Hoofdstuk 1: Inleidende les
1. Module urologie en gynaecologie
1.1. Lesinhoud
- Uro – gynaecologische pathologie – Prof. H. Cammu (30%)
- Uro – gynaecologische revalidatie – Dr. A. Tassenoy (50%)
- Groepsopdracht (20%)
1.2. Revalidatie - urologie
- Anatomie en (neuro)fysiologie van het kleine bekken
- Continentiemechanisme
- Urologische pathologie
- Urologische revalidatie
1.3. Revalidatie - gynaecologie
- Zwangerschap en fysiologische veranderingen tijdens de zwangerschap
- Afwijkingen tijdens de zwangerschap
- Onderzoeken tijdens de zwangerschap
- De bevalling
- Complicaties tijdens de bevalling
- Zwangerschapsgerelateerde LRP en bekkeninstabiliteit
- Pasgeborene
- Perinatale Kinesitherapie
1.4. Examen
- Cammu: MC
- Tassenoy: MC + open vragen
, Hoofdstuk 2: Perinatale kinesitherapie & normale zwangerschap & fysiologische
veranderingen tijdens de zwangerschap
1. Inleiding: Perinatale kinesitherapie
1.1. Zwangerschap
- Zwangerschap is geen ziekte
- Wel (tijdelijke) toestand die fysiologische veranderingen met zich meebrengen,
- waar de zwangere vrouw pijn, hinder, ongemak van kan ondervinden tijdens normale dagelijks leven,
- waarmee rekening moet worden gehouden bij behandeling, sport, ADL, …
- waarvoor specifiek kinesitherapie moet worden opgestart (urine verlies, bekken instabiliteit, …)
- die ook na de bevalling tijdelijke of permanente gevolgen kunnen hebben
Pijn, hinder etc. zijn niet abnormaal tijdens de zwangerschap. Maar we moeten er wel rekening mee te houden tijdens de behandeling/
sporten/ADL… Veel van deze fysiologische veranderingen zullen voor een groot deel verdwijnen (onmiddellijk) na de bevalling. Maar
sommige fysiologische veranderingen zullen wel een tijdje gevolgen hebben en zullen niet verdwijnen, bv: spataders die ontstaan tijdens de
zwangerschap zullen niet verdwijnen na de bevalling etc.
1.2. Perinatale kinesitherapie: 9 beurten pre- en postnatale kinesitherapie per zwangerschap
Een zwangere vrouw heeft volgens het RIZIV recht op 9 beurten pre- en postnatale kinesitherapie (= perinataal = pre + post). Als een dame
9 beurten voor de bevalling opneemt, heeft ze geen recht meer om na de bevalling aan postnatale kine te doen. Kiest ze voor 2 beurten
ervoor dan zal er nog 7 beurten over hebben na de bevalling. Heeft de vrouw specifiek last van iets (bv: lage rugpijn) dan kan de huisarts dit
voorschrijven als courante pathologie waarbij de patiënt dan recht heeft op 18 sessies.
Prenataal = kine tijdens de zwangerschap, voor de bevalling
- Info zwangerschap en bevalling
- Bekkenbodemspieren
- Ademhaling
- Rugproblematiek
- Papa (voelen zich vaak als buitenstaander)
Hangt vooral af van de hulpvraag van de vrouwen. Zwangere vrouwen hebben de mogelijkheid om zich te informeren in de
kraamkliniek/internet/… We kunnen perstechnieken en ademhalingstechnieken aanleren aan de vrouw en hierbij de rol van de papa erbij
betrekken en zeggen hoe hij zijn zwangere/bevallende vrouw hierbij kan bijstaan.
