Samenvatting Intellectueel eigendom OE304
Hoofdstuk 1 Inleiding Intellectueel eigendomsrecht
2. Intellectuele eigendom en ongeoorloofde mededinging
Mededinging is in ons economisch denken een belangrijke motor tot het verwezenlijken van
economische doelstellingen. Eigen aan mededinging is dat een marktpositie die een marktdeelnemer
heeft opgebouwd (een concurrentie positie), niet zonder meer door het recht wordt beschermd.
Voor ons zijn van belang de rechtsinstrumenten die het privaatrecht levert voor het reguleren van de
mededinging:
- Belangrijke delen van de wetten betreffende de intellectuele eigendom
- De zorgvuldigheidsnorm van Art.6:162 BW (de ongeoorloofde mededinging)
De wetten betreffende de intellectuele eigendom zijn deels op te vatten als normering van de
concurrentie. Deze wetten geven tamelijk precieze opsommingen van handelingen die alleen door of
met toestemming van de rechthebbende mogen worden verricht. Verrichten concurrenten deze
handelingen, dan is hun handelen te bestempelen als ongeoorloofde mededinging.
De zorgvuldigheidsnorm van art.6:162 BW
De zeer ruime jurisprudentie op dit terrein is min of meer uitgekristalliseerd in categorieën.
Notoir onrechtmatig gedrag (zoals bedrijfsspionage)
Het nabootsen van andermans producten zodat de consument in de war raakt
Het afbreken van andermans product of reputatie
Het aanhaken bij andermans product
Het op de markt brengen van decoders die het signaal decoderen van een
abonneeprogramma
4. Object en terrein
We hebben te maken met vlekken op het veld van menselijke inspanning. Soms overlappen die
vlekken elkaar, soms zijn er zeer waardevolle prestaties die buiten alle vlekken vallen en dus niet
door een specifieke wet worden beschermd.
- Voorbeeld van afbakening: Een vorm van de waar kan als merk worden beschermd; dit is
echter niet mogelijk als die vorm ‘noodzakelijk is om een technische uitkomst te verkrijgen’.
Is dat het geval, dan is men aangewezen op het octrooirecht. Octrooirecht en merkenrecht
kunnen elkaar dus niet overlappen.
- Voorbeeld van overlapping: Een originele titel van een tijdschrift kan zowel merk als werk
zijn. Een ander voorbeeld is de bescherming van het uiterlijk van een product. Dat uiterlijk
kan zowel door een auteurs-als modelrecht worden beschermd. Het kan zelfs nog
ingewikkelder worden: het uiterlijk van een product kan ook als vormmerk beschermd zijn. Er
kan dus sprake zijn van cumulatie of samenloop van IE-rechten.
- Voorbeeld van een niet door enige specifieke wet beschermende prestatie: de indertijd
zeer innoverende vondst van de zelfbedieningswinkel.
Objecten hebben gemeen dat zij onstoffelijk van karakter zijn. Het gaat niet om de materiële
‘drager’ maar om dat wat gedragen wordt, het immateriële object.
Als men spreekt van diefstal op het terrein van intellectuele eigendom, doelt men op het kopiëren.
Het overgenomen immateriële inhoud in een nieuwe materiële drager.
Er kan een verdeling gemaakt worden tot het object dat beschermd wordt.
, Bescherming van prestaties
Bescherming van onderscheidingstekens
- Bescherming van prestaties: Octrooirecht en het auteursrecht
Doel van de regeling is een monopolie te verschaffen aan degene die de prestaties heeft
geleverd, zodat deze de mogelijkheid heeft zich uit de exploitatie een beloning te verwerven
voor zijn inspanning.
- Onderscheidingsteken: is een handelsnaam of een merk: het dient ertoe een bepaalde
onderneming of een bepaald product voor het publiek herkenbaar te maken. Het is de
herkenbaarheid die het de ondernemer mogelijk maakt een zekere goodwill bij het publiek
op te bouwen.
Het doel van het merkenrecht en het handelsnaamrecht is te voorkomen dat de genoemde
herkenbaarheid verwatert of wordt aangetast. De regelingen dienen daarbij een dubbel
belang: dat van de ondernemer en dat van het publiek: beiden zijn erbij gebaat dat er geen
verwarring ontstaat.
5. Inhoudelijke eisen, aanspraak, procedure
Over het algemeen bij wetgeving die prestaties beschermt, de regel geldt dat de werkgever die
iemand in dienst neemt om de betreffende prestatie tot stand te brengen, aanspraak heeft op de
rechtsbescherming en niet de werknemer. De regelingen vertonen op dit punt overigens belangrijke
verschillen.
