Samenvatting College aantekeningen Immunopathologie

IMMUNOPATHOLOGIE
LES 1: OVERGEVOELIGHEIDSREACTIES

INLEIDING

Immunopathologie = de zieke wordt geïnduceed door de acties van het immuunsysteem

Het adaptief immuunsysteem heeft als functie afweer tegen pathogenen.

4 TYPEN OVERGEVOELIGHEIDSREACTIES

- Er is ook een “5e type” = superantigenen die op een niet klassieke manier T- en B-cellen
activeren.
Het gevolg : T- (en B-) cellen produceren cytokines en dit kan zorgen voor shock.



TYPE I OVERGEVOELIGHEIDSREACTIES
- = allergische reactie = IgE-allergie
- IgE wordt gevormd tegen allergenen
- Bestaat uit 2 fasen:
1) Sensitisatiefase
 Het AG (Antigen) penetreert de huid / mucose
 Het AG wordt gefagocyteerd en verwerkt door APC (Antigen presenterende
cellen)
 De APC presenteert epitopen aan de Th2-cel via MHC II
 TCR interactie
 Th2-cel richt de B-celdifferentiatie in de richting van IgE-producerende
plasmacellen.
 Deficiëntie in Treg’s (T-regulatorische cellen) doet het aantal Antigen-specifieke
Th2-cellen exploderen.
 IgE’s bezetten de Fc-receptoren van de lokale mastcellen
 gesensitiseerde mastcellen
 De gesensitiseerde mastcellen produceren IL-4  versterkt de IgE-productie
door de plasmacellen + versterken de Th2-cellen
 Allergic loop
 De overmaat IgE diffundeert naar de bloedbaan en veraf gelegen weefsels
 gesensitiseerde basofielen en ‘remote’ mastcellen
 Geen symptomen

2) Hypersensitiviteit
 Bij een secundaire blootstelling
 Het AG bindt op 2 naburige IgE’s op de gesensitiseerde mastcellen
 cross-linking van het allergen door IgE’s
 Er ontstaat een cascade  mastceldegranulatie

,  Naast het vrijzetten van de voorgevormde granules uit de mastcellen, worden er
ook nog nieuwe mediatoren gevormd uit Arachidonzuur en er worden nieuwe
pro-inflammatoire en immunoregulatorische mediatoren gevormd
 Deze mediatoren zorgen voor:
1. Een stijging van de permeabiliteit van de endotheelcellen  oedeem = rood
+ zwelling
(urticaria= zwelling thv dermis, angioedema = zwelling thv subcutis)
2. Bronchoconstrictie  moeilijk ademen
3. Chemotaxis van eosinofielen door eotaxine van de mastcel
4. De mediatoren prikkelen de vrije zenuwuitlopers thv de huid  pruritis (kan
leiden tot secundaire huidletsels)



- Vb zomereczeem paard
 De vlieg / mug (Culicoïdes) steekt het paard en injecteert antistollingsmiddel waar
het paard op reageert. Dit kan overal naar toe in het lichaam via lymfe, …
 De sensitisatiefase start (nog geen symptomen)
 Bij secundaire blootstelling  AG binden op IgE’s op mastcel.  cascade 
mastceldegranulatie  allergie
 Behandeling: symptoombehandeling, desensitiseren



- Vb kat met asthma
 Allergen = vermoedelijk huidschilfers van de mens
 Aero-allergeen
 Bronchoconstrictie thv spier van Reissenssen
 Symptomen : hoesten, dyspnee, piepende ademhaling, …
 RX: bronchiaal en/of interstitieel patroon
 Broncho-alveolaire lavage BAL uitvoeren  gekenmerkt door veel eosinofielen

- Vb Atopische dermatitis
 Huidreactie door contact met omgevingsallergenen
 Major antigenen = eten, pollen, vlooien, allergenen inademen
 Atopie = immuunrespons op de verkeerde plaats
 Behandeling: steroïden, antihistamines, hyposensibilisatie