Postnataal = na de bevalling
- Algemene conditie
- Algemene spierversterking, specifiek aandacht voor bekkenbodemspieren en spieren rond de bekkengordel (stabiliserende
spieren, buikspieren)
Hangt opnieuw af van de hulpvraag van de patiënt. Maar meestal is de algemene conditie achteruit gegaan en schieten er niet veel spiertjes
meer over. Wanneer starten we ermee? Bij een normale vaginale bevallen starten we 6-8 weken na de bevalling // bij een keizersnede
starten we pas 8 weken na de bevalling. De dame is na 6/8 weken al op controle geweest bij de gynaecoloog en die zal dan bevestiging geven
of de vrouw kine mag volgen: bekkenbodemspieren mogen/moeten onmiddellijk na de bevalling gestart worden (vormen sterke basis om
achteraf met de buikspieren aan de slag te gaan). Na 6-8 weken hebben we het vooral over spierversterking (buikspieren) en algemene
conditie, …
, 2. De normale zwangerschap: terminologie
2.1. Zwangerschapsduur
- Start vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie (+2 weken)
- Gemiddelde duur 280 dagen of 40 weken (te tellen vanaf de 1e dag na de laatste menstruatie)
- 5% bevalt op uitgerekende datum
- 75% bevalt in de week rond de uitgerekende datum
Ze zeggen altijd “een zwangerschap duurt 9 maanden” maar vanaf wanneer begint men te tellen? Men start met tellen vanaf de eerste dag
van de laatste menstruatie. Dan heeft de vrouw nog geen eisprong gehad en kan de dame vanaf dan nog niet zwanger zijn. Een eisprong zal
maar 2 weken na de laatste menstruatie plaatsvinden bij een normale cyclus. Maar als we tellen met een zwangerschapsduur van 40 weken,
te starten van de eerste dag van de menstruatie, dan kan de vrouw in de eerste 2 weken nog niet zwanger zijn.
2.2. Terminologie
Blastogenese:
- Ontwikkeling van zygote van bevruchting tot embryogenese
Embryogenese:
- Ontwikkeling van 3e tot 10e week na bevruchting (ontwikkeling van de embryo)
(= vanaf 5e week tot 12e week zwangerschap ~ eerste 2 weken van de zwangerschap is de vrouw nog niet zwanger)
Foetale periode:
- Vanaf 10e week na bevruchting tot bevalling (ontwikkeling van de foetus)
(= vanaf de 12e week van de zwangerschap)
Hoe ontwikkelt zich de zygote, embryo en foetus?
Zygote
- In de eerste 2 weken zal de zygote zich verder onderverdelen
- Zal zich inplanten in de baarmoederhals
- Ontwikkeling van de placenta
Embryo
- Vanaf de ontwikkeling van het embryo (3e week) zien we al een ontwikkeling van hartactiviteit en CZS => deze organen gaan vrij
snel ontwikkelen
- Vanaf 4e week: ogen zullen zich ontwikkelen + aanzet tot hartactiviteit + kleine aanzet tot ontwikkeling van de ledematen
Na een 6-tal weken zwangerschap kan er al enige hartactiviteit waargenomen worden.
- Vanaf 5e week: ogen ontwikkelen
- Vanaf 6e week: oren ontwikkelen
- Vanaf 8e week: aanzet van ontwikkeling van externe genitalen
Foetus
- Vanaf foetale periode: ontwikkeling van verdere hersenactiviteit
, Gedurende deze embryonale en foetale periode zullen al deze organen zich verder ontwikkelen. In de rode zone zijn organen het meest
vatbaar van congenitale anomalieën, eens ze deze periode voorbij zijn, zullen deze organen congenitaal minder vatbaar zijn voor
anomalieën. Vooral in de embryonale fase is een embryo het meest gevoelig voor pathogenen en het ontwikkelen van congenitale
abnormaliteiten. Vanaf de foetale periode, is de foetus meer beschermd en minder gevoelig voor anomalieën.
2.3. Secundae - vliezen
- Binnenzijde: amnion
- Dun doorschijnend vlies
- Bedekt vruchtholte, placenta en navelstreng
- Buitenzijde: chorion (staat in contact met de baarmoederwand)
Een zwangerschap heeft niet alleen een foetus/embryo in de baarmoeder zitten. Er zullen zich onder andere ook secundae (vliezen)
ontwikkelen. Dit zijn 2 vliezen die de baarmoeder gaan omvatten en de foetus gaan omkleden.
