Gezin, Opvoeding & Hulpverlening
Deel 1
Week Onderwerp Bijbehorende literatuur
(Holden)
1. Wat is het belang van gezin & opvoeding voor Chapter 1 & 2
welzijn & ontwikkeling?
2. Wat is opvoeding? Chapter 3, 4 & 5
3. Een gezin wordt geboren: Hoe verloopt de Chapter 6, 7 & 8
transitie naar ouderschap?
4. Gehechtheid: Zijn moeders de enige die ertoe Dagon & Sagi-Schwartz (2018), Schuengel
doen? (2020)
5. Genen en omgeving: Zijn sommige kinderen Chapter 9 & 10
meer vatbaar voor opvoeding dan anderen?
6. Diversiteit in opvoeding: Welke implicaties Chapter 11 & 13
heeft diversiteit voor opvoeding?
7. Wat te doen wanneer opvoeding Chapter 12 & 15
problematisch is?
, Week 1 | Wat is het belang van
gezin & opvoeding voor welzijn &
ontwikkeling?
Bijbehorende Literatuur:
Parenting: A dynamic perspective by Holden:
● Chapter 1
● Chapter 2
Leerdoelen week 1.
1. Studenten kunnen belangrijkste theoretische perspectieven
op opvoeding en de bijbehorende concepten kennen (H2).
Klassieke theorieën.
1. Gehechtheidstheorie van John Bowlby & Mary Ainsworth.
2. Leertheorie van John Watson & Skinner.
Gehechtheidstheorie.
De gehechtheidstheorie beschrijft dat jonge kinderen een relatie moeten
ontwikkelen met minstens 1 primaire verzorger voor een normale sociale en
emotionele ontwikkeling.
Het gedrag van baby’s dat wijst op gehechtheid is het zoeken van nabijheid
van een gehechtheidsfiguur in stressvolle situaties. Zij raken gehecht aan
volwassenen die gevoelig en responsief zijn in sociale reacties met hen en die
gedurende de eerste 2 jaar consequent in het leven van het kind blijven. De
kinderen zien hen dan als veilige basis om naar terug te keren. Op die manier
ontwikkelen zij gehechtheidspatronen die vormen hoe het kind latere relaties
zal sturen.
Vreemde situatie procedure.
Op basis van de gehechtheidstheorie is de vreemde situatie procedure
bedacht met als doel het bestuderen van de interactie die een
gehechtheidsfiguur (veilige basis) heeft met het kind (12 tot 20 maanden) in een
onbekende omgeving.
Hierbij wordt het kind in een kamer met speelgoed geplaatst met de ouder
ernaast. Waarbij er na een tijd een vreemde volwassene de kamer binnenkomt
en de moeder de kamer verlaat. Daarna komt de moeder terug. Na een tijdje
verlaten zowel de moeder als de vreemde de kamer en is het kind alleen.
Vervolgens komt de vreemde weer binnen en daarna de moeder. Hiermee kan
geobserveerd worden welke reacties en interacties er plaatsvinden tussen de
gehechtheidsfiguur, het kind en de vreemde.
, Met de vreemde situatie procedure kunnen 4 hechtingstypen worden
vastgesteld:
Hechtingstype Uitleg
Onveilig- Deze kinderen hebben weinig gehechtheid, omdat zij ervaren hebben
vermijdend dat de ouder vaak afwijzend, zakelijk of weinig sensitief is. Ze negeren
de opvoeder en gedragen zich zelfstandig.
Veilig gehecht Er is een goede balans tussen exploratiedrang en
gehechtheidsgedrag. Kinderen durven nieuwe taken aan te aan, zijn
angstig wanneer de ouder weg is en zoeken toenadering bij
terugkomst, waarna ze weer verder durven te exploreren. De ouders
zijn sensitief, coöperatief en toegankelijk.
Onveilig-afwerend De kinderen zoeken heel veel toenadering bij de opvoeder en gaan
niet snel uit zichzelf activiteiten zelfstandig uitvoeren. De afwezigheid
van de opvoeder leidt tot angst, terwijl het kind bij de terugkomst van
de ouder boos of verontwaardigd is, De ouders zijn vaak niet altijd
sensitief, onvoorspelbaar of afwezig op cruciale momenten.
Gedesorganiseerd De kinderen hebben gedrag met kenmerken van hechtingstype A en C.
gehecht Ze zoeken soms toenadering tot de ouder, terwijl zij tegelijk stress en
angst krijgen. De omgang met de ouder is vaak niet consequent en
onvoorspelbaar terwijl er vaak sprake is van trauma’s of andere
ingrijpende gebeurtenissen.
Waarom is een veilige hechting belangrijk?
Wanneer het kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders
vergroot dat de kans op een ongestoorde (sociaal-emotionele) ontwikkeling.
Ook bevordert het nieuwsgierigheid, leergierigheid en de mate van exploratie.
— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —
Leer- en gedragstheorie.
De leer- en gedragstheorie stelt dat de persoonlijkheid gelijk is aan het gedrag
dat mensen vertonen. Dat gedrag wordt zo ook weer bepaald door de
gevolgen van dat gedrag. Het heeft 3 belangrijke toepassingsprincipes:
1. Beloon gewenst gedrag: het gedrag zal dan vaker worden vertoond
2. Negeer ongewenst gedrag: het gedrag zal dan minder vaak worden
getoond en uitdoven.
3. Straf gedrag alleen als het gevaarlijk is of anderszins meteen moet
stoppen: Straffen helpt namelijk alleen om het gedrag te stoppen. Je
leert er verder weinig van, omdat het niet aangeeft wat je wel moet doen.