- Anafylaxie = mestceldegranulatie door systemische toediening van AG in verschillende
bindweefsels.
Dit kan leiden tot anafylaxische shock:
 Vasodilatatie  vloeddruk val

, - Intestinale parasieten
 AG activeren de Th2-cellen wat leidt tot een B-celdifferentiatie tot IgE-producerende
plasmacellen
 IgE bindt op de mastcellen
 Bij sec. blootstelling: cascade  mastceldegranulatie wat een toxische invloed heeft
op de parasiet.
 De granules van de eosinofielen die worden aangetrokken, veroorzaakt schade.
De eosinofielen maken contact met het AG dat in contact staat met de gebonden
IgE’s
 Macrofagen worden aangetrokken en deze fagocyteren de parasietdelen na
identificatie
 De cytokines van de macrofagen stimuleren de slijmbekercellen wat leidt tot meer
muccus  parasiet wordt overladen.




TYPE II OVERGEVOELIGHEIDSREACTIE
- cytotoxische overgevoeligheidsreactie  omdat de destructie van een doelwitcel op basis
van IgG (of IgM) dat gebonden is aan celoppervlakte-antigenen centraal staat
- doelwitcel is vaak de erythrocyt
- celoppervlakteantigenen waarop de antistoffen binden zijn:
 ‘self’ antigenen
 Lichaamsvreemde stoffen / toxines
 Pathogenen
- Auto-immuunziekten
- Voorbeeld: Cutane auto-immuunziekten behorende tot het Pemphigus complex waarbij
weefselspecifieke IgG autoantistoffen aan de basis liggen van de weefseldestructie
1) Pemphigus vulgaris: -
 Ernstigste vorm
 Blaren worden gevormd t.h.v. de muco-cutane overgangen  ulceratie
 Histologisch is er acantholyse

,  Er worden immers auto-antistoffen gevormd tegenover desmosomen



2) Pemphigus foliaceus:
 Minder ernstig, maar wel vaker voorkomend
 Blaren worden hoger in de epidermis gevormd, net onder het str. corneum 
korsten
 Eveneens zijn de muco-cutane overgangen betrokken, maar niet exclusief
 Er worden eveneens auto-antistoffen gevormd tegenover desmosomen
 Ontstaat bij de hond al eens na toediening van bepaalde antibiotica, zoals
trimethoprim-sulfadiazine



3) Pemphigus erythematosus:
 Fotosensitieve vorm van pemphigus foliaceus
 Vnl. gelokaliseerd t.h.v. het gezicht
 Gelijkenissen met SLE



4) Bulleus pemphigoïd:
 Auto-antistoffen worden gevormd tegenover de hemidesmosomen van het str.
basale en de lamina lucida van de basaalmembraan
 Er is hierdoor loslating van de dermo-epidermale junctie



- Mechanisme:
 IgG autoantistoffen tegenover cellulaire antigenen of IgG antistoffen tegenover
moleculen (bv. farmaca, pathogenen) die op het celoppervlak gebonden zijn worden
geproduceerd

 De doelwitcel kan op drie manieren gelyseerd worden:
1. Door NK cellen via antibody dependent cell cytotoxicity (ADCC)
2. Door macrofagen die de geopsoniseerde doelwitcel fagocyteren
3. Door complement dat geactiveerd wordt op de klassieke manier

 Antistof-receptor interacties: IgG antistoffen kunnen een stimulerend (agonistisch) of
een inhiberend (antagonistisch) effect hebben op organen
o Bij de ziekte van Grave binden IgG antistoffen op de receptoren voor TSH
t.h.v. de epithelia van de schildklierfollikels à hyperthyroïdie door het
agonistische effect van IgG
o Bij myastenia gravis binden IgG antistoffen op de receptoren voor
acetylcholine (AChR) op de skeletspiermembraan t.h.v. de neuromusculaire
spleet à paralyse door blokkage en afbraak van de AChR = antagonistisch
effect