Samenvatting Psychiatrie: psychiatrie en psychotherapie, kinder- en jeugdpyschiatrie, schizofrenie, persoonlijkheidsstoornissen

Psychiatrie
1| Afwijkend gedrag
Wat is afwijkend en wat is normaal?
 Voortdurend balanceren en debatteren
o Piercings
o Koopwoede
o Gamen
o Pesten
o Homoseksualiteit – politiek ?
 Geen echte beeldvorming
 Klinische diagnostiek – geen exacte testen
o Afwijkend gedrag moet je individueel gaan bekijken. Je kunt dit niet op basis van een lijstje
beslissen. We kunnen het niet exact meten.
 Oordeel kan verschillend zijn en kan veranderen
 Zin of onzin classificatiesysteem ?
o In de DSM (classificatiesysteem) staan alle stoornissen.
o Leerstoornissen zijn zo meetbaar maar altijd komt de factor gedrag hierbij.
 Kritische blik is noodzakelijk



Wat is afwijkend gedrag?
PSYCHOPATHOLOGIE = deelgebied van de psychiatrie en de psychologie dat zich bezig houdt met het
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor

Pathos = stoornis

Psycho = geestelijk

→ deel van de wetenschap die zich bezig houdt met geestelijke stoornissen



PSYCHISCHE STOORNIS = het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat wordt
gekenmerkt door o.a. Een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden

Er moet minstens (bewust of onbewust) lijden aan gekoppeld worden. Er moet iets zijn in je persoonlijkheid
of mentaal functioneren dat afwijkt.



SYMPTOOM = specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde psychische stoornis

Iedereen is wel eens angstig, gespannen of somber




1

,PSYCHIATER – PSYCHOLOOG – PSYCHOTHERAPEUT

 Psychiater: iemand die studeert voor arts en dan nadien beslist om rond het mentale te werken
 Psycholoog: kiest meteen voor het mentale maar is geen arts en mag geen medicatie voorschrijven
 Psychotherapeut: iedereen kan psychotherapeut zijn



We geven de voorkeur aan psychische stoornis (medisch model is belangrijk perspectief om afwijkend
gedrag te begrijpen, maar er zijn meer en net zo belangrijke visies). Psychische stoornis doet meer recht
aan een bredere kijk op afwijkend gedrag, waarin naast biologische en genetische aspecten ook
psychologische en sociaal culturele invloeden aandacht krijgen.




½ heeft te maken met psychische problemen. Dit wil niet zeggen dat je opgenomen zal worden in de
psychiatrie.

Bij een volwassen probleem is de kans 1/5 dat je het laatste jaar een psychische stoornis hebt gehad.

Tegenwoordig is de drempel om hulp te zoeken veel kleiner geworden.




2

,Criteria voor afwijkend gedrag
Verschillende criteria om te beoordelen of emoties, gedachten en gedrag afwijkend zijn (discussie op
examen)

1. Uitzonderlijk

Maatstaf

Op zich niet voldoende om gedrag afwijkende te noemen

Bv stemmen horen, dingen zien ; in andere culturen soms als normaal - extremen paniek in openbare
ruimte

2. Sociaal afwijkend ; cultureel – generaties ? (bv. Homoseksualiteit)

Culturele verschillen dus maatstaf

Het culturele afspect is ook belangrijk. In hoeverre doen we iets dat niet past bij de sociale omgeving
waarin we ons bevinden.

Binnen de sociale omgeving afwijkend

3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit

Iemand die depressief is, kan een foutieve perceptie hebben van de realiteit bv: iedereen is tegen mij

4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon

Emotioneel lijden ; sommige gevoelens angst of depressie kunnen normale reacties zijn op een situatie –
meestal volgt er een aanpassing waardoor heftige emoties verminderen

5. Ongepast of contraproductief

Ongepast – alcohol – agorafobie

Door de stress alcohol drinken bv: voor een examen in de ochtend

6. Gevaar

Gevaar ; alcohol – hooligans

Er is een gevaar aan gekoppeld. Bv: alcohol voor het examen, kan op buizen, mening van de docent

Combinatie van de genoemde criteria – in een bepaald opzicht afwijkend zijn wil niet zeggen in zijn geheel
afwijkend



Culturele aspecten afwijkend gedrag
Belangrijk om uit te zoeken of onze opvattingen over afwijkend gedrag en emoties wel toepasbaar zijn in
andere culturen. Er wordt cultureel anders naar psychische problemen gekeken.




3

, Historische visies op afwijkend gedrag
 Wereldbeeld bepaald veel
o Godsdiensten
o Geloof in wetenschap en rede
→ Ziekte is veroorzaakt door natuurlijke oorzaken en niet door bezetenheid
bovennatuurlijke geesten
 Hippocrates (+/- 400 v. Chr.) – humores
o Bijdrage ; melancholie, manie en bezetenheid
o humores zijn de essentiële lichaamssappen (slijm, zwarte gal, bloed en gele gal)
(onevenwicht in deze sappen veroorzaakt afwijkend gedrag)
 Arabische psychiatrie (8ste-16° eeuw)
o Mensgerichte benadering geesteszieken – Koran en respect
 Exorcisme en heksenvervolgingen (Middeleeuwen)
o Katholieke kerk ; straf van God
 exorcisten
 Heksenvervolging door inquisiteurs : DRIJFTEST
o Geloof in natuurlijke oorzaken nooit echt verdwenen
 Gekkenhuizen (1600)
o Erbarmelijk – publiekstrekkers
 1800 – hervormingen
o Frankrijk (Pussin – Pinel) : niet populair!
o Morele therapie
o Joseph Guislain (1857)
 Guislain eerste moderne krankzinnigengesticht in Gent
o Tweede helft : morele therapie in ongenade – afwijkend gedrag is ongeneeslijk
(psychiatrische zkh opnieuw erbarmelijk)
 Morele therapie; filosofie gebaseerd op idee dat patiënten door een menselijke
bejegening en een verblijf in een ontspannen en respectvolle omgeving weer
normaal zullen functioneren = ASPECIFIEKE FACTOREN
 20ste eeuw
o Ver van de bewoonde wereld
 Psychische instellingen: ver van de bebouwde wereld. Bv: Pittem, bereikbaar met
belbus vanuit station Lichtervelde. Werd afgelegen vanuit de gedacht ver weg te
zijn van de psychische problemen.
o Na 1950 nieuwe wind
 Medicijnen
 Sociaal gerichte psychiatrie meer op de voorgrond
 De anti-psychiatrische beweging
o n 70 – psychiatrische stoornissen bestaan niet maar zijn gevolg van kapitalisme
 OLV: toch in de stad maar heel veel bedden. Op wereldvlak 2 hoogte psychiatrische
bedden. Vanuit de gedachte dat psychiatrische patiënten moeten opgenomen
worden. Nu meer op de cliënt gericht.
 Indirecte invloed op vermindering van aantal bedden en toename ambulante zorg
(VERMAATSCHAPPELIJKING VAN ZORG)
 Keerzijde ‘liberale’ beleid – nadien meer aanklampende (outreachende)
bemoeizorg



4