Met betrekking tot de wijze waarop men het uitsluitend recht verkrijgt, zijn 3 systemen te
onderscheiden:
1. Verlening na een inhoudelijk onderzoek
2. Verkrijging door middel van het verrichten van bepaalde formaliteiten (inschrijfstelsel)
3. Verkrijging van rechtswege
Systeem 1: Verlening na een inhoudelijk onderzoek
Wordt door een administratief orgaan onderzocht of degene die het recht aanvraagt, daarvoor ook in
aanmerking komt. Er wordt dan bekeken of het object van de aanvrage voldoet aan de eisen die de
wet daaraan stelt. Een dergelijk onderzoek systeem treffen we aan bij het octrooi- en het
kwekersrecht.
Systeem 2: Verkrijging door middel van het verrichten van bepaalde formaliteiten (inschrijfstelsel)
Dit komen we tegen in het modellenrecht.
In dit systeem kan men het recht reeds verkrijgen door bepaalde formaliteiten te verrichten (het
inleveren van een juist ingevuld formulier waarin het object waarvoor bescherming wordt gevraagd
wordt omschreven en het betalen van een bepaalde som).
Ook het merkenrecht kent een inschrijfstelsel.
Systeem 3: Verkrijging van rechtswege
Waarbij de rechtsbescherming zonder formaliteiten of onderzoek van rechtswege wordt verkregen.
Dit systeem geldt bij het auteursrecht, het handelsnaamrecht, het chipsrecht, de naburige rechten en
het databankrecht.
Bij het auteursrecht (chipsrecht, de naburige rechten en het databankrecht) ontstaat de
rechtsbescherming op het moment waarop de (uiterlijke waarneembare) schepping ontstaat.
Bescherming van de handelsnaam ontstaat op het moment waarop men die handelsnaam gaat
voeren.
6. Waaruit bestaat het uitsluitend recht?
, Het monopolie is gegoten in de vorm van een absoluut recht.
DE monopolist heeft een exclusief recht bepaalde handelingen te verrichten. We noemen deze
handelingen -> voorbehouden handelingen. De voorbehouden handelingen mogen derden zonder
toestemming niet verrichten; de gerechtigde kan dit verbieden. In die zin is het recht absoluut.
7. Grenzen aan monopolies
Het monopolie levert voor de monopolist voordelen op, voor derden soms nadelen.
Bij de bescherming van prestaties is de belangrijkste begrenzing die in duur.
Daarnaast kan aan belangen van derden tegemoet worden gekomen door een dwanglicentie.
Dwanglicentie: kan zonder de instemming van de monopolist tot stand komen. De houder
van de dwanglicentie krijgt via een bepaalde procedure het recht voorbehouden handelingen
te verrichten. Over het algemeen zal daartegenover wel een vergoeding staan.
Een belangrijke beperking van het monopolie ligt tenslotte besloten in het begrip uitputting.
Uitputting: vindt plaats door het rechtmatig op de markt brengen van goederen
(exemplaren). Brengt de monopolist of een ander met diens toestemming een bepaald
exemplaar op de markt, dan brengt de uitputtingsregel mee dat de monopolist zich niet kan
verzetten tegen de verdere verhandeling van dat exemplaar.
8. Exploitatie van het uitsluitend recht
Het startpunt van exploitatie is verschillend bij prestaties en bij onderscheidingstekens. Bij de
prestatie gaat het erom dat de monopolist door zijn uitsluitend recht een beloning kan verwerven
voor zijn inspanningen.
Het onderscheidingsteken vormt aanvankelijk meestal niet een zelfstandige bron van profijt. Het
markeert slechts een bepaalde positie op de markt. Het is die marktpositie zelve die het profijt
oplevert.
Bij de exploitatie van een intellectueel eigendomsrecht zijn in beginsel 3 vormen denkbaar:
1. Zelf de voorbehouden handelingen verrichten
2. Een ander daarvoor contractueel toestemming geven (licentie)
3. Het recht aan een ander overdragen
Hoewel de 2de en de 3de exploitatievorm economisch dicht bij elkaar kunnen liggen, is de juridische
constructie duidelijk verschillend. Een licentie is louter verbintenisrechtelijk van aard, een overdracht
heeft ook goederenrechtelijke betekenis.
Varianten van licentie:
Plaats en tijd: toestemming voor een voorstelling
Onbegrensd/Exclusief: de licentiehouder mag dan de voorbehouden handelingen verrichten
Overdraagbaar zijn: de licentiehouder op zijn beurt aan een derde toestemming kan
‘overdragen’
Vatbaar zijn voor sublicentie: de licentiehouder kan dan onder zijn licentie toestemmingen
geven aan derden.
