Oefenbundel Biologie VWO (Nieuw 2022)
Voeding en vertering
Fehlings-reagens
Een leerling doet het volgende experiment: hij onderzoekt een droog stuk witbrood
met I2-oplossing (Jood). Het brood werd zwart-blauw. Daarna kauwde hij een tweede
stuk witbrood fijn en onderzocht het met Fehlings-reagens. Het gekauwde stuk werd
rood-oranje. Daaruit concludeerde hij, dat wanneer een stuk brood wordt gekauwd,
zetmeel in suiker veranderd.
1. Een fout in de handelswijze van de leerling was dat hij vergat:
A het gekauwde brood op zetmeel te onderzoeken
B het droge stuk brood op eiwitten te onderzoeken
C het droge stuk brood op suiker te onderzoeken
D de ouderdom van het stuk brood mee in ogenschouw te nemen
Insuline en glucose
Het hormoon insuline is een eiwit. Indien iemand een tekort aan insuline heeft, kan
dit tekort worden aangevuld door dit hormoon in te spuiten. De concentratie van
insuline in het bloed kan niet worden verhoogd door dit hormoon via de mond in te
nemen.
2. De verklaring hiervoor is dat:
A insuline in het darmkanaal wordt verteerd
B insuline de werking van de lever beïnvloedt en niet die van het
darmkanaal
C insuline, direct na opname in het bloed vanuit het darmkanaal, in de lever
komt, waar het wordt afgebroken
D toename van de insulineconcentratie in de dunne darm de afgifte van
insuline door de alvleesklier remt
Aan een reageerbuis gevuld met
een maltose-oplossing van 0 °C
wordt een enzym afkomstig van
een zoogdier toegevoegd om
maltose om te zetten in glucose.
De inhoud van de buis wordt al
roerend langzaam tot 80 °C
verwarmd.
3. Welke grafiek kan aangeven
hoe het glucosegehalte in
de buis verandert?
,Pancreasenzymen
De pancreas (alvleesklier) produceert verschillende hydrolytische enzymen. In de
afbeelding is de regulatie van de pancreassecretie weergegeven.
Pancreassap bevat naast het onmisbare HCO3- en actieve enzymen, ook een groot
aantal inactieve enzymen. Van deze pro-enzymen vervult trypsinogeen een
sleutelrol. Zodra trypsinogeen in de twaalfvingerige darm komt, wordt het geactiveerd
door het daar aanwezige enteropeptidase. Het geactiveerde trypsine activeert
vervolgens een aantal andere pro-enzymen, zoals chymoltrypsinogeen.
Een bestanddeel van pancreassap is HCO3-
4. Welke functie heeft dit bestanddeel in de twaalfvingerige darm? (1p)
Enzymen die in actieve vorm worden geproduceerd in de pancreas zijn onder andere
α-amylase en triacylglycerol-lipase. Inactieve enzymen zijn bijvoorbeeld pro-
carboxypeptidasen en pro-fosfolipase.
5. - Leg uit waarom fosfolipase niet in actieve vorm geproduceerd wordt. (1p)
- Leg uit waarom dat bij α-amylase wel mogelijk is. (1p)
De pancreas produceert endopeptidasen en twee typen exopeptidasen:
carboxypeptidasen en aminopeptidasen. In onderstaande afbeelding is de structuur
van twee uiteinden van een polypeptidemolecuul weergegeven. Vijf plaatsen zijn met
een genummerde pijl aangegeven.
, 6. Op welke van deze plaatsen kan een carboxypeptidase de peptidebinding
verbreken? (2p)
A. Alleen op plaats 1
B. Alleen op plaats 2
C. Alleen op plaats 5
D. Alleen op plaats 3 en 4
E. Alleen op plaats 2 en 5
ADI-waarde
Toxicologen hebben onderzoek gedaan aan bepaalde stoffen die in ons voedsel
zitten. Van die stoffen hebben zij berekend hoeveel je ervan binnen kunt krijgen
zonder dat je er ziek van wordt. Deze hoeveelheid (in mg/kg lichaamsgewicht) wordt
aangegeven met de ADI (Aanvaardbare Dagelijkse Inname). De ADI voor sulfiet is
0,7 mg/kg lichaamsgewicht.
Roos krijgt van opa een doosje rozijnen. Deze rozijnen bevatten gemiddeld 240 mg
sulfiet per kg. Roos weegt 11 kilo. Een (kinder)handje rozijnen weegt gemiddeld 15
gram.
7. Hoeveel handjes rozijnen kan Roos eten zonder de ADI voor sulfiet te
overschrijden?