Deel 1
Week Onderwerp Bijbehorende literatuur
(Holden)
1. Wat is het belang van gezin & opvoeding voor Chapter 1 & 2
welzijn & ontwikkeling?
2. Wat is opvoeding? Chapter 3, 4 & 5
3. Een gezin wordt geboren: Hoe verloopt de Chapter 6, 7 & 8
transitie naar ouderschap?
4. Gehechtheid: Zijn moeders de enige die ertoe Dagon & Sagi-Schwartz (2018), Schuengel
doen? (2020)
5. Genen en omgeving: Zijn sommige kinderen Chapter 9 & 10
meer vatbaar voor opvoeding dan anderen?
6. Diversiteit in opvoeding: Welke implicaties Chapter 11 & 13
heeft diversiteit voor opvoeding?
7. Wat te doen wanneer opvoeding Chapter 12 & 15
problematisch is?
, Week 1 | Wat is het belang van
gezin & opvoeding voor welzijn &
ontwikkeling?
Bijbehorende Literatuur:
Parenting: A dynamic perspective by Holden:
● Chapter 1
● Chapter 2
Leerdoelen week 1.
1. Studenten kunnen belangrijkste theoretische perspectieven
op opvoeding en de bijbehorende concepten kennen (H2).
Klassieke theorieën.
1. Gehechtheidstheorie van John Bowlby & Mary Ainsworth.
2. Leertheorie van John Watson & Skinner.
Gehechtheidstheorie.
De gehechtheidstheorie beschrijft dat jonge kinderen een relatie moeten
ontwikkelen met minstens 1 primaire verzorger voor een normale sociale en
emotionele ontwikkeling.
Het gedrag van baby’s dat wijst op gehechtheid is het zoeken van nabijheid
van een gehechtheidsfiguur in stressvolle situaties. Zij raken gehecht aan
volwassenen die gevoelig en responsief zijn in sociale reacties met hen en die
gedurende de eerste 2 jaar consequent in het leven van het kind blijven. De
kinderen zien hen dan als veilige basis om naar terug te keren. Op die manier
ontwikkelen zij gehechtheidspatronen die vormen hoe het kind latere relaties
zal sturen.
Vreemde situatie procedure.
Op basis van de gehechtheidstheorie is de vreemde situatie procedure
bedacht met als doel het bestuderen van de interactie die een
gehechtheidsfiguur (veilige basis) heeft met het kind (12 tot 20 maanden) in een
onbekende omgeving.
Hierbij wordt het kind in een kamer met speelgoed geplaatst met de ouder
ernaast. Waarbij er na een tijd een vreemde volwassene de kamer binnenkomt
en de moeder de kamer verlaat. Daarna komt de moeder terug. Na een tijdje
verlaten zowel de moeder als de vreemde de kamer en is het kind alleen.
Vervolgens komt de vreemde weer binnen en daarna de moeder. Hiermee kan
geobserveerd worden welke reacties en interacties er plaatsvinden tussen de
gehechtheidsfiguur, het kind en de vreemde.
, Met de vreemde situatie procedure kunnen 4 hechtingstypen worden
vastgesteld:
Hechtingstype Uitleg
Onveilig- Deze kinderen hebben weinig gehechtheid, omdat zij ervaren hebben
vermijdend dat de ouder vaak afwijzend, zakelijk of weinig sensitief is. Ze negeren
de opvoeder en gedragen zich zelfstandig.
Veilig gehecht Er is een goede balans tussen exploratiedrang en
gehechtheidsgedrag. Kinderen durven nieuwe taken aan te aan, zijn
angstig wanneer de ouder weg is en zoeken toenadering bij
terugkomst, waarna ze weer verder durven te exploreren. De ouders
zijn sensitief, coöperatief en toegankelijk.
Onveilig-afwerend De kinderen zoeken heel veel toenadering bij de opvoeder en gaan
niet snel uit zichzelf activiteiten zelfstandig uitvoeren. De afwezigheid
van de opvoeder leidt tot angst, terwijl het kind bij de terugkomst van
de ouder boos of verontwaardigd is, De ouders zijn vaak niet altijd
sensitief, onvoorspelbaar of afwezig op cruciale momenten.
Gedesorganiseerd De kinderen hebben gedrag met kenmerken van hechtingstype A en C.
gehecht Ze zoeken soms toenadering tot de ouder, terwijl zij tegelijk stress en
angst krijgen. De omgang met de ouder is vaak niet consequent en
onvoorspelbaar terwijl er vaak sprake is van trauma’s of andere
ingrijpende gebeurtenissen.
Waarom is een veilige hechting belangrijk?
Wanneer het kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders
vergroot dat de kans op een ongestoorde (sociaal-emotionele) ontwikkeling.
Ook bevordert het nieuwsgierigheid, leergierigheid en de mate van exploratie.
— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —
Leer- en gedragstheorie.
De leer- en gedragstheorie stelt dat de persoonlijkheid gelijk is aan het gedrag
dat mensen vertonen. Dat gedrag wordt zo ook weer bepaald door de
gevolgen van dat gedrag. Het heeft 3 belangrijke toepassingsprincipes:
1. Beloon gewenst gedrag: het gedrag zal dan vaker worden vertoond
2. Negeer ongewenst gedrag: het gedrag zal dan minder vaak worden
getoond en uitdoven.
3. Straf gedrag alleen als het gevaarlijk is of anderszins meteen moet
stoppen: Straffen helpt namelijk alleen om het gedrag te stoppen. Je
leert er verder weinig van, omdat het niet aangeeft wat je wel moet doen.