Powerpoint week 6 Introductie IE-recht
Hoofdstuk 1 Inleiding Intellectueel eigendomsrecht
2. Intellectuele eigendom en ongeoorloofde mededinging
Mededinging is in ons economisch denken een belangrijke motor tot het verwezenlijken van
economische doelstellingen. Eigen aan mededinging is dat een marktpositie die een marktdeelnemer
heeft opgebouwd (een concurrentie positie), niet zonder meer door het recht wordt beschermd.
Voor ons zijn van belang de rechtsinstrumenten die het privaatrecht levert voor het reguleren van de
mededinging:
- Belangrijke delen van de wetten betreffende de intellectuele eigendom
- De zorgvuldigheidsnorm van Art.6:162 BW (de ongeoorloofde mededinging)
De wetten betreffende de intellectuele eigendom zijn deels op te vatten als normering van de
concurrentie. Deze wetten geven tamelijk precieze opsommingen van handelingen die alleen door of
met toestemming van de rechthebbende mogen worden verricht. Verrichten concurrenten deze
handelingen, dan is hun handelen te bestempelen als ongeoorloofde mededinging.
De zorgvuldigheidsnorm van art.6:162 BW
De zeer ruime jurisprudentie op dit terrein is min of meer uitgekristalliseerd in categorieën.
Notoir onrechtmatig gedrag (zoals bedrijfsspionage)
Het nabootsen van andermans producten zodat de consument in de war raakt
Het afbreken van andermans product of reputatie
Het aanhaken bij andermans product
Het op de markt brengen van decoders die het signaal decoderen van een
abonneeprogramma
4. Object en terrein
We hebben te maken met vlekken op het veld van menselijke inspanning. Soms overlappen die
vlekken elkaar, soms zijn er zeer waardevolle prestaties die buiten alle vlekken vallen en dus niet
door een specifieke wet worden beschermd.
- Voorbeeld van afbakening: Een vorm van de waar kan als merk worden beschermd; dit is
echter niet mogelijk als die vorm ‘noodzakelijk is om een technische uitkomst te verkrijgen’.
Is dat het geval, dan is men aangewezen op het octrooirecht. Octrooirecht en merkenrecht
kunnen elkaar dus niet overlappen.
- Voorbeeld van overlapping: Een originele titel van een tijdschrift kan zowel merk als werk
zijn. Een ander voorbeeld is de bescherming van het uiterlijk van een product. Dat uiterlijk
kan zowel door een auteurs-als modelrecht worden beschermd. Het kan zelfs nog
ingewikkelder worden: het uiterlijk van een product kan ook als vormmerk beschermd zijn. Er
kan dus sprake zijn van cumulatie of samenloop van IE-rechten.
- Voorbeeld van een niet door enige specifieke wet beschermende prestatie: de indertijd
zeer innoverende vondst van de zelfbedieningswinkel.
Objecten hebben gemeen dat zij onstoffelijk van karakter zijn. Het gaat niet om de materiële
‘drager’ maar om dat wat gedragen wordt, het immateriële object.
Als men spreekt van diefstal op het terrein van intellectuele eigendom, doelt men op het kopiëren.
Het overgenomen immateriële inhoud in een nieuwe materiële drager.
Er kan een verdeling gemaakt worden tot het object dat beschermd wordt.
, Bescherming van prestaties
Bescherming van onderscheidingstekens
- Bescherming van prestaties: Octrooirecht en het auteursrecht
Doel van de regeling is een monopolie te verschaffen aan degene die de prestaties heeft
geleverd, zodat deze de mogelijkheid heeft zich uit de exploitatie een beloning te verwerven
voor zijn inspanning.
- Onderscheidingsteken: is een handelsnaam of een merk: het dient ertoe een bepaalde
onderneming of een bepaald product voor het publiek herkenbaar te maken. Het is de
herkenbaarheid die het de ondernemer mogelijk maakt een zekere goodwill bij het publiek
op te bouwen.
Het doel van het merkenrecht en het handelsnaamrecht is te voorkomen dat de genoemde
herkenbaarheid verwatert of wordt aangetast. De regelingen dienen daarbij een dubbel
belang: dat van de ondernemer en dat van het publiek: beiden zijn erbij gebaat dat er geen
verwarring ontstaat.
5. Inhoudelijke eisen, aanspraak, procedure
Over het algemeen bij wetgeving die prestaties beschermt, de regel geldt dat de werkgever die
iemand in dienst neemt om de betreffende prestatie tot stand te brengen, aanspraak heeft op de
rechtsbescherming en niet de werknemer. De regelingen vertonen op dit punt overigens belangrijke
verschillen.
