Samenvatting Microscopische Anatomie
Maken van duurzame totaalpreparaten
Onderzoek van:
- Biopsie
- Monster (autopsie)
- Bekijken met LM
- Dunne schijfjes maken noodzakelijk = microtoom
- Vaak kleuren noodzakelijk
Biopsie = een weefselstukje afgenomen van een patiënt met een bioptnaald (klein cilindervormig
weefselstuk) of chirurgisch verwijderd (volledig gezwel of stuk)
Prelevement = een weefselstuk van een overleden persoon, dus na autopsie
Prelevement afkomstig van autopsie, weefselstuk van een overledene
LM met doorvallend licht, zelden weefsel dun genoeg en moet men dunne coupes maken met
speciale apparatuur nl MICROTOOM
Technieken
1. Biopsie afname
2. Fixatie
3. Inbedden
4. Snijden met microtoom
5. Kleuren
6. Insluiten
1. Biopsie
- Arts neemt stuk weefsel af met biopsienaald
- Bij grotere weefsels versnijdt de laborant of anatoompatholoog dit.
Bij het snijden uit een groter weefselstuk, letten op:
- Zowel ziek als gezond weefsel in 1 snede proberen te nemen.
Opgelet:
- Kleiner fragment moet representatief zijn voor groter
- Correcte oriëntatie bij fixeren en inbedden
- Trauma van het weefsel minimaal
Uit de rand: (vraag stellen: belang van uit de rand stuk te nemen?)
1. Laesie indringend is of niet
2. Is het gezwel omkapseld of niet
3. Is er neiging tot uitbreiding of niet
4. Vertonen de naburige weefsels reactie of niet
, Indien het weefsel te groot is om in 1 snede ziek en gezond materiaal te nemen neemt men 2
kleinere sneden. Waar? 1 aan de rand en 1 in het midden. Indien het midden necrotisch blijkt te zijn,
heeft het dan nog zin om een weefselstuk te verzamelen? Neen op necrotisch weefsel enkel zien dat
het necrotisch is dus geen besluitvorming maw diagnose.
Trauma van het weefsel minimaal: indien men het weefsel plet zal men een onleesbaar preparaat
krijgen.
2. Fixatie
Doel : oorspronkelijke structuren intact houden
- Geen vormverandering van de cellen
- Geen verlies van weefselcomponenten
- Geen autolyse (lysozymen!)
- Geen bacteriële afbraak
- Zo snel mogelijk (dus voor transport naar labo)
Fixatie = De basisstructuur moet men vast leggen zonder beschadigingen aan te brengen. De
levende toestand moet zo veel mogelijk benaderd worden.
Soms is het nuttig een volledig orgaan te fixeren (afhankelijk van het doel van het onderzoek,
probleem is dat het fixativum niet snel genoeg in het weefsel kan dringen en dat er necrose
(autolyse) optreedt. Men kan dit oplossen door het orgaan in te snijden.
Methode: onderdompelen of immersie met fixativum
- Behoud van eiwitten: verstijven of precipiteren
- Enzymwerking blokkeren
o Geen metabolisme
o Geen lysosomale enzymen
Celuiterlijk verandert sowieso maar dit gebeurt gelijkmatig
AUTOLYSE : weefsel is van de no bloedvoorziening afgesneden en zal snel autolyseren. De
lysosomale enzymen die vrijkomen na het afsterven van een cel, zullen andere
aantasten en vernietigen.
Werking van fixativum: behoud van eiwitten is zeer belangrijk
Enzymwerking blokkeren (wat gebeurt er dan en wat is het gevolg?): hierdoor zal het metabolisme
stil gelegd worden, zodat er geen lysosomale enzymen vrijkomen en autolyse voorkomen wordt.
Uiterlijk van de cellen verandert steeds: deze veranderingen overal en altijd op dezelfde manier,
zodat een vergelijkbare interpretatie mogelijk is.
FIXATIE: HOE?