Voeding en vertering
Fehlings-reagens
Een leerling doet het volgende experiment: hij onderzoekt een droog stuk witbrood
met I2-oplossing (Jood). Het brood werd zwart-blauw. Daarna kauwde hij een tweede
stuk witbrood fijn en onderzocht het met Fehlings-reagens. Het gekauwde stuk werd
rood-oranje. Daaruit concludeerde hij, dat wanneer een stuk brood wordt gekauwd,
zetmeel in suiker veranderd.
1. Een fout in de handelswijze van de leerling was dat hij vergat:
A het gekauwde brood op zetmeel te onderzoeken
B het droge stuk brood op eiwitten te onderzoeken
C het droge stuk brood op suiker te onderzoeken
D de ouderdom van het stuk brood mee in ogenschouw te nemen
Insuline en glucose
Het hormoon insuline is een eiwit. Indien iemand een tekort aan insuline heeft, kan
dit tekort worden aangevuld door dit hormoon in te spuiten. De concentratie van
insuline in het bloed kan niet worden verhoogd door dit hormoon via de mond in te
nemen.
2. De verklaring hiervoor is dat:
A insuline in het darmkanaal wordt verteerd
B insuline de werking van de lever beïnvloedt en niet die van het
darmkanaal
C insuline, direct na opname in het bloed vanuit het darmkanaal, in de lever
komt, waar het wordt afgebroken
D toename van de insulineconcentratie in de dunne darm de afgifte van
insuline door de alvleesklier remt
Aan een reageerbuis gevuld met
een maltose-oplossing van 0 °C
wordt een enzym afkomstig van
een zoogdier toegevoegd om
maltose om te zetten in glucose.
De inhoud van de buis wordt al
roerend langzaam tot 80 °C
verwarmd.
3. Welke grafiek kan aangeven
hoe het glucosegehalte in
de buis verandert?
,Pancreasenzymen
De pancreas (alvleesklier) produceert verschillende hydrolytische enzymen. In de
afbeelding is de regulatie van de pancreassecretie weergegeven.
Pancreassap bevat naast het onmisbare HCO3- en actieve enzymen, ook een groot
aantal inactieve enzymen. Van deze pro-enzymen vervult trypsinogeen een
sleutelrol. Zodra trypsinogeen in de twaalfvingerige darm komt, wordt het geactiveerd
door het daar aanwezige enteropeptidase. Het geactiveerde trypsine activeert
vervolgens een aantal andere pro-enzymen, zoals chymoltrypsinogeen.
Een bestanddeel van pancreassap is HCO3-
4. Welke functie heeft dit bestanddeel in de twaalfvingerige darm? (1p)
Enzymen die in actieve vorm worden geproduceerd in de pancreas zijn onder andere
α-amylase en triacylglycerol-lipase. Inactieve enzymen zijn bijvoorbeeld pro-
carboxypeptidasen en pro-fosfolipase.
5. - Leg uit waarom fosfolipase niet in actieve vorm geproduceerd wordt. (1p)
- Leg uit waarom dat bij α-amylase wel mogelijk is. (1p)
De pancreas produceert endopeptidasen en twee typen exopeptidasen:
carboxypeptidasen en aminopeptidasen. In onderstaande afbeelding is de structuur
van twee uiteinden van een polypeptidemolecuul weergegeven. Vijf plaatsen zijn met
een genummerde pijl aangegeven.
, 6. Op welke van deze plaatsen kan een carboxypeptidase de peptidebinding
verbreken? (2p)
A. Alleen op plaats 1
B. Alleen op plaats 2
C. Alleen op plaats 5
D. Alleen op plaats 3 en 4
E. Alleen op plaats 2 en 5
ADI-waarde
Toxicologen hebben onderzoek gedaan aan bepaalde stoffen die in ons voedsel
zitten. Van die stoffen hebben zij berekend hoeveel je ervan binnen kunt krijgen
zonder dat je er ziek van wordt. Deze hoeveelheid (in mg/kg lichaamsgewicht) wordt
aangegeven met de ADI (Aanvaardbare Dagelijkse Inname). De ADI voor sulfiet is
0,7 mg/kg lichaamsgewicht.
Roos krijgt van opa een doosje rozijnen. Deze rozijnen bevatten gemiddeld 240 mg
sulfiet per kg. Roos weegt 11 kilo. Een (kinder)handje rozijnen weegt gemiddeld 15
gram.
7. Hoeveel handjes rozijnen kan Roos eten zonder de ADI voor sulfiet te
overschrijden?