Met betrekking tot de wijze waarop men het uitsluitend recht verkrijgt, zijn 3 systemen te
onderscheiden:
1. Verlening na een inhoudelijk onderzoek
2. Verkrijging door middel van het verrichten van bepaalde formaliteiten (inschrijfstelsel)
3. Verkrijging van rechtswege
Systeem 1: Verlening na een inhoudelijk onderzoek
Wordt door een administratief orgaan onderzocht of degene die het recht aanvraagt, daarvoor ook in
aanmerking komt. Er wordt dan bekeken of het object van de aanvrage voldoet aan de eisen die de
wet daaraan stelt. Een dergelijk onderzoek systeem treffen we aan bij het octrooi- en het
kwekersrecht.
Systeem 2: Verkrijging door middel van het verrichten van bepaalde formaliteiten (inschrijfstelsel)
Dit komen we tegen in het modellenrecht.
In dit systeem kan men het recht reeds verkrijgen door bepaalde formaliteiten te verrichten (het
inleveren van een juist ingevuld formulier waarin het object waarvoor bescherming wordt gevraagd
wordt omschreven en het betalen van een bepaalde som).
Ook het merkenrecht kent een inschrijfstelsel.
Systeem 3: Verkrijging van rechtswege
Waarbij de rechtsbescherming zonder formaliteiten of onderzoek van rechtswege wordt verkregen.
Dit systeem geldt bij het auteursrecht, het handelsnaamrecht, het chipsrecht, de naburige rechten en
het databankrecht.
Bij het auteursrecht (chipsrecht, de naburige rechten en het databankrecht) ontstaat de
rechtsbescherming op het moment waarop de (uiterlijke waarneembare) schepping ontstaat.
Bescherming van de handelsnaam ontstaat op het moment waarop men die handelsnaam gaat
voeren.
6. Waaruit bestaat het uitsluitend recht?
, Het monopolie is gegoten in de vorm van een absoluut recht.
DE monopolist heeft een exclusief recht bepaalde handelingen te verrichten. We noemen deze
handelingen -> voorbehouden handelingen. De voorbehouden handelingen mogen derden zonder
toestemming niet verrichten; de gerechtigde kan dit verbieden. In die zin is het recht absoluut.
7. Grenzen aan monopolies
Het monopolie levert voor de monopolist voordelen op, voor derden soms nadelen.
Bij de bescherming van prestaties is de belangrijkste begrenzing die in duur.
Daarnaast kan aan belangen van derden tegemoet worden gekomen door een dwanglicentie.
Dwanglicentie: kan zonder de instemming van de monopolist tot stand komen. De houder
van de dwanglicentie krijgt via een bepaalde procedure het recht voorbehouden handelingen
te verrichten. Over het algemeen zal daartegenover wel een vergoeding staan.
Een belangrijke beperking van het monopolie ligt tenslotte besloten in het begrip uitputting.
Uitputting: vindt plaats door het rechtmatig op de markt brengen van goederen
(exemplaren). Brengt de monopolist of een ander met diens toestemming een bepaald
exemplaar op de markt, dan brengt de uitputtingsregel mee dat de monopolist zich niet kan
verzetten tegen de verdere verhandeling van dat exemplaar.
8. Exploitatie van het uitsluitend recht
Het startpunt van exploitatie is verschillend bij prestaties en bij onderscheidingstekens. Bij de
prestatie gaat het erom dat de monopolist door zijn uitsluitend recht een beloning kan verwerven
voor zijn inspanningen.
Het onderscheidingsteken vormt aanvankelijk meestal niet een zelfstandige bron van profijt. Het
markeert slechts een bepaalde positie op de markt. Het is die marktpositie zelve die het profijt
oplevert.
Bij de exploitatie van een intellectueel eigendomsrecht zijn in beginsel 3 vormen denkbaar:
1. Zelf de voorbehouden handelingen verrichten
2. Een ander daarvoor contractueel toestemming geven (licentie)
3. Het recht aan een ander overdragen
Hoewel de 2de en de 3de exploitatievorm economisch dicht bij elkaar kunnen liggen, is de juridische
constructie duidelijk verschillend. Een licentie is louter verbintenisrechtelijk van aard, een overdracht
heeft ook goederenrechtelijke betekenis.
Varianten van licentie:
Plaats en tijd: toestemming voor een voorstelling
Onbegrensd/Exclusief: de licentiehouder mag dan de voorbehouden handelingen verrichten
Overdraagbaar zijn: de licentiehouder op zijn beurt aan een derde toestemming kan
‘overdragen’
Vatbaar zijn voor sublicentie: de licentiehouder kan dan onder zijn licentie toestemmingen
geven aan derden.
Powerpoint week 6 Introductie IE-recht
