1. Inleiding
1. Case
Proficiat, je bent vanaf vandaag CEO van Elly!
• Producent van artisanale perenlimonade
• 25 werknemers
• Draait momenteel break-even
• Verschillende topics om de impact van economische keuzes op jouw bedrijf te bepalen
2.1 Theorie-Definitie
Economie is een sociale wetenschap die gaat bestuderen hoe producenten en consumenten kiezen
op welke manier ze de schaarse beschikbare middelen gaan besteden en op welke manier deze
keuzes de hele maatschappij gaan beïnvloeden.
Economie is geen exacte wetenschap maar een sociale wetenschap.
• Sociale wetenschap: economie bestudeert menselijke keuzes
• We onderscheiden patronen en proberen voorspellingen te doen
• Economie is doorgaans een vereenvoudigde voorstelling van de realiteit, gebaseerd
op allerlei veronderstellingen
• Ceteris-paribus-clausule
We veronderstellen dat alle andere variabelen ongewijzigd blijven, wanneer we één parameter
aanpassen
• In realiteit veranderen alle parameters voortdurend en beïnvloeden die veranderingen elkaar
• Perfecte informatie
We veronderstellen dat alle ‘actoren’ in de economie op elk moment dezelfde en alle informatie
hebben om hun keuzes op te baseren
Sterke vereenvoudigingen van de realiteit!
2.1 Theorie-Schaarste en behoefte
Behoefte
• Het aanvoelen van een tekort en het verlangen dit in te vullen
• Behoeften kunnen zeer verscheiden zijn: collectief/individueel, materieel/immaterieel,…
• Behoeften worden verondersteld onbeperkt te zijn
Schaarste
• Beperkt aanbod van middelen om onze behoeften te bevredigen
• Grondstoffen zijn beperkt beschikbaar, maar ook tijd en arbeid zijn schaars
• Schaarste van een goed kan variëren in de tijd
Efficiëntere productie, waterschaarste, olie,…
,Waarde en schaarste gaan hand in hand
• Goederen zijn vaak duurder naarmate ze schaarser zijn
• Maar een goed moet ook gewild zijn om een bepaalde waarde te krijgen
Een uniek kunstwerk krijgt pas waarde als er mensen zijn die het werk willen kopen
• Sommige goederen zijn niet schaars en dus veelal gratis
Lucht is voor iedereen beschikbaar en is dus (nagenoeg) gratis
2.3 Theorie-Keuzeprobleem in de economie
Welke middelen gaan we aanwenden om in welke behoefte te voorzien?
Productiefactoren zijn middelen die de producent kan inzetten voor productie en die meestal niet
onbeperkt beschikbaar zijn. Er bestaan drie productiefactoren: arbeid, kapitaal en natuur.
Productiefactoren zijn beperkt en moeten vergoed worden: arbeid (loon), kapitaal(intrest) en
natuur (huur)
Producent: beperkte beschikbaarheid van productiefactoren
Consument: beperkt budget
• Ook andere spelers in de maatschappij worden geconfronteerd met keuzeproblemen, zoals
bijvoorbeeld de overheid
• Opportuniteitskost: de alternatieve opbrengst die je misloopt als je een andere keuze maakt.
2.4 Gevolgen van de keuzes op de economie
• We bestuderen niet de individuele keuzes van producenten en consumenten, maar wel de
gevolgen van deze keuzes op de economie
2 niveaus: micro-economie en macro-economie
Micro economie:
• Bekijken van keuzes van individuele consumenten en producenten
• Voornamelijk gericht op allocatie- en distributieprobleem
• Bekijken van de keuzes binnen één markt (artisanale perenlimonade)
Macro economie:
• Bekijken van keuzes die de economie in het geheel beïnvloeden
• Kijken naar een ganse economie (België, Europa, Globaal)
• Alle goederen en diensten die binnen een economie worden geproduceerd
• Vooral focus op stabilisatieprobleem
3 typeproblemen
• Allocatieprobleem:
, welke economische middelen gaan we aanwenden om welke behoeften te bevredigen?
• Verdelingsprobleem:
hoe worden de voordelen van de geproduceerde goederen en diensten verdeeld?
• Stabilisatieprobleem:
hoe kunnen we de beschikbare middelen optimaal inzetten om collectief zoveel mogelijk voordeel te
behalen?
2.5 Marktmechanismen- en sturing
• Wanneer vraag (consument) en aanbod (producent) elkaar tegemoet komen, wordt er een
marktevenwicht bereikt
• De marktprijs is dan de prijs waartegen net evenveel consumenten bereid zijn het product te kopen
als dat er producenten zijn die bereid zijn het product te maken
• In de vrije markt (zonder inmenging van de overheid) zou er in principe altijd een evenwichtsprijs
moeten worden gevonden
• De vrije markt houdt echter geen rekening met een aantal factoren
Om deze tekortkomingen op te vangen, zal de overheid vaak tussenkomen in de economie
• Vrije economie: geen inmenging van de overheid
• Gemengde economie: zekere mate van inmenging van de overheid
• Gestuurde economie: grote inmenging van de overheid
• Centraal geplande economie: overheid bepaalt volledig de productie en de prijzen
2.6 Theorie- Een aantal economische modellen
Slides
1. De curve van de productiemogelijkheden
2. De economische kringloop
3. De donuteconomie
2. Productiekosten
Wat kost het om een fles limonade te produceren?
1. Case
Voor een fles limonade hebben we de volgende ingrediënten nodig:
• 1 flesje (€ 0,1)
• 1 kg peren (€ 0,5/kg)
• 1 l water (€ 0,1/l)
• 100 g suiker (€ 1/kg)
1. Case
Proficiat, je bent vanaf vandaag CEO van Elly!