1. Module urologie en gynaecologie
1.1. Lesinhoud
- Uro – gynaecologische pathologie – Prof. H. Cammu (30%)
- Uro – gynaecologische revalidatie – Dr. A. Tassenoy (50%)
- Groepsopdracht (20%)
1.2. Revalidatie - urologie
- Anatomie en (neuro)fysiologie van het kleine bekken
- Continentiemechanisme
- Urologische pathologie
- Urologische revalidatie
1.3. Revalidatie - gynaecologie
- Zwangerschap en fysiologische veranderingen tijdens de zwangerschap
- Afwijkingen tijdens de zwangerschap
- Onderzoeken tijdens de zwangerschap
- De bevalling
- Complicaties tijdens de bevalling
- Zwangerschapsgerelateerde LRP en bekkeninstabiliteit
- Pasgeborene
- Perinatale Kinesitherapie
1.4. Examen
- Cammu: MC
- Tassenoy: MC + open vragen
, Hoofdstuk 2: Perinatale kinesitherapie & normale zwangerschap & fysiologische
veranderingen tijdens de zwangerschap
1. Inleiding: Perinatale kinesitherapie
1.1. Zwangerschap
- Zwangerschap is geen ziekte
- Wel (tijdelijke) toestand die fysiologische veranderingen met zich meebrengen,
- waar de zwangere vrouw pijn, hinder, ongemak van kan ondervinden tijdens normale dagelijks leven,
- waarmee rekening moet worden gehouden bij behandeling, sport, ADL, …
- waarvoor specifiek kinesitherapie moet worden opgestart (urine verlies, bekken instabiliteit, …)
- die ook na de bevalling tijdelijke of permanente gevolgen kunnen hebben
Pijn, hinder etc. zijn niet abnormaal tijdens de zwangerschap. Maar we moeten er wel rekening mee te houden tijdens de behandeling/
sporten/ADL… Veel van deze fysiologische veranderingen zullen voor een groot deel verdwijnen (onmiddellijk) na de bevalling. Maar
sommige fysiologische veranderingen zullen wel een tijdje gevolgen hebben en zullen niet verdwijnen, bv: spataders die ontstaan tijdens de
zwangerschap zullen niet verdwijnen na de bevalling etc.
1.2. Perinatale kinesitherapie: 9 beurten pre- en postnatale kinesitherapie per zwangerschap
Een zwangere vrouw heeft volgens het RIZIV recht op 9 beurten pre- en postnatale kinesitherapie (= perinataal = pre + post). Als een dame
9 beurten voor de bevalling opneemt, heeft ze geen recht meer om na de bevalling aan postnatale kine te doen. Kiest ze voor 2 beurten
ervoor dan zal er nog 7 beurten over hebben na de bevalling. Heeft de vrouw specifiek last van iets (bv: lage rugpijn) dan kan de huisarts dit
voorschrijven als courante pathologie waarbij de patiënt dan recht heeft op 18 sessies.
Prenataal = kine tijdens de zwangerschap, voor de bevalling
- Info zwangerschap en bevalling
- Bekkenbodemspieren
- Ademhaling
- Rugproblematiek
- Papa (voelen zich vaak als buitenstaander)
Hangt vooral af van de hulpvraag van de vrouwen. Zwangere vrouwen hebben de mogelijkheid om zich te informeren in de
kraamkliniek/internet/… We kunnen perstechnieken en ademhalingstechnieken aanleren aan de vrouw en hierbij de rol van de papa erbij
betrekken en zeggen hoe hij zijn zwangere/bevallende vrouw hierbij kan bijstaan.
