van jeugdhulp, vrije keuze van
jeugdhulpaanbieder en het recht om een interventie van een bepaalde jeugdhulpverlener te
weigeren.......................................................................................................................................16
3.2. Recht op informatie...............................................................................................................17
1
,Astrid Destoop 2021-2022
4. Recht op inspraak en participatie.................................................................................................17
4.1. Individueel niveau..................................................................................................................18
4.2. Collectief niveau....................................................................................................................18
5. Recht op een dossier....................................................................................................................19
5.1. Recht op een dossier.............................................................................................................19
5.2. Gezondheidsgegevens...........................................................................................................19
5.3. Recht op toegang tot het dossier...........................................................................................19
5.4. Recht op aanvulling van het dossier......................................................................................21
5.5. Recht op een afschrift............................................................................................................22
5.6. Recht op verzet tegen toegang tot het dossier......................................................................22
6. Recht op bijstand van een vertrouwenspersoon..........................................................................22
6.1. Voorwaarden om vertrouwenspersoon te worden...............................................................23
6.2. Aanwijzing van een vertrouwenspersoon..............................................................................23
6.3. Wat wordt er van een vertrouwenspersoon verwacht?........................................................23
7. Recht op privacy...........................................................................................................................24
7.1. Recht op persoonlijke levenssfeer.........................................................................................24
8. Het beroepsgeheim......................................................................................................................25
9. Recht op een menswaardige behandeling....................................................................................25
9.1. Een onmenselijke of onterende behandeling........................................................................26
9.2. Een onmenselijke of onterende bestraffing...........................................................................26
9.3. Voorwaarden sanctionering...................................................................................................26
9.4. Wat verboden is.....................................................................................................................26
9.5. Tijdelijke afzondering of tijdelijke vrijheidsbeperking............................................................27
9.6. Wat met fixeren?...................................................................................................................27
9.7. Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn meer dan afzondering en fixatie..............................28
10. Klachtrecht..................................................................................................................................28
1. Inleiding........................................................................................................................................28
1.1. Wat is een vluchteling?..........................................................................................................28
1.2. Kinderen in gezinnen met precair verblijf of zonder wettig verblijf.......................................29
2. Wat is een niet-begeleide minderjarige?......................................................................................30
2.1. Wettelijke definitie................................................................................................................30
2.2. Verblijfprocedures.................................................................................................................31
3. Recht op een voogd......................................................................................................................33
3.1. De dienst voogdij...................................................................................................................33
3.2. De voogden............................................................................................................................33
3.3. Einde van de voogdij..............................................................................................................35
2
,Astrid Destoop 2021-2022
4. Recht op gezinshereniging............................................................................................................35
5. Recht op onderwijs.......................................................................................................................35
6. Recht om niet opgesloten te worden...........................................................................................36
1. Familierechtbank..........................................................................................................................36
1.1. De verschillende afdelingen...................................................................................................36
1.2. Materiële en territoriale bevoegdheid...................................................................................36
1.3. Openbaar ministerie binnen de familierechtbank.................................................................37
2. De jeugdrechtbank.......................................................................................................................37
2.1. De sociale dienst van de jeugdrechtbank..............................................................................37
2.2. Het openbaar ministerie........................................................................................................37
2.3. De jeugdrechter en de jeugdrechtbank.................................................................................37
1. Inleiding........................................................................................................................................37
1.1. Inleidende begrippen.............................................................................................................39
2. Toepassingsgebied........................................................................................................................39
2.1. Territoriaal.............................................................................................................................39
2.2. Interventiegrond....................................................................................................................39
2.3. Leeftijdsgrenzen.....................................................................................................................39
2.4. Ouders en opvoedingsverantwoordelijken............................................................................39
3. De verschillende actoren in het jeugddelinquentierecht..............................................................39
3.1. Politie.....................................................................................................................................40
3.2. Het openbaar ministerie........................................................................................................40
3.3. De onderzoeksrechter...........................................................................................................40
3.4. De familie- en jeugdrechtbank...............................................................................................40
3.5. De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening.......................................................40
3.6. De advocatuur.......................................................................................................................41
3.7. De gemeenschapsinstellingen...............................................................................................41
4. Basisprincipes van het nieuwe decreet.........................................................................................41
5. Antwoorden op diverse niveaus...................................................................................................43
5.1. Algemeen...............................................................................................................................43
5.2. Het Openbaar Ministerie.......................................................................................................43
5.3. De procedure voor de jeugdrechtbank..................................................................................44
6. Uitzonderingen op de bevoegdheid van de jeugdrechtbak in het jeugddelinquentierecht..........50
6.1. De uithandengeving...............................................................................................................50
6.2. Interventie bij verkeersmisdrijven.........................................................................................50
6.3. Gemeentelijke administratieve sancties................................................................................51
3
, Astrid Destoop 2021-2022
JEUGDRECHT
Hoofdstuk 1: het Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind
1. Ontstaansgeschiedenis
1948 : Universele Verklaring van de Rechten van de Mens
1959 : Verklaring van de Rechten van het kind (minderjarige)
1989 : ondertekening van het kinderrechtenverdrag
IVRK = een internationale overeenkomst die de specifieke rechten voor kinderen erkent
Verdrag erkent politieke, burgerlijke, economische en sociaal-culturele rechten
Juridisch bindend
Ratificatie = door een verdrag te ratificeren verbinden landen zich ertoe om de rechten die in het
verdrag uiteengezet worden te respecteren en aanvaarden ze ook om zich te onderwerpen aan de
controle van onafhankelijke experten
2. De inhoud van het verdrag
Kenmerken rechten kinderrechtenverdrag:
Alle rechten zijn met elkaar verbonden
Afhankelijk van elkaar
Even belangrijk
Vormen een ondeelbaar geheel
2.1. De drie P’s
Basisprincipes:
Art.2 : non-discriminatie
Art.3 : belang van het kind
Art.6 : leven en ontwikkeling
Art.12 : stem van het kind
Inhoudelijk worden de rechten gegroepeerd rondom de 3 P’s
Protection (bescherming)
Provision ( voorziening)
Participation (participatie)
ze zijn evenwaardig en even belangrijk!
2.1.1. Beschermingsrechten (protection)
Kinderen hebben deze rechten nodig omdat ze:
Extra kwetsbaar zijn
Hebben extra behoeften/ noden dan volwassenen
Zijn vaak nog afhankelijk van anderen
hebben extra bescherming nodig
4