• Producent van artisanale perenlimonade
• 25 werknemers
• Draait momenteel break-even
• Verschillende topics om de impact van economische keuzes op jouw bedrijf te bepalen
2.1 Theorie-Definitie
Economie is een sociale wetenschap die gaat bestuderen hoe producenten en consumenten kiezen
op welke manier ze de schaarse beschikbare middelen gaan besteden en op welke manier deze
keuzes de hele maatschappij gaan beïnvloeden.
Economie is geen exacte wetenschap maar een sociale wetenschap.
• Sociale wetenschap: economie bestudeert menselijke keuzes
• We onderscheiden patronen en proberen voorspellingen te doen
• Economie is doorgaans een vereenvoudigde voorstelling van de realiteit, gebaseerd
op allerlei veronderstellingen
• Ceteris-paribus-clausule
We veronderstellen dat alle andere variabelen ongewijzigd blijven, wanneer we één parameter
aanpassen
• In realiteit veranderen alle parameters voortdurend en beïnvloeden die veranderingen elkaar
• Perfecte informatie
We veronderstellen dat alle ‘actoren’ in de economie op elk moment dezelfde en alle informatie
hebben om hun keuzes op te baseren
Sterke vereenvoudigingen van de realiteit!
2.1 Theorie-Schaarste en behoefte
Behoefte
• Het aanvoelen van een tekort en het verlangen dit in te vullen
• Behoeften kunnen zeer verscheiden zijn: collectief/individueel, materieel/immaterieel,…
• Behoeften worden verondersteld onbeperkt te zijn
Schaarste
• Beperkt aanbod van middelen om onze behoeften te bevredigen
• Grondstoffen zijn beperkt beschikbaar, maar ook tijd en arbeid zijn schaars
• Schaarste van een goed kan variëren in de tijd
Efficiëntere productie, waterschaarste, olie,…
,Waarde en schaarste gaan hand in hand
• Goederen zijn vaak duurder naarmate ze schaarser zijn
• Maar een goed moet ook gewild zijn om een bepaalde waarde te krijgen
Een uniek kunstwerk krijgt pas waarde als er mensen zijn die het werk willen kopen
• Sommige goederen zijn niet schaars en dus veelal gratis
Lucht is voor iedereen beschikbaar en is dus (nagenoeg) gratis
2.3 Theorie-Keuzeprobleem in de economie
Welke middelen gaan we aanwenden om in welke behoefte te voorzien?
Productiefactoren zijn middelen die de producent kan inzetten voor productie en die meestal niet
onbeperkt beschikbaar zijn. Er bestaan drie productiefactoren: arbeid, kapitaal en natuur.
Productiefactoren zijn beperkt en moeten vergoed worden: arbeid (loon), kapitaal(intrest) en
natuur (huur)
Producent: beperkte beschikbaarheid van productiefactoren
Consument: beperkt budget
• Ook andere spelers in de maatschappij worden geconfronteerd met keuzeproblemen, zoals
bijvoorbeeld de overheid
• Opportuniteitskost: de alternatieve opbrengst die je misloopt als je een andere keuze maakt.
2.4 Gevolgen van de keuzes op de economie
• We bestuderen niet de individuele keuzes van producenten en consumenten, maar wel de
gevolgen van deze keuzes op de economie
2 niveaus: micro-economie en macro-economie
Micro economie:
• Bekijken van keuzes van individuele consumenten en producenten
• Voornamelijk gericht op allocatie- en distributieprobleem
• Bekijken van de keuzes binnen één markt (artisanale perenlimonade)
Macro economie:
• Bekijken van keuzes die de economie in het geheel beïnvloeden
• Kijken naar een ganse economie (België, Europa, Globaal)
• Alle goederen en diensten die binnen een economie worden geproduceerd
• Vooral focus op stabilisatieprobleem
3 typeproblemen
• Allocatieprobleem:
, welke economische middelen gaan we aanwenden om welke behoeften te bevredigen?
• Verdelingsprobleem:
hoe worden de voordelen van de geproduceerde goederen en diensten verdeeld?
• Stabilisatieprobleem:
hoe kunnen we de beschikbare middelen optimaal inzetten om collectief zoveel mogelijk voordeel te
behalen?
2.5 Marktmechanismen- en sturing
• Wanneer vraag (consument) en aanbod (producent) elkaar tegemoet komen, wordt er een
marktevenwicht bereikt
• De marktprijs is dan de prijs waartegen net evenveel consumenten bereid zijn het product te kopen
als dat er producenten zijn die bereid zijn het product te maken
• In de vrije markt (zonder inmenging van de overheid) zou er in principe altijd een evenwichtsprijs
moeten worden gevonden
• De vrije markt houdt echter geen rekening met een aantal factoren
Om deze tekortkomingen op te vangen, zal de overheid vaak tussenkomen in de economie
• Vrije economie: geen inmenging van de overheid
• Gemengde economie: zekere mate van inmenging van de overheid
• Gestuurde economie: grote inmenging van de overheid
• Centraal geplande economie: overheid bepaalt volledig de productie en de prijzen
2.6 Theorie- Een aantal economische modellen
Slides
1. De curve van de productiemogelijkheden
2. De economische kringloop
3. De donuteconomie
2. Productiekosten
Wat kost het om een fles limonade te produceren?
1. Case
Voor een fles limonade hebben we de volgende ingrediënten nodig:
• 1 flesje (€ 0,1)
• 1 kg peren (€ 0,5/kg)
• 1 l water (€ 0,1/l)
• 100 g suiker (€ 1/kg)