Postnataal = na de bevalling
- Algemene conditie
- Algemene spierversterking, specifiek aandacht voor bekkenbodemspieren en spieren rond de bekkengordel (stabiliserende
spieren, buikspieren)
Hangt opnieuw af van de hulpvraag van de patiënt. Maar meestal is de algemene conditie achteruit gegaan en schieten er niet veel spiertjes
meer over. Wanneer starten we ermee? Bij een normale vaginale bevallen starten we 6-8 weken na de bevalling // bij een keizersnede
starten we pas 8 weken na de bevalling. De dame is na 6/8 weken al op controle geweest bij de gynaecoloog en die zal dan bevestiging geven
of de vrouw kine mag volgen: bekkenbodemspieren mogen/moeten onmiddellijk na de bevalling gestart worden (vormen sterke basis om
achteraf met de buikspieren aan de slag te gaan). Na 6-8 weken hebben we het vooral over spierversterking (buikspieren) en algemene
conditie, …
, 2. De normale zwangerschap: terminologie
2.1. Zwangerschapsduur
- Start vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie (+2 weken)
- Gemiddelde duur 280 dagen of 40 weken (te tellen vanaf de 1e dag na de laatste menstruatie)
- 5% bevalt op uitgerekende datum
- 75% bevalt in de week rond de uitgerekende datum
Ze zeggen altijd “een zwangerschap duurt 9 maanden” maar vanaf wanneer begint men te tellen? Men start met tellen vanaf de eerste dag
van de laatste menstruatie. Dan heeft de vrouw nog geen eisprong gehad en kan de dame vanaf dan nog niet zwanger zijn. Een eisprong zal
maar 2 weken na de laatste menstruatie plaatsvinden bij een normale cyclus. Maar als we tellen met een zwangerschapsduur van 40 weken,
te starten van de eerste dag van de menstruatie, dan kan de vrouw in de eerste 2 weken nog niet zwanger zijn.
2.2. Terminologie
Blastogenese:
- Ontwikkeling van zygote van bevruchting tot embryogenese
Embryogenese:
- Ontwikkeling van 3e tot 10e week na bevruchting (ontwikkeling van de embryo)
(= vanaf 5e week tot 12e week zwangerschap ~ eerste 2 weken van de zwangerschap is de vrouw nog niet zwanger)
Foetale periode:
- Vanaf 10e week na bevruchting tot bevalling (ontwikkeling van de foetus)
(= vanaf de 12e week van de zwangerschap)
Hoe ontwikkelt zich de zygote, embryo en foetus?
Zygote
- In de eerste 2 weken zal de zygote zich verder onderverdelen
- Zal zich inplanten in de baarmoederhals
- Ontwikkeling van de placenta
Embryo
- Vanaf de ontwikkeling van het embryo (3e week) zien we al een ontwikkeling van hartactiviteit en CZS => deze organen gaan vrij
snel ontwikkelen
- Vanaf 4e week: ogen zullen zich ontwikkelen + aanzet tot hartactiviteit + kleine aanzet tot ontwikkeling van de ledematen
Na een 6-tal weken zwangerschap kan er al enige hartactiviteit waargenomen worden.
- Vanaf 5e week: ogen ontwikkelen
- Vanaf 6e week: oren ontwikkelen
- Vanaf 8e week: aanzet van ontwikkeling van externe genitalen
Foetus
- Vanaf foetale periode: ontwikkeling van verdere hersenactiviteit
, Gedurende deze embryonale en foetale periode zullen al deze organen zich verder ontwikkelen. In de rode zone zijn organen het meest
vatbaar van congenitale anomalieën, eens ze deze periode voorbij zijn, zullen deze organen congenitaal minder vatbaar zijn voor
anomalieën. Vooral in de embryonale fase is een embryo het meest gevoelig voor pathogenen en het ontwikkelen van congenitale
abnormaliteiten. Vanaf de foetale periode, is de foetus meer beschermd en minder gevoelig voor anomalieën.
2.3. Secundae - vliezen
- Binnenzijde: amnion
- Dun doorschijnend vlies
- Bedekt vruchtholte, placenta en navelstreng
- Buitenzijde: chorion (staat in contact met de baarmoederwand)
Een zwangerschap heeft niet alleen een foetus/embryo in de baarmoeder zitten. Er zullen zich onder andere ook secundae (vliezen)
ontwikkelen. Dit zijn 2 vliezen die de baarmoeder gaan omvatten en de foetus gaan omkleden.