- Onderdompelen = immersie
- Doorstroomfixatie (via BV) = perfusie
- Onderdompelen
o Zo snel mogelijk volledig onderdompelen
o Eerst fixativum, dan weefsel
o Weefselstuk niet dikker dan 2 à 3 mm
Maken van duurzame totaalpreparaten
Onderzoek van:
- Biopsie
- Monster (autopsie)
- Bekijken met LM
- Dunne schijfjes maken noodzakelijk = microtoom
- Vaak kleuren noodzakelijk
Biopsie = een weefselstukje afgenomen van een patiënt met een bioptnaald (klein cilindervormig
weefselstuk) of chirurgisch verwijderd (volledig gezwel of stuk)
Prelevement = een weefselstuk van een overleden persoon, dus na autopsie
Prelevement afkomstig van autopsie, weefselstuk van een overledene
LM met doorvallend licht, zelden weefsel dun genoeg en moet men dunne coupes maken met
speciale apparatuur nl MICROTOOM
Technieken
1. Biopsie afname
2. Fixatie
3. Inbedden
4. Snijden met microtoom
5. Kleuren
6. Insluiten
1. Biopsie
- Arts neemt stuk weefsel af met biopsienaald
- Bij grotere weefsels versnijdt de laborant of anatoompatholoog dit.
Bij het snijden uit een groter weefselstuk, letten op:
- Zowel ziek als gezond weefsel in 1 snede proberen te nemen.
Opgelet:
- Kleiner fragment moet representatief zijn voor groter
- Correcte oriëntatie bij fixeren en inbedden
- Trauma van het weefsel minimaal
Uit de rand: (vraag stellen: belang van uit de rand stuk te nemen?)
1. Laesie indringend is of niet
2. Is het gezwel omkapseld of niet
3. Is er neiging tot uitbreiding of niet
4. Vertonen de naburige weefsels reactie of niet
, Indien het weefsel te groot is om in 1 snede ziek en gezond materiaal te nemen neemt men 2
kleinere sneden. Waar? 1 aan de rand en 1 in het midden. Indien het midden necrotisch blijkt te zijn,
heeft het dan nog zin om een weefselstuk te verzamelen? Neen op necrotisch weefsel enkel zien dat
het necrotisch is dus geen besluitvorming maw diagnose.
Trauma van het weefsel minimaal: indien men het weefsel plet zal men een onleesbaar preparaat
krijgen.
2. Fixatie
Doel : oorspronkelijke structuren intact houden
- Geen vormverandering van de cellen
- Geen verlies van weefselcomponenten
- Geen autolyse (lysozymen!)
- Geen bacteriële afbraak
- Zo snel mogelijk (dus voor transport naar labo)
Fixatie = De basisstructuur moet men vast leggen zonder beschadigingen aan te brengen. De
levende toestand moet zo veel mogelijk benaderd worden.
Soms is het nuttig een volledig orgaan te fixeren (afhankelijk van het doel van het onderzoek,
probleem is dat het fixativum niet snel genoeg in het weefsel kan dringen en dat er necrose
(autolyse) optreedt. Men kan dit oplossen door het orgaan in te snijden.
Methode: onderdompelen of immersie met fixativum
- Behoud van eiwitten: verstijven of precipiteren
- Enzymwerking blokkeren
o Geen metabolisme
o Geen lysosomale enzymen
Celuiterlijk verandert sowieso maar dit gebeurt gelijkmatig
AUTOLYSE : weefsel is van de no bloedvoorziening afgesneden en zal snel autolyseren. De
lysosomale enzymen die vrijkomen na het afsterven van een cel, zullen andere
aantasten en vernietigen.
Werking van fixativum: behoud van eiwitten is zeer belangrijk
Enzymwerking blokkeren (wat gebeurt er dan en wat is het gevolg?): hierdoor zal het metabolisme
stil gelegd worden, zodat er geen lysosomale enzymen vrijkomen en autolyse voorkomen wordt.
Uiterlijk van de cellen verandert steeds: deze veranderingen overal en altijd op dezelfde manier,
zodat een vergelijkbare interpretatie mogelijk is.
FIXATIE: HOE?
- Onderdompelen = immersie
- Doorstroomfixatie (via BV) = perfusie
- Onderdompelen
o Zo snel mogelijk volledig onderdompelen
o Eerst fixativum, dan weefsel
o Weefselstuk niet dikker dan 2 à 3 mm
